bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1Koplamp hoofdzaak
Er is een lamp op de markt die aan een hoofdband zit bevestigd.
Kampeerders en knutselaars kunnen zo over voldoende licht beschikken, terwijl
ze hun handen vrij houden.
Zie de foto’s hieronder.
De koplamp bevat vijf LED’s die werken
op 3 AAA batterijtjes van 1,5 V,
die samen 4,5 V leveren.
11pIn welk schema staat de juiste manier van aansluiten?
21pDe vijf LED’s zijn op de printplaat gemonteerd in een parallelschakeling.
Welke schakeling voldoet hieraan?
32pDoor onhandigheid bij het bekijken van de printplaat gaat er één LED kapot.
Op de uitwerkbijlage staan vier beweringen.
Kruis bij elke bewering aan of deze waar of niet waar is.
42pTijdens het vervangen van de kapotte LED zijn de aansluitdraden naar het
batterijblok losgemaakt.
Leg uit of het iets uitmaakt als de aansluitdraden omgewisseld worden bij
het vastsolderen.
opgave 2Catstop
Ultrasone kattenverjager Hoewel de liefde voor huisdieren soms ver kan gaan, zijn er ook grenzen. Menig duivenliefhebber, tuingenieter of vijverbezitter wordt erg kwaad als er rondzwervende katten overlast veroorzaken. Daar is nu wat op gevonden: de Catstop. De Catstop wordt in de tuin gezet. Hij werkt met een infraroodsensor. Als een mens of dier wordt waargenomen, zendt de Catstop gedurende een minuut een hoog geluid uit. Een mens kan dit geluid niet waarnemen. Voor een kat is het wel heel irritant.
51pWaarop reageert een infraroodsensor?
A beweging
B geluid
C zichtbaar licht
D warmte
61pEen werkende Catstop zendt geluid uit tussen de 21 kHz en 25 kHz.
Deze frequenties zijn voor een mens niet hoorbaar.
Tussen welke frequenties kan een mens
wel horen?
71pOp 30 cm van de Catstop is het geluidsniveau van het geluid 124 dB.
In welke zone valt geluid van dit geluidsniveau, als het voor de mens hoorbaar
is?
A veilig geluid
B gevaarlijk geluid, kans op gehoorbeschadiging
C toenemende kans op gehoorbeschadigingen
82puitwerkbijlageEen kat loopt weg van de werkende Catstop, en gaat in de tuin van de buren
zitten. Hierover staat op de uitwerkbijlage een zin.
Wat hoort de kat nu? Omcirkel in de zin op de uitwerkbijlage de juiste
mogelijkheden.
opgave 3Gewichtsloze volumecrème
Karin krijgt bij de kapper een proefzakje met haarcrème.
Op het zakje staat dat het volume van de haarcrème 10 mL is.
91pMet welk meetinstrument kan Karin dat volume het beste controleren?
A meetlint
B bekerglas
C maatcilinder
D balans
103pKarin bepaalt de massa van de haarcrème.
De massa van het volle zakje is 14,8 g. De massa van het lege zakje is 3,6 g.
Bereken de dichtheid van de haarcrème.
111pKarin leest de tekst op het zakje en zegt: “Met gewichtsloos wordt bedoeld dat
de haarcrème geen massa heeft.”
Hoe groot zou de dichtheid van de haarcrème zijn, als Karin gelijk heeft?
opgave 4‘Keep the soul alive’
Marieke speelt gitaar. Ze slaat een snaar aan en hoort een toon. Ze maakt
diezelfde snaar korter door haar vinger tegen één van de fret’s te leggen.
Marieke slaat de snaar weer aan en hoort een andere toon.
121pWat kun je zeggen over deze toon in vergelijking met de eerste toon?
A Deze toon is lager.
B Deze toon is even hoog.
C Deze toon is hoger.
Marieke draait nu de spanknop van de snaar iets losser en verlaagt zo de
spanning van de snaar.
132puitwerkbijlageMarieke slaat de snaar nu krachtiger aan dan de eerste keer.
Over deze situatie staat op de uitwerkbijlage een zin.
Omcirkel in de zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheden.
Ze wil de tonen van haar gitaar onderzoeken en neemt daarvoor haar gitaar mee
naar school. Met een microfoon maakt ze van de toon een beeld op een
oscilloscoop. Zie de figuur hieronder. Eén hokje komt overeen met 1 ms.
