bronnen

Eindexamen grieks vwo 2005, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Een Grieks gezantschap in Syracuse

Regel 1 ὡς οἱ ἄγγελοι τῶν Ἑλλήνων ἀπίκατο ἐς τὰς Συρηκούσας
12p
Citeer uit de regels 3-7 (Ἔπεµψαν t/m ποιήσασθαι) het Griekse tekstelement dat aangeeft
met welk doel zij gekomen zijn.
Regel 6-7 πρόσχηµα µὲν ποιεύµενος ὡς Ἀθήνας ἐλαύνει
Deze passage luidt in de vertaling van H. L. van Dolen:
“onder het mom van een strafexpeditie tegen Athene.”
23p
a. Welk detail heeft de vertaler toegevoegd?
b. Verklaar deze toevoeging vanuit de historische achtergrond van deze expeditie.
Regel 9 ἄρχοντί γε Σικελίης
32p
a. Leg op grond van je kennis van de historische achtergrond uit waarom dit overdreven is.
b. Met welk doel overdrijven de gezanten? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 11 θέλωσι, regel 12 ᾖ, regel 13 ἐλπίσῃς, regel 13 καταστρέψηται
42p
a. Noteer van deze vier coniunctivusvormen de vorm die in gebruikswijze van de andere
drie afwijkt.
b. Leg de gebruikswijze van de onder a. bedoelde coniunctivusvorm uit.
Regel 11 ἡµέων en regel 13 ἡµέας
51p
Welke van de volgende beweringen is in overeenstemming met de inhoud
van de tekst?
A Met ἡµέων en met ἡµέας worden alle Grieken bedoeld (inclusief de bewoners van Sicilië).
B Met ἡµέων en met ἡµέας worden de Grieken bedoeld exclusief de bewoners van Sicilië.
C Met ἡµέων worden alle Grieken bedoeld en met ἡµέας de Grieken exclusief de bewoners
van Sicilië.
D Met ἡµέων worden de Grieken exclusief de bewoners van Sicilië bedoeld en met ἡµέας alle
Grieken.
61p
Tot welke van de drie in de regels 11-13 (ἢν δὲ t/m πᾶσα ἡ Ἑλλάς) genoemde categorieën
behoort Gelon, als hij ingaat op het verzoek van de gezanten? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
In boek IV beschrijft Herodotus hoe de Scythen met hun buren onderhandelen over de
oorlogsdreiging van de Perzen. De gezanten van de Scythen spreken tot de verzamelde
buurvolkeren:
“Nu moet gij in geen geval u afzijdig houden en lijdelijk berusten in onze ondergang, maar
wij moeten eensgezind de aanvaller het hoofd bieden. Zult gij dit niet doen, wel, dan zullen
wij noodgedwongen óf ons land verlaten óf wij zullen blijven en het met hem eens zien te
worden. Immers, wat kunnen wij beginnen, als gij ons niet wilt bijstaan? Maar voor u zal
het er daarna zeker niet gemakkelijker op worden. Want de Pers zal evengoed op u afkomen
als op ons en als hij ons onderworpen heeft, zal hij er heus geen genoegen mee nemen u met
rust te laten.”
Tekst 1, regel 10-11 Ἁλὴς µὲν γὰρ γενοµένη πᾶσα Ἑλλὰς χεὶρ µεγάλη συνάγεται, καὶ
ἀξιόµαχοι γινόµεθα τοῖσι ἐπιοῦσι
72p
a. Citeer het tekstelement uit de vertaalde passage uit boek IV dat een soortgelijke
aansporing bevat.
‘Want de Pers zal evengoed op u afkomen als op ons en als hij ons onderworpen heeft, zal
hij er heus geen genoegen mee nemen u met rust te laten’
b. Citeer het Griekse tekstelement uit tekst 1, regel 3-16 dat hiermee inhoudelijk
overeenkomt.
Regel 23 οὔτε ἐµεῦ εἵνεκα ἤλθετε βοηθήσοντες
81p
Citeer het Griekse woord uit het vervolg (t/m regel 30 παρέξειν) waarmee Gelon deze
opstelling typeert.
Regel 19-24 Αὐτοὶ t/m νέµεται
91p
Geef in eigen woorden weer welke conclusie op grond van deze regels te verwachten is.
Regel 38 ἴσθι ἀρξόµενος ὑπὸ Λακεδαιµονίων
Met deze woorden wordt de eis van Gelon afgewezen.
101p
Wat was de eis van Gelon? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je antwoord
op de regels 26-33 (Ἀτιµίης t/m πέµψαιµι).
112p
Noteer twee afzonderlijke Griekse zelfstandige naamwoorden uit de regels 42-46 (Ὦ ξεῖνε
t/m πλεύνων) waarmee Gelon de voorafgaande woorden van Syagros karakteriseert.
Uit de regels 48-49 (Καὶ t/m ἐρήµους) blijkt dat Gelon niet bereid is verdere concessies te
doen.
Herodotus heeft de lezer hiervoor al een aanwijzing gegeven.
121p
Citeer het Griekse woord uit het voorafgaande (vanaf regel 40) dat die aanwijzing bevat.
Herodotus beschrijft in een passage voorafgaande aan tekst 1 hoe Spartaanse gezanten in
Argos hulp komen vragen tegen de Perzen. Daarna beschrijft hij de reactie van Argos:
“De Argeiers antwoordden hierop, dat zij bereid waren mee te doen, mits zij met de
Lakedaimoniërs een vredesverdrag konden sluiten voor 30 jaar en de helft van de leiding
van het gehele bondgenootschap kregen, want dat zij volgens het recht aanspraak konden
maken op de gehele leiding, maar met de helft genoegen namen.”
Vergelijk deze passage met tekst 1, regel 42-49. De beslissing van de inwoners van Argos
komt deels overeen met die van Gelon, deels niet.
133p
a. Wat is de overeenkomst tussen beide beslissingen?
‘want dat zij volgens het recht aanspraak konden maken op de gehele leiding’
b. Welk argument gebruikt Gelon in tekst 1, regel 42-49? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
Regel 50-51 φθάσας δὲ ὁ Ἀθηναίων ἄγγελος τὸν Λακεδαιµονίων
142p
Welke angst had de Atheense gezant blijkbaar? Beantwoord de vraag in het Nederlands en
baseer je antwoord op de regels 52-58 (t/m ἐπήσοµεν).
Regel 54 ὡς δὲ στρατηγήσεις αὐτῆς γλίχεαι
Hetzelfde heeft Gelon in het voorafgaande (vanaf regel 42 Ὦ ξεῖνε) de Spartanen verweten.
151p
Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 57 Ἐπείτε δὲ ἁπάσης ἀπελαυνόµενος δέεαι τῆς ναυτικῆς ἄρχειν
161p
Leg uit dat dit niet helemaal met de inhoud van de woorden van Gelon overeenkomt.
Herodotus vertelt elders in zijn Historiën dat de Griekse vloot in de slag bij Salamis onder
Spartaanse leiding stond.
171p
Citeer uit de regels 57-65 (Ἐπείτε t/m ταῦτα) het Griekse tekstelement dat aangeeft dat de
Atheners daarmee akkoord konden gaan.

