opgave 1Tekst 1 Socrates spreekt voor de laatste maal tot de Atheense rechtbank
Tekst 1 is een deel van de derde redevoering in Plato’s Apologie.
12pNoteer het onderwerp van elk van beide voorafgaande redevoeringen.
Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op de teksten die
je voor dit examen hebt gelezen.
regel 4
γὰρ ὡς φίλοις οὖσιν
21pWat brengt Socrates ertoe deze mannen zo te noemen? Beantwoord de vraag in
het Nederlands en baseer je antwoord op het voorafgaande.
Behalve in μαντικὴ
τοῦ δαιμονίου (regel 6-7) geloofde Socrates ook in een
andere vorm van μαντική.
31pWelke andere vorm? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 7 σμικροῖς
41pCiteer uit het vervolg (t/m regel 13 μοι) het Griekse woord dat hiermee een
tegenstelling vormt.
Regel 14 κινδυνεύει γάρ μοι τὸ συμβεβηκὸς τοῦτο ἀγαθὸν γεγονέναι
Socrates bereikt deze conclusie via een redenering in twee stappen.
52pFormuleer beide stappen in eigen woorden. Baseer je antwoord op het
voorafgaande.
regel 16 τούτου
61pLeg uit wat hiermee wordt bedoeld.
Regel 16 τὸ εἰωθὸς σημεῖον
72pLeg uit dat dit σημεῖον mogelijk een rol gespeeld heeft bij de tegen Socrates
ingediende aanklacht. Ga bij je antwoord in op zowel het σημεῖον als op de
aanklacht.
Regel 18 αὐτὸ
81pDit woord verwijst naar
A κακὸν (regel 15)
B τεθνάναι (regel 15)
C τεκμήριον (regel 15)
D σημεῖον (regel 16)
Regel 23 Εἰ οὖν τοιοῦτον
θάνατός ἐστιν, κέρδος ἔγωγε λέγω
92pWat bedoelt Socrates met τοιοῦτον? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 33 Παλαμήδει καὶ Αἴαντι τῷ Τελαμῶνος
101pLeg uit in welk opzicht Socrates zich met hen verwant voelt. Baseer je antwoord
op het vervolg.
Regel 32-36 Ἐπεὶ t/m οὔ
Socrates benadrukt met een stilistisch middel dat hij Palamedes en Ajax graag
zou ontmoeten.
112pNoteer de naam van het desbetreffende stilistisch middel. Citeer bij je antwoord
ook het desbetreffende Griekse tekstelement.
regel 30-42
t/m ἐστιν
Het geloof in een leven na de dood ontlokt Socrates een aantal humoristische
opmerkingen.
122pNoteer twee van deze humoristische opmerkingen. Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
opgave 2Tekst 2 Algemeen
131pLeg uit in welk opzicht de inhoud van de regels 1 en 2 van Tekst 2 niet
overeenkomt met wat in Tekst 1 over het teken wordt gezegd.
Regel 11 De dood is toch geen slaap, geen eindelooze nacht?
141pWat zegt Socrates hierover in Tekst 1?
Regel 16 den dienst van leugen en van schijn
Socrates spreekt in de Apologie bij zijn onderzoek naar de uitspraak van het
orakel ook over praktijken van leugen en van schijn.
151pWat beschouwt Socrates in de Apologie als praktijken van leugen en van schijn?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Algemeen
Xenophon schrijft in zijn werk Apologie: “Het lijkt me de moeite waard om ook
verslag te doen hoe Socrates dacht over zijn verdediging en zijn levenseinde,
nadat hij voor het gerecht was gedaagd. Anderen hebben hierover ook
geschreven en bij allemaal valt dezelfde hoogmoedige toon van Socrates op -
een bewijs dat hij inderdaad zo gesproken heeft. Maar wat ze niet echt duidelijk
hebben gemaakt, is dat hij op dat moment voor zichzelf de dood al verkozen had
boven het leven.”
