bij dit examen
Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen − Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. − Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. − Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1MONDSTUKKEN
Klaas speelt trompet. De trompet heeft een goudkleurig mondstuk.
11p
Voor het maken van mondstukken wordt goud gebruikt, omdat goud corrosiebestendig is.
Wat betekent corrosiebestendig?
A Het geleidt de warmte goed.
B Het roest niet.
C Het slijt niet snel.
D Het zet minder uit dan andere materialen.
23p
Om te kunnen vaststellen of het mondstuk van zuiver goud gemaakt is, wil Klaas de
dichtheid van het mondstuk bepalen.
Welke drie handelingen moet Klaas verrichten om de dichtheid te bepalen?
opgave 2TAART BAKKEN
Eva bakt een taart. Ze mengt in een kom boter, eieren en suiker.
Daar doet ze melk en meel bij en kneedt het tot een deeg. Het deeg doet ze in een
bakvorm, legt er wat stukjes appel op en zet het geheel in de voorverwarmde oven.
Na ongeveer een uur is de appeltaart klaar.
31p
Als Eva de taart te lang in de hete oven laat staan, verbrandt deze. Er komt dan rook
vanaf en er blijft een zwarte stof over.
Hoe heet de zwarte stof die overblijft?
41p
Eva gebruikt ovenwanten om de bakvorm met de taart uit de oven te halen.
Welke vorm van warmtetransport gaat Eva vooral tegen door de ovenwanten te
gebruiken?
A geleiding
B straling
C stroming
opgave 3PRACTICUM DOEN
Marieke en Peter voeren in het practicumlokaal een proef uit. Op de foto hieronder kun je
zien dat ze erg slordig met de veiligheidsmaatregelen omgaan.
52p
Noem 2 belangrijke veiligheidsmaatregelen waar Marieke en/of Peter
op de foto niet aan voldoen.
61p
Tijdens de eerste les Nask demonstreert de lerares een paar belangrijke
veiligheidsvoorzieningen in het practicumlokaal. Ze laat een branddeken zien.
Een leerling waarvan de kleren in brand staan, rol je in een branddeken. De brand dooft.
Hoe komt het dat de brand dooft?
opgave 4HOOG BOVEN DE AARDE
Hieronder staat een krantenfoto met onderschrift uit De Gelderlander van 6 januari 2001.
Daaronder staat een plaatje uit een encyclopedie met de doorsnede van de
aardatmosfeer waarin dit vliegtuig vliegt.
Een straalvliegtuig passeert de maan. De condensstrepen die het toestel op tien
kilometer hoogte trok, waren het gevolg van het grote temperatuurverschil
tussen de hete motoren en de extreem koude lucht.
Temperatuur -80 -60 -40 -20 0 20 40 60 80 ˚celsius 111222000 111111000 111000000 Thermosfeer 999000 888000 kkkmmm 777000 van de MMMeeesssooopppaaauuussseee 666000 atmosfeer Mesosfeer 555000 444000 kkkmmm ((2255 mmii)) 333000 SSStttrrraaatttooosssfffeeeeeerrr 222000 1111100000 Ozonlaag Troposfeer
71p
Hoe hoog is de temperatuur van de lucht waarin het straalvliegtuig op de foto vliegt?
81p
Wat gebeurt er met de snelheid van de moleculen van de uitlaatgassen op het moment
dat de uitlaatgassen in de atmosfeer terechtkomen?
A De snelheid van de moleculen neemt af.
B De snelheid van de moleculen blijft gelijk.
C De snelheid van de moleculen neemt toe.
91p
Hoe dik is de ozonlaag volgens het plaatje?
A 15 km
B 20 km
C 35 km
D 55 km
101p
In de encyclopedie staat ook de volgende zin:
“De totale massa van de atmosfeer is ongeveer 5 ·1018 kg.”
We nemen aan dat de dichtheid van de atmosfeer gemiddeld 1,1 kg / m3 is.
Hoe groot is dan het volume van de aardatmosfeer?
A 2,2 · 10-19 m3
B 4,5 · 1018 m3
C 5,5 · 1018 m3
opgave 5GOED BEVEILIGDE WINKEL
Als de etalageruit van een winkel kapot gaat, moet een alarm afgaan. Daarvoor is in de
ruit een dunne metalen draad aangebracht. Hieronder zie je het schakelschema van de
beveiliging. In dit schema moet nog een verbinding worden getekend.
Als de winkelruit met de draad kapot gaat, geeft de luidspreker een alarmtoon.
112p
Leg uit of D verbonden moet worden met P of met Q.
122p
Hieronder staan twee manieren getekend om A en B te verbinden. Eén van die manieren
is de juiste.
Leg uit welke manier de juiste is.
opgave 6ENERGIEVRETERS?