143pBereken de frequentie van deze toon.
Daarna slaat ze een andere snaar aan en krijgt het volgende signaal te zien.
De instelling van de oscilloscoop is niet veranderd.
151pWat kun je zeggen over de toon in vergelijking met de vorige toon?
A Deze toon is lager.
B Deze toon is even hoog.
C Deze toon is hoger.
opgave 5Loopstroom
Lees het artikel hieronder:
LOOPSTROOM Energie opwekken met een rugzak is mogelijk. Mensen die op een expeditie gaan, moeten nu nog vaak een vracht aan zware batterijen meenemen om gebruik te kunnen maken van G.P.S., mobiele telefoon, mp3-speler en andere apparatuur. Een speciale rugzak, de suspended- loadpack, maakt dit overbodig.
De rugzak kan langs het frame op
en neer bewegen. Deze beweging
drijft een kleine dynamo aan.
De geleverde energie kan worden
opgeslagen in oplaadbare
batterijen.
Zie de figuur hiernaast.
162puitwerkbijlageJe kunt de opgewekte spanning van de dynamo niet direct gebruiken voor het
opladen van de batterijen. Over die situatie staan op de uitwerkbijlage twee
zinnen.
Omcirkel op de uitwerkbijlage in elke zin de juiste mogelijkheid.
Het bewegen van de rugzak levert onder ideale omstandigheden een
mechanisch vermogen van 36 watt.
Het elektrisch vermogen dat de dynamo in die situatie levert, is 4 watt.
172pBereken het rendement van de rugzak in dit geval.
Er is bij het ontwikkelen van de rugzak veel onderzoek gedaan om het
mechanisch vermogen te vergroten.
182puitwerkbijlageOp de uitwerkbijlage zie je een tabel die gebruikt is bij dat onderzoek.
Geef bij elke factor aan of deze het mechanisch vermogen kan vergroten of
niet.
191pEen ander onderzoek richtte zich op de dynamo.
De op- en neergaande beweging van de tandheugel wordt omgezet in een
draaiende beweging van het tandwiel. Zie de figuur hieronder.
Men wil een verandering aanbrengen, zodat het tandwiel met eenzelfde
beweging van de tandheugel meer omwentelingen maakt.
Hiervoor staan op de uitwerkbijlage drie ontwerpen.
Kruis op de uitwerkbijlage de ontwerp(en) aan waarbij het tandwiel met
eenzelfde beweging van de tandheugel meer omwentelingen maakt.
opgave 6Snel of zuinig?
Lees het onderstaande artikel. SNEL OF ZUINIG ? Snel of zuinig rijden, maakt dat iets De rit ging van Den Helder naar uit in het energieverbruik? En is er veel verschil in reistijd? Medewerkers van de A.N.W.B. gingen vertrokken op dezelfde tijd. op onderzoek uit. Twee verschillende teams reden op één dag hetzelfde traject. Naar: De Kampioen, uitgave van de ANWB Het snelle team heeft de opdracht om flink gas te geven om het traject zo snel mogelijk af te leggen. Het zuinige team heeft de opdracht om zo min mogelijk brandstof te gebruiken.
Zuinig rijden vraagt om een rustige en slimme rijstijl. Het zuinige team pompt de banden hard op en klapt de rechter buitenspiegel weg. Op de snelweg lukt het ook om een tijdje in de slipstream van een vrachtwagen te rijden. → Welke twee krachten probeert het zuinige team op deze manier te verkleinen?
De resultaten van beide teams zijn samengevat in onderstaande tabel. vertrektijd aankomsttijd rusttijd brandstofverbruik* afstand (km) zuinige team 8.30 17.00 2 h 30 min 1 op 24,9 338 snelle team 8.30 16.30 2 h 30 min 1 op 10,9 338 * Het brandstofverbruik is het aantal kilometers dat met 1 liter brandstof gereden kan worden.
opgave 7‘Formula Zero’: racekart op waterstof
‘Formula Zero’ is een racekart die waterstof als brandstof gebruikt.
De makers van ‘Formula Zero’ willen hiermee aantonen dat waterstof een
veilige, effectieve en schone brandstof kan zijn.
Om waterstof te maken, moet water gesplitst worden in waterstof en zuurstof.
Daar is energie voor nodig. Deze energie halen ze uit biomassa, zonnecellen en
windenergie.
231pWat is een groot voordeel van de genoemde energiebronnen?
