bij dit examen
Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen − Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. − Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. − Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1PERRONBANKEN
11p
Banken op perrons staan in de buitenlucht.
Ze moeten niet te koud aanvoelen als je er op zit.
Voor de productie van die banken heeft men de keuze uit verschillende materialen.
Welke van de onderstaande materialen is hiervoor het meest geschikt?
A beton
B kunststof
C metaal
opgave 2GROENE VERF
21p
Bij het opruimen van de kelder vond Kees een verfpot met een restje groene verf van zijn
tuinhek.
Onder welk soort afval valt dit?
A GFT
B KCA
C restafval
D tuinafval
opgave 3BRAND
Janine vertelt dat zij tijdens het frituren op een gasfornuis wel eens de vlam in de pan heeft gehad. Zij loste dit goed op door de deksel op de pan te doen. De brand ging toen uit. Welk onderdeel van de branddriehoek haalde ze daarbij voornamelijk weg? A brandstof B ontbrandingstemperatuur C zuurstof
opgave 4HOUT VOOR EEN KLARINET
61p
Bij houten blaasinstrumenten maakt men graag gebruik van houtsoorten met grote
dichtheid. De meeste houtsoorten drijven in water.
Welke houtsoort drijft niet in water?
A balsahout
B ebbenhout
C eikenhout
D vurenhout
71p
Martin heeft een klarinet die gemaakt is van het hout van de m’pingo-boom.
Om de dichtheid van deze houtsoort te bepalen, gebruikt hij een onderdeel van de
klarinet: het zogenaamde tonnetje.
Hij bepaalt eerst het volume van het tonnetje.
Welk meetinstrument heeft hij daarvoor nodig?
A een decibelmeter
B een liniaal
C een maatcilinder
D een weegschaal
82p
Het volume van het tonnetje is 29 cm
3.
De massa bedraagt 37 g.
Bereken de dichtheid van de houtsoort van de klarinet.
opgave 5VEILIGHEIDSKAARTEN
In een practicumlokaal worden gevaarlijke stoffen gebruikt. Daarom moeten
veiligheidskaarten aanwezig zijn. Op veiligheidskaarten staan de belangrijkste
eigenschappen van een stof. Zie de veiligheidskaart van ammonia hieronder.
92p
Noem twee belangrijke
SYMPTOMEN als je ammonia op je huid hebt gekregen.
101p
Noem één maatregel die je kunt nemen om in dat geval
EERSTE HULP te verlenen.
111p
Onder
ETIKETTERING staan twee pictogrammen. De tekst onder het eerste pictogram is
weggelaten.
Wat is de betekenis van dit pictogram?
A bijtend
B explosief
C giftig
D licht ontvlambaar
121p
Op deze veiligheidskaart staan ook stofeigenschappen van ammonia.
Welke van de onderstaande begrippen behoort niet tot de stofeigenschappen?
A dichtheid
B geur
C massa
D ontbrandingstemperatuur
E smeltpunt
opgave 6BUREAULAMP
Casper heeft een bureaulamp.
Onder de voet van de bureaulamp ziet hij het volgende typeplaatje:
131p
Op het typeplaatje staat het volgende symbool:
Wat betekent dit symbool?
A Het apparaat moet worden aangesloten op een aardlekschakelaar.
B Het apparaat is dubbel geïsoleerd.
C Het apparaat is voorzien van randaarde.
D Het apparaat is voorzien van een zekering.
141p
Hoe groot is het vermogen van het lampje in de bureaulamp volgens het typeplaatje?
A 12 V
B 20 W
C 50 Hz
D 230 V
151p
In de winkel koopt Casper een nieuw lampje.
In de voet van de bureaulamp zit een onderdeel dat nodig is om het lampje op het lichtnet
aan te sluiten.
Welk onderdeel is dat?
opgave 7MOBIEL
161p
Houkje maakt een mobiel van twee flippo’s. Zie de figuur hieronder.
Flippo 1 heeft een grotere massa dan flippo 2.
Houkje wil de mobiel horizontaal in evenwicht te houden.
Welk punt moet zij kiezen om de mobiel op te hangen?
A een punt tussen flippo 1 en het midden
B het punt in het midden
C een punt tussen flippo 2 en het midden
opgave 8EEN NIEUWE BROMFIETS
Marjolein heeft op haar 16e verjaardag een nieuwe bromfiets gekregen. Ze wil samen met
haar vriend Danny enkele dingen controleren.
173p
Ze gaan eerst na of de snelheidsmeter goed is.
Hiervoor zetten ze op het schoolplein een afstand uit van 20 meter.
Welke handelingen moeten ze verder nog verrichten om te bepalen of de
snelheidsmeter de juiste waarde aangeeft.
183puitwerkbijlage
Marjolein en Danny gaan controleren of de remmen van haar bromfiets aan de wettelijke
eisen voldoen.
