bronnen

Eindexamen grieks vwo 2016, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 De eerste gebeurtenissen nadat Darius koning is geworden

Regel 1 τῷ μάγῳ
11p
Beschrijf in eigen woorden hoe deze persoon aan de macht was
gekomen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 20 woorden.
Regel 2 ὑβρίσαντα τάδε
22p
a. Beschrijf in eigen woorden waarnaar vooruitgewezen wordt met
ὑβρίσαντα τάδε. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m ἀπῆκε
regel 11).
De woorden ὑβρίσαντα τάδε bevatten niet de eigenlijke reden waarom
Darius Intaphrenes uiteindelijk ter dood laat brengen.
b. Beschrijf in eigen woorden Darius’ reden om Intaphrenes ter dood te
laten brengen. Baseer je antwoord op een gegeven uit de regels 12-21
(Οἱ t/m μιν).
Regel 2-3 ἤθελε ἐς τὰ βασιλήια ἐσελθὼν χρηματίσασθαι τῷ βασιλέϊ
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
“Hij kwam in het paleis, omdat hij iets met de koning wilde bespreken.”
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
31p
Leg dit uit met betrekking tot ἤθελε. Ga in je antwoord in op zowel het
Grieks als de vertaling.
Regel 3 ὁ νόμος
41p
Voor wie gold dit bijzondere voorrecht? Beantwoord de vraag door uit de
regels 2-5 (ἤθελε t/m βασιλεύς) het desbetreffende Griekse tekstelement
te citeren.
Regel 8 ψεύδεα
51p
Citeer uit het voorafgaande het Griekse tekstelement waarmee de inhoud
van deze vermeende ψεύδεα is uitgedrukt.
Regel 2 ἐπανάστασιν en regel 18 ἐπανάστασιν
62p
a. Beschrijf in eigen woorden welke opstand wordt bedoeld met
ἐπανάστασιν in regel 2.
b. Beschrijf in eigen woorden welke opstand wordt bedoeld met
ἐπανάστασιν in regel 18.
Regel 19-23 Ἡ t/m πάντων
In een navertelling van het verhaal van Herodotus wordt gezegd dat
Darius deze gunst verleende omdat hij genoot van het idee dat de vrouw
gekweld zou worden door de vreselijke keuze die zij moest maken.
72p
Komt dit wel of niet overeen met de voorstelling van zaken in de regels
19-23 (Ἡ t/m πάντων)? Licht je antwoord toe en citeer in je antwoord het
Griekse tekstelement uit de regels 19-23 (῾Η t/m πάντων) waarop je je
antwoord baseert.
Regel 25 θωμάσας
Darius is verbaasd op grond van twee vooronderstellingen.
82p
Beschrijf in eigen woorden deze twee vooronderstellingen. Baseer je
antwoord op de regels 25-28 (Ὦ t/m ἐστι).
Regel 29-31 ἀνὴρ t/m γένοιτο
Vergelijk deze regels met het volgende citaat uit de tragedie Antigone van
Sophocles:
“Als mijn echtgenoot zou sterven, zou er een andere voor mij zijn, en een
zoon van een andere man, als ik deze zou verliezen, maar omdat mijn
moeder en vader verborgen zijn in de Hades, kan er nooit meer een broer
voor mij geboren worden.”
92p
a. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 29-31 (ἀνὴρ t/m γένοιτο)
dat inhoudelijk overeenkomt met ‘omdat mijn moeder en vader
verborgen zijn in de Hades’.
b. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 29-31 (ἀνὴρ t/m γένοιτο)
waarvan een inhoudelijke parallel ontbreekt in bovenstaand citaat.
Regel 32 ταῦτα
101p
Welk van onderstaande Griekse tekstelementen verwijst naar hetzelfde
als ταῦτα in regel 32?
A τάδε (regel 21)
B ταῦτα (regel 25)
C τοισίδε (regel 29)
D ταῦτα (regel 30)
Regel 34-35 Tῶν t/m ἀπολώλεε en regel 1-2 Τῶν t/m ἐπανάστασιν
111p
Noteer de naam van het narratologisch middel dat Herodotus hier
gebruikt.

