bronnen

Eindexamen latijn vwo 1999, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1

Regel 9 inopia rei familiaris
12p
Welke oorzaak noemt Sallustius in tekst 1? Beantwoord de vraag door het citeren van het
desbetreffende Latijnse tekstelement.
In De Coniuratione Catilinae caput 3 zegt Sallustius over zichzelf: „En hoewel ik deze
immorele praktijken verafschuwde – gemene methoden waren mij vreemd – werd ik toch
in mijn jeugdige onnozelheid ertoe verleid deel te blijven nemen aan het machtsspel. En
hoewel ik het niet eens was met het wangedrag van de anderen, kwelde mij toch dezelfde
eerzucht die anderen kwelde, gepaard gaand met behoefte aan prestige en afgunst.”
Deze autobiografische tekst en de beschrijving die Sallustius in tekst 1 geeft van Catilina
vertonen inhoudelijk een overeenkomst en een verschil.
22p
Omschrijf zowel de overeenkomst als het verschil.
In de hoofdstukken 6–13 heeft Sallustius in een lange uitweiding het morele verval van
Rome beschreven.
31p
Welke functie heeft deze uitweiding in het betoog van Sallustius blijkens de inhoud van
regel 12–13 (In t/m habebat.)?
Soms slaagt Sallustius erin de inhoud van de tekst ook door stilistische vormgeving tot
uitdrukking te brengen. Een voorbeeld daarvan tref je aan in regel 12–13.
42p
Leg uit dat de plaatsing van de woorden circum se een beeldend effect heeft.
Regel 24–25 iuventutem quae domum Catilinae frequentabat parum honeste pudicitiam
habuisse;
52p
Welk oordeel spreekt Sallustius vervolgens uit over het waarheidsgehalte van deze
mededeling? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
62p
Citeer uit regel 2–6 (Huic t/m parum.) zowel een voorbeeld van een chiasme als van een
asyndeton.

opgave 2Tekst 2

Regel 1 Quid est enim, Catilina, quod te iam in hac urbe delectare possit?
Verderop in tekst 2 stelt Cicero een vraag die sterke inhoudelijke gelijkenis vertoont met
deze vraag.
72p
Hoe luidt die vraag? Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende
Latijnse tekstelement.
Regel 3 Quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est?
R.Th. van der Paardt gebruikt in zijn vertaling een andere metafoor dan Cicero:
Welke smetten kleven er niet aan het blazoen van uw gezinsleven?
81p
Welke metafoor gebruikt Cicero?
Regel 8–11 Quod ego praetermitto t/m tibi impendere senties:
91p
Hoe luidt de Latijnse technische term voor het hier toegepaste stilistische middel?
102p
Citeer het Latijnse woord dat subject is van de infinitivus paravisse (regel 16).
Tekst 2 en Tekst 1
Regel 5 adulescentulo
111p
Citeer uit tekst 1, regel 12–26 het Latijnse tekstelement dat een verklaring vormt voor het
feit dat Catilina onder adulescentuli aanhangers zocht.
Regel 5 corruptelarum inlecebris
121p
Geef hiervan een concreet voorbeeld uit tekst 1, regel 12–26. Beantwoord de vraag door
het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement.

opgave 3Tekst 3

Deze peroratio valt inhoudelijk in twee delen uiteen.
132p
Vat de inhoud van elk van beide delen kort samen.
142p
Wat is volgens de antieke retorica de functie van de peroratio? Verwerk in je antwoord
tevens de relevante Latijnse technische term.
Regel 9 tua
152p
Citeer uit het voorafgaande het Latijnse tekstelement dat met tua contrasteert.
In regel 1–10 formuleert Cicero zijn politieke credo van de concordia ordinum.
162p
Om welke twee ordines gaat het blijkens regel 5–8?

opgave 4Tekst 4

Regel 1 At studuit t/m Caelius.
Volgens de meeste commentatoren worden deze woorden door Cicero de aanklager in de
mond gelegd. Indien die interpretatie juist is, is de vertaling cum = toen minder gelukkig.
172p
Wat is binnen deze opvatting de beste vertaling van cum?
Regel 1–2 Et t/m fecerunt.
182p
Kan ook déze zin, net als de vorige, de aanklager in de mond gelegd zijn? Licht je
antwoord toe.
Cicero schetst Catilina in deze tekst als een vat vol tegenstrijdigheden.
191p
Citeer het Latijnse tekstelement dat contrasteert met libidinum (regel 5).
201p
Citeer het Latijnse tekstelement dat contrasteert met vitia (regel 6).

opgave 5Tekst 5

De kijk van de hoofdpersoon in Vestdijks roman op de beschrijving van Catilina door
Sallustius strookt niet met de bedoeling van Sallustius zelf.
212p
Leg uit in welk opzicht zij verschillen. Ga in je antwoord in op beide teksten.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 6Tekst 6 Algemeen

221p
Op welke wetsbepaling wordt gedoeld in regel 6–7?
231p
Naar welke latere gebeurtenis in het leven van Cicero is deze droom een vooruitwijzing?
Algemeen
243p
Hoe beoordeelde Cicero het belang van ars, exercitatio en ingenium (natura) ten opzichte
van elkaar?
Elocutio, memoria en actio / pronuntiatio zijn drie van de vijf traditionele onderdelen van
de welsprekendheid.
252p
Welke zijn de beide anderen? Beantwoord de vraag door het noemen van de Latijnse
termen en een omschrijving ervan.
Catilina: schurk of „Robin Hood”?
263p
Leg uit dat het antwoord op deze vraag sterk afhankelijk is van iemands politieke
opvattingen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

opgave 7Tekst 7

Bestudeer tekst 7 met de inleiding en de aantekeningen.
2745p
45p Vertaal regel 1–11.
Einde