In hun natuurkundeboek zien ze een diagram. Het diagram laat de wettelijke eisen zien,
waaraan de remweg van een bromfiets moet voldoen bij verschillende snelheden.
Zie de figuur hieronder. De figuur staat ook in de uitwerkbijlage.
Marjolein komt op haar bromfiets met een snelheid van 25 km/h aanrijden. Ze remt zo
hard mogelijk. Danny meet een remweg van 5,1 m.
Zet de meting in het diagram in de uitwerkbijlage als een punt P. Leg daarna uit aan
de hand van het diagram of de remmen van de bromfiets van Marjolein aan de
wettelijke eisen voldoen bij deze snelheid.
193puitwerkbijlage
Uit de grafiek blijkt dat er een verband bestaat tussen de snelheid en de remweg.
Bepaal uit de grafiek hoeveel keer zo groot de remweg wordt als de snelheid twee
keer zo groot wordt. Vul hiervoor op de uitwerkbijlage de tabel in en maak de
conclusie af.
201p
Goede remmen hebben invloed op de remweg. Maar er zijn meer factoren die de remweg
beïnvloeden.
Noem nog een factor.
212p
Om de stopafstand te bepalen is ook de reactietijd van de bestuurder van belang.
Noem twee factoren die de reactietijd kunnen beïnvloeden.
223p
Marjolein is benieuwd hoe groot de stopafstand zal zijn in het verkeer. Voor de
stopafstand geldt:
Stopafstand = reactieafstand + remweg
Marjolein rijdt met een snelheid van 25 km/h (6,9 m/s). Ze moet plotseling remmen.
Haar reactietijd bedraagt 0,8 s.
Bepaal de stopafstand.
opgave 9MODESHOW
In Engeland wordt jaarlijks een grote modeshow gehouden, de Clothes Show Live.
Het elektrisch vermogen van de totale verlichting is 400 kW. De lampen staan 3,5 uur
ingeschakeld. 1 kWh kost € 0,14.
233p
Bereken de energiekosten voor deze verlichting.
242p
De elektrische installatie heeft een spanning van 380 V.
Bereken de totale stroomsterkte door de installatie.
opgave 10GLOEIDRADEN
Voor een proef over gloeidraden bouwt Roos de volgende opstelling:
251p
Hoe zijn de ijzerdraad en de aluminiumdraad geschakeld?
A in serie
B parallel
C in een combinatie van serie en parallel
261p
Roos meet de stroomsterkte in de aluminiumdraad.
Hieronder staan drie schakelingen getekend.
Welke schakeling(en) is/zijn juist?
A schakeling 1
B schakeling 2
C schakeling 3
D schakelingen 1 en 2
E schakelingen 2 en 3
F alle schakelingen
271p
De spanning wordt langzaam opgevoerd. Hierdoor neemt de temperatuur in de draden
toe. De draden gaan eerst gloeien en kunnen daarna smelten.
Gloeien beide draden bij een temperatuur van 1000 K? Of zijn ze dan gesmolten?
A Beide draden gloeien en zijn dan niet gesmolten.
B De ijzerdraad gloeit en de aluminiumdraad is dan gesmolten.
C De aluminiumdraad gloeit en de ijzerdraad is dan gesmolten.
D Beide draden zijn dan gesmolten.
opgave 11AARDEN
Frans heeft een nieuw huis. Bij de bouw van een nieuw huis wordt de waterleiding
geaard. Zie de pijl op foto 1.
Vanaf dat punt op de waterleiding gaat een koperdraad naar de meterkast. Ook vanaf
andere punten in het huis komen op die manier koperdraden in de meterkast samen.
De koperdraden zijn daar geleidend met elkaar verbonden. Zie foto 2.
Vanaf dit punt gaat een hele dikke koperdraad naar de kruipruimte van de woning.
Daar is die koperdraad verbonden aan een aardpen die diep de grond ingaat. Zie foto 3.
Dit alles gebeurt, omdat de waterleiding door een defect onder spanning kan komen te
staan.
281p
Wat moet gelden voor de weerstand van de koperdraden?
A De weerstand moet zeer groot zijn.
B De weerstand moet zeer klein zijn.
C De grootte van de weerstand is onbelangrijk voor een correcte werking.
291p
Bij een gevaarlijke situatie kan er een stroom lopen door de koperdraden naar de
aardpen.
Wat gebeurt er met de stroom die door de aardpen loopt?
301p
De wastafel is van porselein gemaakt. Dit is een steenachtig materiaal. De wastafel is
niet met een dikke kabel met de aarde verbonden.