opgave 2Tekst 2 Xerxes en Demaratus

Regel 2-3 τὰ t/m ἁλώσεται
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
“zodat ik later niet als leugenaar door u ontmaskerd kan worden”.
121p
Citeer het Griekse woord dat correspondeert met het woord ‘ik’ in de
vertaling.
Regel 5 τὴν δεσποσύνην
De waardering die Xerxes hiervoor heeft, wijkt af van de door Demaratus
beschreven visie van de Grieken.
132p
Leg dat uit. Ga op beide visies in. Baseer je antwoord op de regels 1-5
(Ὡς t/m δεσποσύνην) en op de regels 24-31 (Ἐπεὶ t/m οὐδέτερα).
Regel 13 τούτων
141p
Citeer het Griekse woord uit de regels 6-13 (Αἰνέω t/m πλεῦνες) waarnaar
τούτων verwijst.
Regel 6-13 Αἰνέω t/m πλεῦνες
152p
a. Citeer het Griekse tekstelement waarmee de inhoud van Xerxes’
voorstellen door Demaratus in de regels 6-13 (Αἰνέω t/m πλεῦνες)
beschreven wordt.
In de roman Xerxes van Louis Couperus antwoordt Demaratus op de
vraag van Xerxes of de Grieken tegen hem zullen vechten:
“De Lakedaimoniërs zeker - mijn volk -, mochten ook (= ook al zouden) de
anderen zich u onderwerpen.”
b. Citeer uit de regels 6-13 (Αἰνέω t/m πλεῦνες) het Griekse tekstelement
dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘zich u onderwerpen’.
Regel 14 γελάσας
O. Damsté vertaalt dit woord met ‘schoot in de lach’.
161p
Op welk grammaticaal gegeven is deze vertaling gebaseerd?
Regel 15 στρατιῇ τοσῇδε
171p
Hoeveel mannen bevat het leger van de Perzen volgens Xerxes? Baseer
je antwoord op een opmerking van Xerxes in de regels 24-31 (Ἐπεὶ t/m
οὐδέτερα).
A minder dan 500.000
B 500.000
C 5.000.000
D meer dan 5.000.000
Regel 20-21 σὲ δέ γε δίζημαι εἴκοσι εἶναι ἀντάξιον
Deze woorden zijn te beschouwen als een conclusie in Xerxes’
redenering.
183p
Beschrijf in eigen woorden de drie stappen die tot deze conclusie leiden.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf Ταῦτα regel 14).
Regel 28-31 ῾Υπὸ t/m οὐδέτερα
Deze regels worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
“Indien zij net als onze legers onder één aanvoerder zouden vechten en
ontzag voor hem hadden, is het denkbaar dat zij in een vlaag van
uitzonderlijke moed en dan nog met de zweep erop onze overmacht te lijf
gaan, maar dat gebeurt natuurlijk nooit als zij op eigen houtje moeten
optreden.”
193p
a. Op welk grammaticaal verschijnsel is de vertaling ‘is het denkbaar dat’
gebaseerd?
b. Citeer het Griekse tekstelement dat is weergegeven met
‘uitzonderlijke’.
c. Citeer het Griekse tekstelement dat is weergegeven met ‘als zij op
eigen houtje moeten optreden’.
Regel 36 φλυηρέεις
Xerxes laat zich denigrerend uit over de uiteenzetting van Demaratus.
201p
Citeer uit de regels 19-26 (Εἰ t/m ἀντιστῆναι) de Griekse werkwoordsvorm
die inhoudelijk vergelijkbaar is met φλυηρέεις.
Regel 45 ἑκών εἶναι
212p
Citeer de twee Griekse tekstelementen uit het vervolg (t/m ἁπάντων
regel 49) die een tegenstelling vormen met ἑκών εἶναι.
Regel 49 ἀνδρῶν en ἀνδρῶν
De genitivus ἀνδρῶν is in regel 49 grammaticaal op twee verschillende
manieren gebruikt.
222p
a. Maak dit duidelijk door van het eerste ἀνδρῶν een passende vertaling
in het Nederlands te geven.
b. Maak dit duidelijk door van het tweede ἀνδρῶν een passende vertaling
in het Nederlands te geven.
Regel 44-51 ᾿Εγὼ t/m σέ
231p
Waarvan is de grote kracht van de Spartanen volgens Demaratus het
gevolg? Beantwoord de vraag in het Nederlands. Baseer je antwoord op
de regels 44-51 (᾿Εγὼ t/m σέ).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 52 ἀλλὰ
Na ἀλλὰ kan naar analogie van het participium ἐῶν (regel 52) een
participium van een ander werkwoord aangevuld worden.
241p
Noteer dit andere werkwoord in het Nederlands.

opgave 3Tekst 3 Ariston, koning van Sparta, was verliefd op de vrouw van zijn vriend

2537p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
37p Vertaal de regels 1 t/m 10 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.