opgave 1Opgave 1 − De demografie van China
Wereld
Opgave 1 − De demografie van China
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De grafiek in bron 1 geeft demografische ontwikkelingen in China weer. In
bron 2 staan in willekeurige volgorde de bevolkingsdiagrammen van
China van 1965, 1980, 2005 en 2025.
12pNoteer de letters van deze bevolkingsdiagrammen in de juiste
chronologische volgorde van vroeger naar later.
Gebruik bron 1.
Ondanks de invoering van de eenkindpolitiek nam de bevolking in China
tussen 1980 en 2023 toe. Dat had te maken met de leeftijdsopbouw van
China in die periode.
22pGeef twee oorzaken waardoor de leeftijdsopbouw van China in die
periode ervoor zorgde dat de bevolking toch toenam.
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
De provincies Ningxia, Tibet en Qinghai liggen in regio west. Vanuit en
naar deze provincies vindt weinig migratie plaats. Hieronder staat over elk
van deze provincies een kenmerk.
Kenmerk 1: in deze autonome provincie wonen vooral Chinese moslims
oftewel Hui-Chinezen.
Kenmerk 2: deze zeer dunbevolkte provincie ligt in de Gobiwoestijn.
Kenmerk 3: deze provincie heeft lange tijd regionale autonomie gehad
en ligt in een onherbergzaam hooggebergte.
31pGeef bij elk kenmerk aan over welke provincie het gaat.
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
Het stroomdiagram van bron 3 laat het binnenlands migratiepatroon zien
van de periode 2010 - 2015. In regio midden veranderde dit
migratiepatroon na deze periode.
42pGeef aan
− welke verandering optrad in het migratiepatroon in regio midden na de
periode 2010 - 2015;
− waardoor het migratiepatroon veranderde.
opgave 3Opgave 3 − De Nyiragongo
Aarde
Opgave 3 − De Nyiragongo
Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.
Gebruik de bronnen 6 en 7 en de kaart Aarde Platentektoniek in het
kaartenkatern.
De Nyiragongo ligt in een slenk in het oosten van Afrika.
93pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van deze slenk.
Begin je beschrijving met de plaatbeweging in dit gebied.
Gebruik bron 6.
Vulkaanuitbarstingen worden vaak voorafgegaan door aardbevingen. Bij
de effusieve uitbarstingen van de Nyiragongo gebeurt dat meestal niet.
101pGeef een kenmerk van de lava waardoor uitbarstingen van de Nyiragongo
effusief zijn.
112pLeg uit waardoor uitbarstingen van de Nyiragongo nauwelijks vooraf
worden gegaan door aardbevingen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.
De Nyiragongo stoot bijna constant giftige gassen en dampen uit.
122pLeg uit dat de inwoners van Goma daar normaal gesproken weinig last
van hebben.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 4Opgave 4 − Monument Valley
Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 10.
Gebruik bron 8.
Monument Valley bestaat voor het grootste deel uit dikke lagen
zandsteen.
132pGeef aan
− tot welke hoofdgroep van gesteenten zandsteen behoort;
− door welk proces in de gesteentekringloop zandsteen ontstaat.
Gebruik bron 8.
De rotsformaties in Monument Valley hebben door verwering een
opvallende vorm gekregen.
142pLeg uit waardoor verwering tot deze opvallende vorm geleid heeft.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.
In de landschapszone waarin Monument Valley ligt, wordt
verweringsmateriaal minder goed vastgehouden dan in de gematigde
zone.
152pGeef aan
− in welke landschapszone Monument Valley ligt;
− waardoor verweringsmateriaal in deze landschapszone minder goed
wordt vastgehouden dan in de gematigde zone.
Gebruik de bronnen 9 en 10.
Ten noorden van Monument Valley ligt de rivier de San Juan. In de
San Juan verleggen meanders – de bochten in een rivier – zich minder
makkelijk en minder vaak dan in de Amazone.
162pLeg uit waardoor meanders in de San Juan zich minder makkelijk
verleggen dan meanders in de Amazone.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 5Opgave 5 − Inheemse talen in Brazilië
Opgave 5 − Inheemse talen in Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 11 en 12.
Gebruik bron 11 en het kaartenkatern.
In het noordwesten van Brazilië konden veel verschillende talen ontstaan.
172pLeg uit dat juist daar veel verschillende talen konden ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
In het begin van de koloniale periode nam het aantal talen in Brazilië toe.
Later tijdens de koloniale periode nam het aantal talen juist af.
182pGeef een oorzaak waardoor het aantal talen in Brazilië
− in het begin van de koloniale periode toenam;
− later tijdens de koloniale periode juist afnam.
Gebruik bron 11.