Waarom is het niet nodig de porseleinen wastafel te aarden?
opgave 12DIKMAKERS
Sanne houdt van pistachenoten en van pinda’s. Ze wil weten in welke van de twee de meeste energie zit. Ze formuleert daarom de volgende onderzoeksvraag: Wat bevat meer energie: 100 gram pinda’s of 100 gram pistachenoten? Om antwoord te krijgen op die vraag doet ze een proefje. Ze doet 10 ml water in een reageerbuis en steekt een thermometer in de reageerbuis. Ze meet de begintemperatuur van dit water. Vervolgens steekt ze een pinda op een metalen prikpen, steekt de pinda aan en houdt hem vlak onder de reageerbuis. Hierdoor wordt het water warmer. Als de pinda is uitgebrand meet ze de eindtemperatuur van het water. Dan herhaalt ze de proef met 10 ml nieuw water en een pistachenoot.
Sanne noteert de temperaturen die ze meet. Zie onderstaande tabel. Begintemperatuur ( ° C) Eindtemperatuur ( ° C) Pinda 17 61 Pistachenoot 17 74 Sanne vertelt Jolien dat zij uit deze meetgegevens de conclusie trekt dat 100 gram pistachenoten meer energie bevatten dan 100 gram pinda’s. Jolien zegt dat zij uit deze proef die conclusie helemaal niet mag trekken. → Noem een reden waarom Jolien gelijk heeft.
opgave 13ACHTBAANFANATEN IN “SUPERMAN THE RIDE” VAN SIX FLAGS
Lees het onderstaande krantenartikel:
Ze noemen zich de ‘Rolling Coasters’. Het zijn achtbaanfanaten en ze reizen met
elkaar zoveel mogelijk attractieparken af. Six Flags had ze uitgenodigd om eens
echt te kicken. Een uur lang voelden ze zich superman in “Superman the Ride”.
Fred hoort ook bij de ‘Rolling Coasters’. Hij wil wat meer weten over de attractie en kijkt
op de Website van Six Flags. Daar vindt hij het volgende:
SUPERMAN THE RIDE
Hoogte 27,5 m
Lengterit 1000 m
Duurvanderit 142 s
Snelheid 90 km/h
Lancering 0 tot90 km/hin2,8 s
Lengtelanceerbaan 70 m
2,5 megawattTypetrein 2 treinenmet6 coaches
Massatrein 12 ton
Capaciteitpertrein 24 passagiers
Capaciteitperuur 1065 personen
Aantalloopings 3
Afmetingenfundament
lengte135 m-breedte58 m
Massaattractie 750 ton
353p
Bereken de gemiddelde snelheid van de trein over de rit in km/h.
361p
Tijdens de snelle start wordt Fred met kracht tegen de rugleuning van zijn stoel gedrukt.
Noem een natuurkundige oorzaak hiervoor.
372p
In de tabel staat hoe lang de lancering duurt. Het vermogen dat gegeven staat, werkt
gedurende die hele lanceertijd.
Bereken hoeveel energie voor de lancering geleverd moet worden.
opgave 14ZONNEPANEEL
Op foto hieronder zie je een zonnepaneel dat voor het kantoor van het energiebedrijf
NUON in Arnhem staat.
381p
Waarom wordt een zonnepaneel meestal schuin opgesteld?
391p
Het vermogen dat het zonnepaneel levert, hangt af van verschillende factoren.
Noem één factor waar het vermogen van af hangt.
402pOp de foto hierboven zie je het display dat het elektrisch vermogen aangeeft dat het
zonnepaneel op een bepaald moment levert.
Het rendement van dit paneel is 12%.
Bereken het vermogen dat het zonnepaneel op dat moment ontvangt.
opgave 15PERFORATOR
Bert zit achter zijn bureau en wil met een perforator twee gaatjes in een paar blaadjes
maken. Zie de foto hieronder.
411p
De pennen die de gaatjes in het papier maken, zijn aan de snijkant hol gemaakt.
Zie de figuur hieronder.
Het snijdend oppervlak wordt hierdoor kleiner.
Wat is het gevolg voor de druk op het papier?
A De druk wordt groter, waardoor de pennen gemakkelijker gaatjes maken.
B De druk wordt kleiner, waardoor de pennen gemakkelijker gaatjes maken.
C De vorm van de pennen heeft geen invloed op de druk; de gaatjes in het papier
worden alleen mooier van vorm.
opgave 16KRACHTEN OP EEN DOOS
421p
Mary zit in een kartonnen doos. Zie de foto hieronder.
Er werken krachten op de bodem van de doos.
Hieronder zie je vier schematische tekeningen.
Welke tekening is juist?
A tekening A
B tekening B
C tekening C
D tekening D
431p
Sue en Ellen duwen elk met een kracht van 40 N tegen de doos. Zie foto hieronder.
Hoe groot is de netto-kracht van Sue en Ellen op de doos?
A 0 N
B 40 N
C 80 N
441p
Sue geeft een flinke duw tegen de doos. Daardoor komt de doos in beweging.
Als ze de doos loslaat, schuift die verder.
Welke kracht of krachten in horizontale richting werken op de doos direct na het loslaten?
A geen enkele kracht
B alleen de kracht waarmee Sue tegen de doos duwt
C alleen de wrijvingskracht
D zowel de kracht waarmee Sue duwt als de wrijvingskracht
