bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2022, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 2Nederland (1848-1914)

11p
Thorbecke was al vóór 1848 lid van de Tweede Kamer. Hij had
verschillende ideeën. Zo wilde hij de grondwet wijzigen, waardoor rijke
burgers meer invloed kregen op het bestuur van het land. Ook wilde hij
dat er meer spoorlijnen kwamen om de infrastructuur te verbeteren.
Welke begrippen passen bij de ideeën van Thorbecke?
A liberalisme + industrialisatie
B liberalisme + pacificatie
C socialisme + industrialisatie
D socialisme + pacificatie
21p
In 1896 diende de regering een wetsvoorstel in om meer mensen
kiesrecht te geven. Er waren Kamerleden die dit wetsvoorstel niet ver
genoeg vonden gaan. Daarom wilden zij het voorstel op enkele
onderdelen wijzigen.
Van welk recht maken de Kamerleden gebruik als zij het voorstel willen
wijzigen?
A van het recht van amendement
B van het recht van budget
C van het recht van initiatief
D van het recht van interpellatie
Gebruik bron 1.
31p
In de bron wordt door de minister een uitbreiding van het kiesrecht
voorgesteld.
Welke uitbreiding van het kiesrecht wordt bedoeld: caoutchouc of
census? Verklaar je antwoord met behulp van de bron.
Doe het zo:
De uitbreiding van het kiesrecht die wordt bedoeld is: … (kies uit:
caoutchouc / census), omdat … (geef verklaring met behulp van de bron).
Gebruik bron 2.
42p
In 1897 begon een onderzoek naar de toestand van woningen in het
centrum van Amsterdam. Vlak na dit onderzoek werd de Woningwet
aangenomen. Veel liberalen stemden vóór de invoering van deze wet,
hoewel dit eigenlijk niet paste bij hun ideeën.
Geef een reden waarom de Woningwet eigenlijk niet paste bij de
ideeën van veel liberalen.
Geef, met behulp van de bron, een verklaring waarom veel liberalen
toch vóór de Woningwet gestemd hebben.
Doe het zo:
De Woningwet paste eigenlijk niet bij de ideeën van veel liberalen,
omdat … (geef een reden).
Veel liberalen stemden toch vóór de wet, omdat … (geef een verklaring
met behulp van de bron).
51p
Een omschrijving van een politiek leider:
Deze persoon richtte de eerste politieke partij in Nederland op. Hij was
eerst Tweede Kamerlid en later minister-president. Hij vond het belangrijk
dat het geloof een rol zou spelen in het bestuur van het land. Zijn
aanhangers werden de ‘kleine luyden’ genoemd.
Noem de naam van de politiek leider die beschreven wordt.
Gebruik bron 3.
61p
Bij welke politieke stroming past de boodschap van de politieke prent?
Licht je antwoord toe met behulp van de bron.
Gebruik bron 4.
71p
In de bron wordt verwezen naar ‘dit onmisbare politieke wapen’. Dit
‘politieke wapen’ hoort te staan op de plaats van de stippellijn.
Welk politieke wapen wordt bedoeld?
Gebruik bron 5.
82p
De bron gaat over een ‘onderlinge strijd’.
Welk historisch begrip wordt gebruikt voor deze ‘onderlinge strijd’?
Geef een economische reden voor deze ‘onderlinge strijd’.
Doe het zo:
historisch begrip: …
economische reden: …

opgave 3De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

Gebruik bron 6.
92p
Leg uit welke propagandaboodschap de poster bevat.
Doe dit door:
− eerst aan te geven wat de propagandaboodschap is,
− en daarna een onderdeel van de bron te noemen dat de boodschap
duidelijk maakt.
Gebruik bron 7.
102p
De postzegel is uitgebracht ter herdenking van een aanslag.
Welke aanslag wordt met deze postzegel herdacht?
En bij welk bondgenootschap hoort het land dat de gebeurtenis
herdenkt?
Doe het zo:
aanslag: …
bondgenootschap: …
Gebruik bron 8.
111p
In de bron is een ontwikkeling te zien in de periode 1914-1918.
Wat is de oorzaak van deze ontwikkeling?
A de Dodendraad
B de handelsbelemmeringen
C de mobilisatie
D het distributiesysteem
Gebruik bron 9.
121p
Op welke kaart zijn met een donkere kleur landen aangegeven die op het
moment van de wapenstilstand in november 1918 bij de Geallieerden
hoorden?
A op kaart 1
B op kaart 2
C op kaart 3
D op kaart 4
131p
Nederland heeft verschillende kiesstelsels gehad.
In welk kiesstelsel hebben kleinere partijen een grotere kans om een
zetel te veroveren: in het districtenstelsel of in het stelsel van
evenredige vertegenwoordiging? Verklaar je antwoord.
Doe het zo:
In het … (kies uit: districtenstelsel / stelsel van evenredige
vertegenwoordiging), omdat … (geef verklaring).