Waterstof en zuurstof kunnen in een brandstofcel worden omgezet in elektrische
energie en het verbrandingsproduct water. Zie het schema hieronder.
242pIn de brandstofcel wordt waterstof volledig verbrand.
Leg aan de hand van het verbrandingsproduct uit dat dit een
milieuvriendelijk proces is.
Deze brandstofcel levert een vermogen van 40 W bij een spanning van 0,7 V.
Brandstofcellen worden aangeboden in een stack.
Een stack bestaat uit 30 cellen en levert een vermogen van 1,2 kW bij een
spanning van 21 V.
252pLeg uit of de cellen in serie of parallel zijn geschakeld.
262pBereken de stroomsterkte die geleverd kan worden door zo’n stack.
Op internet staan de volgende gegevens van de ‘Formula Zero’:
273pBereken de afstand die de kart op topsnelheid kan afleggen op een volle tank.
281pIn de inleiding staat dat waterstof veilig kan zijn. Maar waterstof met zuurstof
gecombineerd kan leiden tot een explosie. Daarom staat er op de waterstoftank
een pictogram.
Welk van onderstaande pictogrammen hoort op de waterstoftank van de
‘Formula Zero’ te staan?
opgave 8Meten aan een NTC
Sterre bouwt de volgende opstelling om een NTC te onderzoeken:
De brander is aangesloten op aardgas.
292puitwerkbijlageWelke energieomzetting vindt er plaats in de brander? Zet hiervoor in elke tabel
op de uitwerkbijlage één kruisje.
301pDe hete vlam verwarmt de onderkant van het bekerglas.
In het glas van het bekerglas vindt warmtetransport plaats.
Welke vorm van warmtetransport zorgt hier vooral voor?
A geleiding
B straling
C stroming
311pIn het water vindt ook warmtetransport plaats.
Welke vorm van warmtetransport zorgt hier vooral voor?
A geleiding
B straling
C stroming
De multimeter geeft de weerstandswaarde aan van de NTC.
Hieronder staan de metingen van Sterre:
323puitwerkbijlageTeken in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek van de meetresultaten.
331pHoe hoog is de temperatuur als de multimeter 600 Ω aangeeft?
341pWat kun je zeggen over het verband tussen de temperatuur en de weerstand?
A Het verband is evenredig.
B Het verband is lineair.
C Het verband is omgekeerd evenredig.
D geen van drie bovenstaande mogelijkheden
opgave 9Wassteel
Glazenwassers hoeven niet meer op
gevaarlijke ladders te staan.
Ramen kunnen tegenwoordig gezeemd
worden met een uitschuifbare wassteel.
Via de holle steel wordt water omhoog
gepompt. De stelen kunnen uitschuiven tot
een lengte van 15 meter.
De wassteel moet vrij in de lucht worden
gehouden. Daarvoor moet de glazenwasser
een behoorlijke kracht leveren.
Glazenwasser Joop houdt een (lege) wassteel met een lengte van 15 m en een
massa van 7 kg omhoog.
Hieronder zie je twee standen van de wassteel in gebruik.
352pLeg uit in welke stand het moment van de zwaartekracht groter is.
361pIn de tekeningen is het zwaartepunt van de wassteel niet in het midden
aangegeven.
Waarom ligt het zwaartepunt onder het midden?
Joop houdt de wassteel aan de onderkant met z’n rechterhand vast. Met z’n
linkerhand kan hij de steel hoger of lager tegenhouden. Zie de figuur hieronder.
371pOp welke plaats is de spierkracht die Joop met de linkerhand moet leveren het
kleinst?
A op plaats 1
B op plaats 2
C op plaats 3
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 10Materiaalkeuze
Wielrenners hebben vaak een bidon bij zich, om tijdens het fietsen te drinken.
De keuze van het juiste materiaal is daarom erg belangrijk.
Hieronder zie je drie verschillende materialen:
Alleen kunststof is geschikt om een bidon van te maken.
382puitwerkbijlageOp de uitwerkbijlage staat een tabel voor het beantwoorden van deze vraag.
Schrijf in de tabel twee stofeigenschappen van kunststof die het geschikt
maken om een bidon van te maken.
392puitwerkbijlageOp de uitwerkbijlage staat ook een tabel voor het beantwoorden van deze vraag.
Schrijf in die tabel bij elk materiaal een stofeigenschap die het niet geschikt
maakt om een bidon van te maken.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
