opgave 1Opgave 1 − Demografische ontwikkelingen in Afrika
Aanwijzingen voor de kandidaat
Bij een aantal vragen in dit examen is een cursieve regel achter de eigenlijke vraagzin opgenomen. In deze cursieve regel staat precies vermeld welke antwoordelementen in het antwoord aanwezig moeten zijn om de maximale score te behalen. LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan − afhankelijk van de feitelijke vraag − bijvoorbeeld vermelden: − dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten. − dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten. − dat een redenering bij een ‘Redeneervraag’ een vergelijking en een gevolg/conclusie moet bevatten. − enzovoorts Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Demografische ontwikkelingen in Afrika
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Stelling: In ontwikkelingslanden ligt het geboortecijfer in steden doorgaans lager
dan op het platteland.
12pGeef twee argumenten waarmee je deze stelling kunt onderbouwen.
Gebruik bron 1.
Uit de bron blijkt dat het aandeel van Afrika in de wereldbevolking tussen 1950
en 2000 is veranderd. Eén oorzaak hiervoor is het hoge geboorteoverschot in
Afrika zelf.
21pGeef de andere oorzaak voor de verandering van het aandeel van Afrika in de
wereldbevolking tussen 1950 en 2000.
Gebruik bron 2.
32pBeargumenteer met behulp van de bron dat de bevolkingsgroei in Kameroen
voorlopig nog groot zal zijn.
opgave 2Opgave 2 − Anders-globalisten
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Volgens anders-globalisten ‘is een andere wereld mogelijk’ (‘another world is
possible’).
41pGeef een kenmerk van het logo van het WSF waaruit blijkt dat dit logo de visie
van het WSF ondersteunt.
De opkomst van het anders-globalisme begint aan het eind van de twintigste
eeuw.
52pGeef twee manieren waarop tijd-ruimtecompressie bijgedragen heeft aan het
ontstaan van de anders-globalisme beweging.
Gebruik bron 1.
Westerse nationale overheden hebben een grote rol gespeeld in
internationalisering en globalisering sinds de koloniale tijd. Hun rol is echter
afgenomen in de afgelopen veertig jaar. Op het World Economic Forum komen
dan ook niet alleen regeringsleiders.
62pWelk soort organisaties heeft deze leidende rol van westerse nationale staten
overgenomen?
Op welke manier heeft dit de rol van nationale staten in de globalisering
verkleind?
opgave 3Opgave 3 − Wereldsteden in de Verenigde Staten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gentrification heeft in een aantal wijken in New York geleid tot toenemende
sociale tegenstellingen of sociale polarisatie.
72pWat is gentrification?
Waarom leidt gentrification soms tot toenemende sociale tegenstellingen of
sociale polarisatie?
Gebruik de bronnen 1 en 2.
82pBeredeneer waarom projectontwikkelaars veel winst denken te kunnen maken in
wijken als Cooper Village en Stuyvesant Town.
New York is een echte wereldstad. Ook het niet ver van New York gelegen
Washington is te beschouwen als een wereldstad.
92pGeef twee redenen waardoor het mogelijk is dat op een dergelijke korte afstand
van elkaar twee wereldsteden zijn gelegen.
opgave 4Opgave 4 − De Colorado en de Grand Canyon
Aarde
Opgave 4 − De Colorado en de Grand Canyon
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 5 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Het Colorado Plateau in de staat Arizona (VS) bestaat uit zeer oude gesteenten.
In de loop van miljoenen jaren heeft de rivier de Colorado in dit plateau, dat ooit
een laagvlakte was, een spectaculair landschap gevormd. Dit dal staat bekend
als de Grand Canyon.
102pLeg uit hoe de opheffing van het Colorado Plateau heeft geleid tot de vorming
van de Grand Canyon.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1, 2 en 3.
111pWelke schematische weergave, bron 1, bron 2 of bron 3, geeft de Grand Canyon
op de juiste wijze weer?
De Colorado stroomt grotendeels in een aride zone. De hoeveelheid sediment
die de Colorado met zich mee voert, is groter dan die van een rivier in een
gematigde zone met een vergelijkbare waterafvoer en een vergelijkbaar
verhang.
122pLeg uit waardoor een rivier in een aride zone meer sediment afvoert.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de bronnen 4 en 5.
De dalwanden van de Grand Canyon vertonen een zeer grillig patroon. Dit
patroon wordt vooral veroorzaakt door één eigenschap waarin de
gesteentelagen van het Colorado Plateau van elkaar verschillen.
131pWelke eigenschap is dit?
Gebruik de bronnen 4 en 5.
142pVan welk type verwering zal er in de omgeving van de Grand Canyon vooral
sprake zijn?
Geef een argument voor je keuze.
opgave 5Opgave 5 − Aardbevingen
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1.
Op de foto is een deel van de San Andreasbreuk te zien. Behalve horizontale
verplaatsing is er langs de breuk ook verticale verplaatsing opgetreden.
151pWelke kant van de breuk ligt het hoogst, A of B?
Welke aanwijzing geeft de foto daarvoor?
Gebruik de bronnen 2a, 2b en 2c.
De bronnen 2a, 2b en 2c geven een beschrijving van drie aardbevingen met een
vergelijkbare magnitude. De gevolgen van de drie aardbevingen zijn echter zeer
verschillend.
163pMaak duidelijk waarom aardbevingen van vergelijkbare magnitude kunnen leiden
tot zulke grote verschillen in aantallen slachtoffers en schade.
Ga in je antwoord op alle drie de aardbevingen in.
Gebruik bron 3.
In de figuur zijn op verschillende plaatsen bewegingen van stukken aardkorst
aangegeven.
173pWaar in de figuur kun je de zwaarste beving verwachten?