opgave 4Het Interbellum (1918-1939)

Gebruik bron 10.
141p
In de bron wordt gesproken over een herstelprogramma.
Onder welke naam staat dit herstelprogramma bekend?
Gebruik nogmaals bron 10.
151p
Het herstelprogramma werkte goed tot eind 1929.
Welke historische gebeurtenis zorgde ervoor dat het herstelprogramma
daarna niet meer werkte?
A de Beurskrach in de Verenigde Staten
B de bezetting van het Ruhrgebied
C de inflatiepolitiek van de Duitse overheid
D de invoering van het Verdrag van Versailles
Gebruik bron 11.
162p
Enkele Duitsers kregen in nazi-Duitsland deze medaille voor hun
betrokkenheid bij een gebeurtenis die in 1923 had plaatsgevonden.
Binnen de NSDAP werd deze medaille beschouwd als een hoge
onderscheiding.
Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Geef ook een politiek argument waarom de regering de opdracht om
een dergelijke medaille te maken niet vóór 1933 zal hebben gegeven.
Doe het zo:
gebeurtenis: …
politiek argument: …
172p
Hieronder staan zeven begrippen:
1 antisemitisme
2 anticommunisme
3 democratie
4 extreem links
5 militarisme
6 nationalisme
7 socialisme
Welke drie begrippen horen zowel bij het fascisme in Italië als bij het
nationaal-socialisme in Duitsland in de periode 1925-1935? Schrijf
alleen de nummers op.
Gebruik bron 12.
181p
Welke begrippen passen bij de bron?
A persoonsverheerlijking + propaganda
B persoonsverheerlijking + terreur
C planeconomie + propaganda
D planeconomie + terreur
Gebruik bron 13.
191p
Welk begrip hoort bij de bron?
A censuur
B geheime politie
C showproces
D strafkamp
E zuiveringen
202p
Een bewering:
Door de Conferentie van München in 1938 werd Sudetenland ingelijfd bij
nazi-Duitsland. De uitkomst van deze conferentie past bij het
Heim ins Reich-beleid van nazi-Duitsland, maar het past óók bij de
appeasement-politiek van Groot-Brittannië.
Leg uit dat de bewering juist is.
Doe dit door:
− eerst aan te geven waarom de inlijving van Sudetenland past bij het
Heim ins Reich-beleid van nazi-Duitsland
− en daarna aan te geven waarom de uitkomst een gevolg was van de
appeasement-politiek van Groot-Brittannië.
Gebruik bron 14.
212p
Mensen met een erfelijke ziekte hoorden volgens de nazi’s niet thuis in
Duitsland. Daarvoor hadden de nazi’s enkele redenen.
Geef eerst een reden met behulp van de bron.
Geef daarna een reden die te maken heeft met de rassenleer.
Doe het zo:
reden met behulp van de bron: …
reden die te maken heeft met de rassenleer: …
Gebruik nogmaals bron 14.
221p
In een rechtsstaat zal de overheid geen posters laten maken met de
boodschap dat mensen met een erfelijke ziekte niet in het land
thuishoren.
Geef een reden waarom posters van de overheid met deze boodschap
niet passen bij een rechtsstaat.
Gebruik bron 15.
231p
In de bron worden de gevolgen van een gebeurtenis in Duitsland
beschreven.
Noem de naam van die gebeurtenis.

opgave 5Door de tijd heen

Gebruik bron 16.
242p
In de bron staan vijf afbeeldingen die verwijzen naar gebeurtenissen in
Nederland tussen 1848 en 1939.
Zet de afbeeldingen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte... (vul nummers
in).