Zwolle - De Zwolse kermisattracties 
gebruiken iedere dag evenveel transformatoren heeft gezorgd: twee van 1260
elektrische energie als een stad als 
Gouda of Amstelveen. 
ampère.
‘Tijdens de topdrukte gebruikt
zijn grootverbruikers’, zegt de 
expert.
Zou een grote attractie op het gewone Over tien dagen gerekend schat ik dat er
elektriciteitsnet worden aangesloten, dan 70.000 kWh nodig is. Een huishouden heeft
zou de binnenstad direct zonder stroom per dag 3 kilowattuur nodig. Dat maakt een
zitten. Voor dergelijke grote attracties eenvoudige rekensom mogelijk: 70.000
worden extra transformatoren geplaatst, die gedeeld door 3 is 23.333. Dus de Zwolse
aangesloten zijn op het hoogspanningsnet en Kermis gebruikt per dag evenveel energie als
een spanning leveren van 380 volt.
Bij de Zwolse zomerkermis gebeurde dat huishoudens: een stad als Gouda, Amstelveen
door Homan Elektrotechniek uit Mijdrecht, of Schiedam.
131p
Waarvoor worden hier transformatoren gebruikt?
143p
Ga door een berekening na of de totale stroom die de transformatoren kunnen leveren
voldoende is bij topdrukte.
151p
De kop van het krantenartikel vergelijkt het energieverbruik van de kermis met het
energieverbruik van de stad Gouda. In de laatste alinea van het artikel is hierover een
berekening gemaakt. In die berekening is een fout gemaakt.
Welke fout is hier gemaakt?
opgave 7AFVALVERBRANDING
In Duiven (Gelderland) staat een afvalverbrandingsinstallatie. De energie die vrijkomt bij de verbranding van afval wordt daar omgezet in elektrische energie en warmte voor stadsverwarming. Men produceert hier voldoende elektrische energie om jaarlijks in de energiebehoefte van 32.000 huishoudens te voorzien. Daarnaast worden ongeveer 10.000 woningen en bedrijven van warm water voorzien. In de bunker wordt afval gemengd en met grijperkranen naar de verbrandingsovens gebracht. Bij een temperatuur van 1000°C wordt het afval verbrand. In een stoomketel worden de rookgassen die een temperatuur hebben van 1000 ° C afgekoeld. Hierbij wordt water, voor de stadsverwarming, warm gemaakt. Ook wordt er stoom gevormd. De stoom wordt in een turbine gebruikt om elektrische energie te maken. Na dit proces zijn de rookgassen 200 ° C.
Naast een afvalverbrandingsinstallatie heeft het bedrijf ook een composteerinstallatie. Hier wordt gft-afval omgezet in compost. Wat is compost? A afval dat gestort dient te worden bij het KCA (klein chemisch afval) B bemestingsmateriaal C niet meer verwerkbaar afval D restmateriaal dat wordt gebruikt in asfalt
opgave 8ELEKTRISCHE “FIGUURZAAG”
Sanne heeft een elektrische “figuurzaag” gekregen. Ze kan hiermee uit tempex
(piepschuim) figuren “zagen” door het tempex te laten smelten.
Een schematische tekening van het apparaat staat hieronder.
Beugel B is gemaakt van geleidend materiaal.
Als je de schakelaar S indrukt, gaat er een stroom lopen, waardoor draadje D heet wordt.
212p
De batterijen leveren samen een spanning van 3 V.
Leg uit of de batterijen in dit apparaat in serie of parallel zijn geschakeld.
222p
Maak een schematische tekening van het elektrische gedeelte van het apparaat.
Gebruik daarbij de elektrische symbolen uit je informatieboek. Gebruik voor de
batterijen het symbool van één spanningsbron.
232p
Joop, de vader van Sanne, wil weten hoe groot de stroom is die door het apparaatje loopt
als je het apparaat aanzet. Hij meet met een multimeter de totale weerstand van beugel B
en draadje D. Deze bedraagt 5,6 Ω.
Bereken de stroomsterkte door het apparaatje als je het aanzet.
opgave 9AARDGASEXPLOSIE
In een les NASK doet de docent
de volgende demonstratieproef.
Op een driepoot staat een blik
met een deksel. In het deksel
en in de bodem van het blik zit
een gat.
Het blik is gevuld met aardgas.
Het aardgas wordt met een lucifer
bij het gat in de deksel aangestoken.
De vlam die ontstaat is groot en geel.
241p
Hoe zijn hier aardgas en lucht gemengd?
A Aardgas en lucht zijn niet gemengd.
B Aardgas en lucht zijn slecht gemengd.
C Aardgas en lucht zijn goed gemengd.
251p
De hoeveelheid aardgas in het blik wordt kleiner. Via het gat in de bodem kan er daardoor
lucht in het blik komen. Na verloop van tijd wordt de vlam kleiner en blauw.