Kies uit:
− tussen A en B
− tussen C en D
− tussen B en D
− tussen C en E
− tussen E en F
Leg je keuze uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 6Opgave 6 − Klimaten in Zuid-Oost-Azië
Opgave 6 − Klimaten in Zuid-Oost-Azië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De klimaatdiagrammen van de bron behoren, in alfabetische volgorde, bij de
steden Hanoi, Ho Chi Minhstad, Kota Bharu en Kuala Lumpur.
183pSchrijf de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad.
Noteer achter elk cijfer de naam van de bijbehorende stad.
Gebruik kaart 196 (52e druk: 182).
Zuid-Oost-Azië kent twee soorten tropisch regenklimaat, net zoals Afrika en
Zuid-Amerika.
192pBeschrijf het spreidingspatroon van beide klimaatsoorten in Zuid-Oost-Azië.
Geef een oorzaak voor het verschil in neerslag tussen beide klimaatsoorten.
Mede dankzij de grote hoeveelheden neerslag is het in grote delen van
Zuid-Oost-Azië mogelijk twee en soms zelfs drie keer per jaar te oogsten. Die
overvloedige neerslag heeft echter ook nadelen.
202pGeef, afgezien van de kans op overstromingen, nog twee nadelen van deze
overvloedige neerslag voor de landbouw in Zuid-Oost-Azië.
opgave 7Opgave 7 − Politieke en economische ontwikkelingen in de
ASEAN
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
In de twintigste eeuw is het regionale beeld van Zuid-Oost-Aziё in het westen
nogal veranderd. In een aantal perioden bestond er steeds een ander beeld van
Zuid-Oost-Azië. De jaartallen van de perioden verschillen per land.
Voor Vietnam gelden de volgende perioden:
a de periode tot 1954;
b de periode van 1954 tot 1986;
c de periode na 1986.
In periode b bestond het beeld van Vietnam als politiek conflictgebied.
214pSchrijf de letters a en c van de perioden op je antwoordblad.
Noteer achter elke letter
− het beeld van Vietnam dat in die periode in het westen bestond / bestaat;
− welke positie Vietnam in die periode in het wereldsysteem innam / inneemt.
Gebruik bron 2.
De bron geeft een aanwijzing voor het bestaan van een triade in de
wereldhandel.
221pWelke aanwijzing is dit?
Gebruik bron 1.
De komende jaren zullen er wat betreft de buitenlandse investeringen in
Zuid-Oost-Aziё veranderingen optreden. Het aandeel van investerende (groepen
van) landen zal veranderen.
231pGeef een voorbeeld van zo’n verandering.
Gebruik bron 2.
De bron toont onder andere de handelsbalansen van de ASEAN-landen met een
aantal andere landen/gebieden.
243pIn welk opzicht verschillen de handelsbalansen van de ASEAN-landen met die
van de Verenigde Staten en de Europese Unie enerzijds en met die van de
andere landen anderzijds?
Beredeneer waardoor dit verschil in de tweede helft van de twintigste eeuw is
ontstaan.
opgave 8Opgave 8 − Het Oosterdokseiland
Leefomgeving
Opgave 8 − Het Oosterdokseiland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Amsterdam doet momenteel grote investeringen in de ontwikkeling van de
zuidoever van het IJ. Het project ODE op het Oosterdokseiland is daarvan een
onderdeel. Het is ook een voorbeeld van publiek-private samenwerking.
251pGeef voor de gemeente een voordeel van het aangaan van een publiek-private
samenwerking.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Voor bedrijven wordt de ligging van ODE in Amsterdam ‘zeer gunstig’ genoemd.
263pGeef drie redenen waarom deze locatie op de schaal van Amsterdam voor een
internationaal dienstverlenend bedrijf zo gunstig is.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Ook in andere Europese steden, zoals Hamburg en Londen, worden sinds de
jaren negentig van de twintigste eeuw voormalige haventerreinen heringericht
tot zakenwijken en/of luxe woongebieden.
272pGeef een reden waarom deze oude haventerreinen hun oorspronkelijke functie
verliezen.
Geef een reden waarom deze gebieden worden heringericht tot nieuwe
zakencentra of luxe woongebieden.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaskaart 26A (52e druk: 24A).
Amsterdam ontwikkelt behalve ODE ook de Zuidas (het gebied langs de A10 ten
noorden van de wijk Zuideramstel) tot een hoogwaardige locatie voor kantoren.
282pGeef twee voordelen die de locatie Zuidas biedt ten opzichte van de locatie ODE
voor de vestiging van sommige bedrijven.
opgave 9Opgave 9 − Kustbeheer op Texel
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Voor de kust van Texel worden regelmatig zandsuppleties uitgevoerd. Het
toepassen van zandsuppleties is een vorm van dynamisch handhaven.
292pBeredeneer dat op kustbeheer via zandsuppleties zowel het woord ‘dynamisch’
als het woord ‘handhaven’ van toepassing is.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
De Slufter is een gebied waar zeewater regelmatig kan binnendringen. Direct
vóór De Slufter is geen zandsuppletie gepland. Zandsuppleties zijn daar niet
nodig omdat in De Slufter langs natuurlijke weg zand wordt vastgelegd.
302pBeschrijf het proces waarbij in De Slufter langs natuurlijke weg zand wordt
vastgelegd.
Als de Waddeneilanden geen harde kusten hebben, zullen zij zich zeer
langzaam verplaatsen in noordoostelijke richting.
312pLeg met behulp van de kustprocessen die hierbij een rol spelen uit waardoor de
Waddeneilanden zich dan in die richting zullen verplaatsen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 3.
322pLeg uit waardoor De Slufter een gebied met grote ecologische waarden is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