opgave 6De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

Gebruik bron 17.
251p
Het lied gaat over het beleid van de Nederlandse regering.
Welke beslissing van de regering past bij het lied? En hoe dacht de
regering de vrede te behouden?
A
B
C
D
beslissing tot vrede door capitulatie bondgenootschappen capitulatie neutraliteit mobilisatie bondgenootschappen mobilisatie neutraliteit
261p
Stel, iemand doet onderzoek naar de Duitse bezetting van Nederland. Hij
vindt veel privé-foto's van Duitse soldaten, maar hij vindt ook foto’s van
officiële Duitse oorlogsfotografen. Na zijn onderzoek beweert hij dat de
privé-foto’s van Duitse soldaten meer maar ook minder betrouwbaar
kunnen zijn dan de andere foto’s.
Geef een argument dat past bij één van deze twee beweringen.
Doe het zo:
De privé-foto’s van de Duitse soldaten zijn … (kies uit: meer / minder)
betrouwbaar, want …
Gebruik bron 18.
271p
Welke regeringsleider bezoekt de uitkijkpost? En van welke historische
gebeurtenis is hij op dat moment getuige?
A
B
C
D
regeringsleider historische gebeurtenis Churchill aanval op Pearl Harbor Churchill Slag om Engeland Roosevelt aanval op Pearl Harbor Roosevelt Slag om Engeland
Gebruik bron 19.
281p
Welk begrip past bij de bron?
A ballingschap
B gelijkschakeling
C Hongerwinter
D schaarste
292p
De Februaristaking in 1941 werd georganiseerd door leden van de
Communistische Partij van Nederland. De staking was bedoeld als protest
tegen een gebeurtenis in Amsterdam.
Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Geef een reden waarom de Februaristaking nog steeds belangrijk
wordt gevonden.
Doe het zo:
gebeurtenis: …
De Februaristaking wordt nog steeds belangrijk gevonden, omdat …
Gebruik bron 20.
301p
Dit affiche werd in 1943 op meerdere plaatsen in Nederland verspreid.
Wie gaf de opdracht tot het maken van dit affiche? En welk begrip past
bij de boodschap van het affiche?
opdrachtgever begrip de Duitse bezetter mobilisatie de Duitse bezetter tewerkstelling de Nederlandse regering mobilisatie de Nederlandse regering tewerkstelling
Gebruik bron 21.
311p
Vocht de Nederlander voor het verzet of was hij een collaborateur?
Verklaar je antwoord met behulp van de bron.
Doe het zo:
De Nederlander … (kies uit: vocht voor het verzet / was een
collaborateur), omdat … (geef verklaring met behulp van de bron).
Gebruik nogmaals bron 21.
321p
De Slag om Arnhem was onderdeel van de militaire operatie waar de
soldaat over vertelt.
Onder welke naam staat deze operatie bekend?
Gebruik bron 22.
332p
Iemand beweert dat deze spotprent niet vóór 1941 gemaakt kan zijn,
maar ook niet na 1943.
Geef met behulp van de bron een argument bij beide beweringen.
Doe het zo:
Niet vóór 1941, omdat … (geef argument).
Niet na 1943, omdat … (geef ander argument).
341p
In 1944 arresteerde de Duitse bezetter 23 mannen omdat ze meehielpen
de protestantse verzetskrant Trouw te verspreiden. Ze werden allemaal
gevangen gezet in concentratiekamp Vught.
Welk grondrecht werd geschonden door de Duitse bezetter? En is dit een
klassiek of een sociaal grondrecht?
A
B
C
D
grondrecht soort grondrecht vrijheid van drukpers klassiek vrijheid van drukpers sociaal vrijheid van godsdienst klassiek vrijheid van godsdienst sociaal
351p
Hitler had een algemeen bevel gegeven om alle verzetsmensen die op
heterdaad betrapt waren, direct te executeren. Daarom werden de
23 mannen, die werkten voor de verzetskrant Trouw, doodgeschoten in
Kamp Vught.
Welke conclusie naar aanleiding van deze gebeurtenis is juist?
Deze gebeurtenis laat zien dat
A er geen sprake is van een scheiding van machten.
B er geen sprake is van terreur.
C er sprake is van een rechtsstaat.
D er sprake is van klassieke grondrechten.
Gebruik bron 23.
361p
Wat is de reden dat de generaal in een shock verkeert?
Hij verkeert in een shock omdat hij
A bij de graven van de gesneuvelde soldaten van D-Day is.
B de slachtoffers ziet van een bombardement op een Duitse stad.
C de verwoestingen ziet van de atoombom op Hiroshima.
D in een bevrijd concentratiekamp in Duitsland is.

opgave 7Europa en de wereld (1945-1989)