De kaart in bron 11 geeft geen volledig beeld over de culturele diversiteit
in Brazilië.
192pGeef
− hiervoor een reden vanuit de sociaal-culturele dimensie;
− een reden waarom deze stippenkaart geen geschikte kaartvorm is om
de spreiding van talen weer te geven.
Gebruik bron 12.
Stelling: de voorlichting en workshops die de Pataxó in Paraty geven,
dragen bij aan een betere beeldvorming van inheemse bevolkingsgroepen
in Brazilië.
202pGeef een argument
− voor deze stelling;
− tegen deze stelling.
opgave 6Opgave 6 − De cerrado, de Braziliaanse savanne
Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 16.
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
De cerrado heeft een savanne-achtige vegetatie, maar heeft ook
kenmerken van andere landschappen.
212pGeef
− van de cerrado de letters van het klimaat volgens het klimaatsysteem
van Köppen;
− de Braziliaanse namen van de twee andere landschappen waarvan de
cerrado ook kenmerken heeft.
Gebruik de bronnen 13 tot en met 15.
Op nationaal schaalniveau is de overgang van cerradão naar campo limpo
in Brazilië zichtbaar van zuidwest naar noordoost. Ook op een lager
schaalniveau is deze overgang te zien.
222pGeef aan waardoor de overgang van cerradão naar campo limpo
veroorzaakt wordt
− op nationaal schaalniveau;
− op een lager schaalniveau.
Gebruik bron 16 en het kaartenkatern.
De Braziliaanse hoofdstad Brasília ligt in de cerrado en heeft een periode
waarin weinig neerslag valt.
233pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van deze periode met weinig
neerslag.
Begin je beschrijving met de ligging van de ITCZ in deze periode.
De cerrado wordt steeds meer gebruikt voor de teelt van soja.
242pLeg uit welk effect de teelt van soja op de biodiversiteit in de cerrado
heeft.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − Geologie en klimaat op Curaçao
Caribisch gebied
Opgave 7 − Geologie en klimaat op Curaçao
Bij deze opgave horen de bronnen 17 tot en met 20.
Gebruik de bronnen 17 en 18 en het kaartenkatern.
De klimaatgrafieken in bron 18 horen in willekeurige volgorde bij de
steden Freeport, Panama, Philipsburg en Willemstad (zie bron 17).
252pNoteer de namen van deze steden onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke stad de letter van de bijbehorende klimaatgrafiek.
Gebruik het kaartenkatern.
De overheersende windrichting op Curaçao heeft de ligging van plaatsen
en de toeristische activiteiten beïnvloed.
262pGeef aan
− welke windrichting op Curaçao overheerst;
− welke invloed deze windrichting heeft op de ligging van plaatsen en
toeristische activiteiten.
Aan de randen van Curaçao (zie bron 19) ligt kalksteen aan het
aardoppervlak. Hieronder staan drie uitspraken over kalksteen.
Uitspraak 1: kalksteen behoort tot de groep van metamorfe gesteenten.
Uitspraak 2: kalksteen is een waterdoorlatend gesteente.
Uitspraak 3: in kalksteen kunnen fossielen voorkomen.
272pGeef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 19 en 20.
Op de foto van bron 20 is de heuvel Seru Djaka i Kom’é in het binnenland
van Curaçao te zien. Op deze foto is de werking van een endogeen
proces en de werking van exogene processen te herkennen.
282pGeef aan waaraan de werking
− van het endogene proces te herkennen is;
− van exogene processen te herkennen is.
opgave 8Opgave 8 − De toerismesector in economisch perspectief
Bij deze opgave horen de bronnen 21 tot en met 23.
Gebruik de bronnen 21 tot en met 23.
Uit de bronnen is af te leiden dat Aruba meer geld verdient aan toerisme
dan Curaçao.
292pGeef twee aanwijzingen uit de bronnen waaruit af te leiden is dat Aruba
meer geld verdient aan toerisme dan Curaçao.
Cruisetoerisme is een vorm van grootschalig massatoerisme.
303pGeef van cruisetoerisme voor de eilanden in het Caribisch gebied
− twee voordelen;
− een nadeel.
De meeste toeristen die naar het Caribisch Gebied reizen, komen uit de
Verenigde Staten en Europa.
312pGeef
− met een liggingskenmerk een reden waarom veel toeristen uit de
Verenigde Staten komen;
− vanuit de sociaal-culturele dimensie een reden waarom veel toeristen
uit Europa komen.
De economische gevolgen van de Covid19-pandemie in 2020 en 2021
waren in Caribisch Nederland groot.
322pBeredeneer waarom de economische gevolgen van de Covid19-pandemie
in Caribisch Nederland groot waren.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