Welke twee reactieproducten komen bij deze verbranding vrij?
A waterdamp en koolstofmono-oxide
B waterdamp en koolstofdioxide
C waterstof en koolstofmono-oxide
D waterstof en koolstofdioxide
261p
Plotseling vliegt de deksel eraf door een explosie.
Wat gebeurt er met de gasmoleculen net voordat de deksel omhoog gaat?
A De moleculen worden groter.
B De moleculen worden kleiner.
C De snelheid van de moleculen wordt groter.
D De snelheid van de moleculen wordt kleiner.
2 SECONDEN AFSTAND
Lees onderstaand artikel.
273p
Twee auto’s rijden met een constante snelheid van 120 km/h achter elkaar.
Voor de achterste auto geldt dat er precies 2 seconden tijd is tussen hem en de auto voor
hem.
Bereken de afstand tussen de twee auto’s.
283p
Kijk in de tabel naar de remweg en de stopafstand bij 120 km/h.
Laat door een berekening zien van welke reactietijd men is uitgegaan.
291p
Auto’s hebben voor en achter een kreukelzone ter bescherming van de inzittenden.
Bij botsingen van achteren bestaat het gevaar voor een nekbeschadiging (whiplash).
De meeste auto’s hebben ook nog een bescherming tegen nekbeschadigingen.
Welke bescherming wordt hier bedoeld?
opgave 10HEFBOMEN
Jaap en Anneke onderzoeken of de afstand van de veerunster tot het draaipunt invloed
heeft op de kracht die de veerunster aanwijst. Ze gebruiken hiervoor de opstelling die
hieronder getekend staat.
Ze gebruiken een aluminium strip met gaatjes. Ze hangen de strip aan één kant draaibaar
op bij gaatje nummer 9. Ze doen de veerunster in de verschillende gaatjes. Steeds meten
ze de kracht die nodig is om de de strip horizontaal te houden.
De metingen zijn weergegeven in de tabel:
303puitwerkbijlage
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek van deze metingen.
312p
Jaap trekt een conclusie uit de metingen. Hij zegt dat de kracht van de veerunster
ongeveer tweemaal zo groot wordt, als je de afstand tot het draaipunt de helft maakt.
Toon aan met behulp van één rekenvoorbeeld uit de metingen dat Jaap gelijk heeft.
321p
Jaap en Anneke hebben bij gaatje 8 geen meting gedaan. Dit komt omdat de kracht in dat
geval groter is dan de grootste waarde van 5 N die de veerunster kan meten.
Om de kracht wel te kunnen meten willen ze twee veerunsters gebruiken die elk 5 N
kunnen meten. Ze kunnen de veerunsters op twee verschillende manieren vast maken in
gaatje 8. Zie de figuur hieronder.
In welke situatie kan de kracht in gaatje 8 gemeten worden?
A in de situatie van figuur 1
B in de situatie van figuur 2
C in geen van beide situaties
D in beide situaties
opgave 11VRACHTWAGEN BOTSVRIENDELIJKER
Hieronder staan twee personenauto’s getekend. Ze zijn allebei uitgerust met een kooiconstructie. kooiconstructie figuur 1 figuur 2 Stel dat beide auto’s een frontale botsing krijgen met een vrachtwagen met ‘front underrun protection’. → Leg uit welke van de twee auto’s de inzittenden de grootste bescherming biedt.
opgave 12VERFBLIK
Om een verfblik te openen gebruikt Hans een schroevendraaier.
De schroevendraaier werkt dan als een hefboom.
Als je het handvat van de schroevendraaier naar beneden duwt, drukt de punt van de
schroevendraaier het deksel omhoog.
351p
Waar bevindt zich het draaipunt van de hefboom?
A bij het handvat van de schroevendraaier
B op de rand van het verfblik
C op de rand van het deksel
361p
We vergelijken de kracht op het handvat met de kracht op de deksel. Wat kun je zeggen
over de grootte van die krachten?
A De kracht op het handvat is groter dan de kracht op het deksel.
B De kracht op het handvat is even groot als de kracht op het deksel.
C De kracht op het handvat is kleiner dan de kracht op het deksel.
371p
Hans is klaar met schilderen. Hij heeft een blik met verfresten over.Bij welk soort afval
hoort dit blik met verfresten?
A KCA
B restafval
C GFT
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 13GROENGRIJZE STROOM
Je ziet bij de ‘Groene stroom’ onder andere ‘Windenergie’ staan. Welke energieomzetting vindt er plaats in een windmolen? A bewegingsenergie → elektrische energie B bewegingsenergie → zwaarte energie C elektrische energie → bewegingsenergie D elektrische energie → licht E zwaarte-energie → elektrische energie