371p
In Nederland kregen de militaire acties die het Nederlandse leger in
Indonesië in de periode 1945-1949 uitvoerde een bepaalde naam.
Wat is de naam die toen aan deze militaire acties werd gegeven?
382p
De Nederlandse regering heeft lange tijd 27 december 1949 als datum
gebruikt voor de onafhankelijkheid van Indonesië. De Indonesische
regering gebruikt 17 augustus 1945 als datum voor de onafhankelijkheid.
Verklaar waarom er verschillende datums werden gebruikt.
Doe dit door:
− eerst de reden te geven waarom de Nederlandse regering lange tijd de
datum van 27 december 1949 gebruikte, en
− daarna de reden te geven voor het gebruik van 17 augustus 1945 door
de Indonesische regering.
Gebruik bron 24.
391p
De vraag van het Kamerlid gaat over de rol die de Sovjet-Unie speelde
tijdens een bepaalde historische gebeurtenis in de Koude Oorlog.
Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Gebruik nogmaals bron 24.
401p
Van welk recht maakt het Kamerlid gebruik?
Gebruik bron 25.
412p
Hieronder staan vijf namen of begrippen die te maken hebben met de
Koude Oorlog:
1 BRD
2 communisme
3 EGKS
4 het Westen
5 Warschaupact
Geef per poster aan welke twee namen of begrippen daarbij horen.
Let op! Er blijft één naam of begrip over.
Doe het zo:
Bij poster a horen … en … (vul nummers in).
Bij poster b horen … en … (vul nummers in).
Gebruik bron 26.
422p
Hieronder staan vijf begrippen die te maken hebben met Nederland in de
periode 1965-1975:
a amerikanisering
b consumptiemaatschappij
c democratisering
d ontzuiling
e Tweede Feministische Golf
Noem per beschrijving het begrip dat daarbij hoort. Let op! Er blijven
drie begrippen over.
Doe het zo:
Bij beschrijving 1 hoort... (vul letter in).
Bij beschrijving 2 hoort... (vul letter in).
431p
In de zomer van 1989 waren veel DDR-inwoners naar andere
Oostbloklanden gevlucht. Na onderhandelingen werden de vluchtelingen
met een speciale trein naar de BRD gebracht. De route liep dwars door de
DDR. Daar stonden veel mensen op de stations te juichen, maar de politie
greep al snel hard in.
Geef een politieke reden waarom de regering van de DDR aan de
politie opdracht gaf om hard op te treden tegen de juichende mensen.
441p
Welke historische gebeurtenis vind plaats in de DDR, niet lang na de val
van de Berlijnse Muur?
A De DDR sluit zich aan bij het Warschaupact.
B De politiek leider van de DDR sluit de grens met de BRD.
C Er vinden vrije verkiezingen plaats in de DDR.
D In de DDR wordt geprotesteerd tegen het lidmaatschap van de EU.

opgave 8Door de tijd heen

452p
Hieronder staan drie omschrijvingen van wijzigingen in de grondwet:
1 Als het bijzonder onderwijs voldoet aan de eisen van de wet, dan
wordt het net als het openbaar onderwijs betaald door de overheid.
2 De Tweede Kamer krijgt meer macht dankzij het recht van enquête.
3 Nederlanders die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien,
hebben recht op een uitkering van de overheid.
Vijf jaren waarin de grondwet werd gewijzigd:
− 1848
− 1887
− 1917
− 1919
− 1983
Geef per omschrijving aan welk jaar daarbij hoort. Let op! Elk jaar
mag maar één keer gebruikt worden. Er blijven twee jaren over.
Doe het zo:
Omschrijving 1 hoort bij … (vul jaar in).
(enzovoort tot en met omschrijving 3)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 9De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)

461p
Iemand beweert dat de volgende vijf kenmerken bij een politieke
beweging horen.
Deze beweging
1 heeft vaak een sterke leider waar mensen graag naar willen luisteren.
2 is het vaak niet eens met politieke partijen die al langer bestaan.
3 praat vaak in tegenstellingen, zoals wij en zij.
4 vindt dat het volk bedreigd wordt door te veel immigranten.
5 vindt dat zij de enige is die opkomt voor het gewone volk.
Over welke politieke beweging gaat deze bewering?
A over het feminisme
B over het liberalisme
C over het populisme
D over het socialisme

opgave 10Door de tijd heen

473p
Hieronder staan drie situaties die met de geschiedenis van de NAVO te
maken hebben:
1 In 1949 werd de NAVO opgericht.
2 Na 1991 konden Oost-Europese landen lid worden van de NAVO.
3 Op 11 september 2001 kreeg de NAVO te maken met een nieuwe
vijand.
Geef voor alle drie de situaties een verklaring.
Doe het zo:
situatie 1: … (geef verklaring)
(enzovoort tot en met situatie 3)
Gebruik bron 27.
481p
In de bron zijn vier Duitse postzegels te zien.
Zet de postzegels in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, daarna …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.