162pBeschrijf uit de Apologie van Plato een voorbeeld van wat als hoogmoedigheid
van Socrates zal zijn ervaren.
opgave 3Tekst 3 Alcibiades geeft enige voorbeelden van het gedrag van Socrates tijdens veldtochten
Regel 2-3 Καὶ ἤδη t/m ἕστηκε
Deze regels worden door X. de Win als volgt vertaald: “En het was al middag
toen de manschappen het opmerkten en verwonderd tot elkaar zeiden: ‘Socrates
is over iets aan ’t piekeren. Sedert vanochtend staat hij daar al.’ ”
In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks in twee
verschillende opzichten niet overgenomen.
172pBeschrijf de twee opzichten waarin de structuur van het Grieks niet is
overgenomen.
Regel 4-5 καὶ γὰρ θέρος τότε γ' ἦν
181pLeg uit waarvan deze zin de verklaring geeft.
In de regels 1-6 (t/m ἀνέσχεν) gebruikt Alcibiades een hele reeks
tijdsaanduidingen.
191pWat wil Alcibiades daarmee tegenover zijn toehoorders beklemtonen?
Beantwoord de vraag in het Nederlands en betrek de context bij je antwoord.
In de Apologie beweert de aanklager Meletus dat Socrates totaal niet in goden
gelooft.
201pLeg uit dat het verhaal van Alcibiades in de regels 4-11 (Τελευτῶντες t/m ἐμέ)
bewijst dat Meletus ongelijk heeft.
Regel 15 φυγῇ
211pCiteer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 20 εἶναι) waaruit
eveneens blijkt dat de situatie voor het Atheense leger zeer kritiek was.
Regel 22 βρενθυόμενος καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλων
Deze woorden gebruikt Aristophanes in de Wolken om het gedrag van Socrates
te beschrijven.
222pLeg uit dat Alcibiades met dit citaat uit Aristophanes een heel ander effect wil
bereiken. Ga bij je antwoord in op zowel Aristophanes als op Alcibiades.
Regel 24-26 σχεδὸν t/m διώκουσιν
231pLeg uit om welke reden Alcibiades in deze zin overgaat op praesensvormen.
In Tekst 3 benadrukt Alcibiades verschillende positieve eigenschappen van
Socrates.
241pAan welke eigenschap van Socrates uit het volgende rijtje besteedt hij in Tekst 3
geen aandacht?
A bescheidenheid
B dapperheid
C kuisheid
D uithoudingsvermogen
Alcibiades houdt in Tekst 3 een lofrede op Socrates. Stel dat Alcibiades in 399
nog had geleefd en Socrates hem om een getuigenverklaring had gevraagd.
251pLeg uit dat in die hypothetische situatie geen enkele getuigenverklaring van
Alcibiades een positief effect zou hebben gehad op de uitkomst van het proces.
Baseer je antwoord op je kennis van de historische achtergrond.
opgave 4Tekst 4 De Italiaanse filosoof De Crescenzo zegt in een parafrase van Tekst 3,
Tekst 4 en Tekst 3
Tekst 4, regel 1 Bij die gelegenheid behaalt Socrates zijn eerste onderscheiding
261pCiteer uit Tekst 3, regel 8-12 (Εἰ t/m ψεύδομαι) het Griekse tekstelement waaruit
blijkt dat de woorden 'Bij die gelegenheid behaalt Socrates zijn eerste
onderscheiding' in strijd zijn met de tekst van Plato.
De beschrijving van Socrates’ heldhaftigheid is op sommige punten bij Plato
sterker dan in de parafrase van De Crescenzo en op andere punten sterker bij
De Crescenzo dan bij Plato.
273pa. Geef twee voorbeelden uit Tekst 3, regel 8-12 (Εἰ t/m ψεύδομαι) waaruit blijkt
dat de beschrijving bij Plato sterker is dan bij De Crescenzo. Beantwoord de
vraag in het Nederlands.
b. Geef één voorbeeld uit Tekst 4 waaruit blijkt dat de beschrijving bij
De Crescenzo sterker is dan bij Plato.
opgave 5Tekst 5 Socrates krijgt vroeg in de ochtend in de gevangenis bezoek van zijn vriend Crito
2838pBestudeer Tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 1 t/m 16.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