opgave 2Tekst 2 Aristagoras in Sparta

Herodotus heeft bij zijn onderzoek gebruik gemaakt van drie instrumenten: ἀκοή, γνώµη en
ὄψις.
Uit een Grieks tekstelement in de regels 1-5 blijkt dat Herodotus in dit verhaal één van deze
instrumenten heeft gebruikt.
182p
a. Welk instrument heeft hij hier gebruikt?
b. Citeer het Griekse tekstelement waaruit dat blijkt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
In de passage voorafgaand aan tekst 2 heeft Herodotus over Aristagoras gezegd:
“Daarna ging hij als afgezant op een schip naar Sparta, want hij moest een machtig
bondgenootschap zien te vinden.”
191p
Citeer uit de regels 6-10 (Κλεόµενες t/m ὁµαίµονας) het Griekse tekstelement dat een
hiermee vergelijkbaar argument bevat voor Aristagoras’ bezoek aan Sparta.
Regel 10-16 Εὐπετέως t/m αὐτοὶ ἂν ἔχοιτε
202p
Welke twee overwegingen zouden het volgens Aristagoras voor Sparta aantrekkelijk moeten
maken om de Ioniërs te helpen tegen de Perzen? Formuleer beide overwegingen bondig in
het Nederlands.
Binnen de regels 6-16 wordt een gedeelte afgebakend door een ringcompositie.
212p
Citeer de beide Griekse tekstelementen die deze ringcompositie afbakenen.
Algemeen
De Griekse schrijver Plutarchus heeft een boek geschreven met als titel ‘Over de
boosaardigheid van Herodotus’, waarin hij Herodotus beschuldigt van het verdraaien van de
waarheid.
Hij zegt bij het bespreken van een bepaalde passage bij Herodotus: “Het lijkt mij dat
Herodotus de waarheid wegdanst. Maar dat kan Herodotus niet schelen.”
Deze woorden zijn een toespeling op een verhaal bij Herodotus.
221p
Op welk verhaal van Herodotus zijn deze woorden een toespeling?
Thucydides beschrijft het bezoek van een Atheens gezantschap aan de Meliërs. De Meliërs
reageren als volgt op het voorstel van de Atheners:
“Uw redelijk voorstel, dat wij rustig elkaar van onze opvatting in kennis zullen stellen,
wordt gaarne aanvaard; maar uw krijgstoerustingen die er reeds zijn en niet eerst in de
toekomst ons bedreigen zijn daarmee duidelijk in tegenspraak. Wij zien, dat gij hier
gekomen zijt om zelf recht te spreken in dit geding en dat het resultaat daarvan
vermoedelijk zal zijn, dat ons, wanneer wij bewijzen het recht aan onze zijde te hebben en
daarom niet toegeven, de oorlog wacht en wanneer wij zwichten, de slavernij.”
232p
a. Welke onderhandelingen in Herodotus’ werk werden onder een vergelijkbare dreiging
gevoerd als de Meliërs hier aangeven? Maak je keuze uit: de onderhandelingen van
Alexander met de Atheners / de onderhandelingen van Aristagoras in Sparta / de
onderhandelingen van de Atheense gezanten in Sparta / de onderhandelingen van de
Griekse gezanten met Gelon in Syracuse.
b. Licht het onder a. gekozen antwoord toe.

opgave 3Tekst 3 Koning Darius heeft tijdens een veldtocht tegen de Scythen goede ervaringen opgedaan met

2437p
Bestudeer tekst 3 met de inleiding en de aantekeningen.
37p Vertaal de regels 1 t/m 11.
√(Einde)
Lees verder