opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat
Op 13 september 2012 was er in jongerencentrum Dynamo in Eindhoven
een debat over jeugdcriminaliteit. De rechtbank van Den Bosch twitterde
die avond regelmatig over het debat. De twitter-berichten in tekst 1 en 2
gaan over dit debat.
tekst 1
naar: twitter.com/rbankdenbosch van 13 september 2012
11pWelk doel van straffen is niet gehaald volgens de gevangene in het
twitterbericht in tekst 1?

genoegdoening aan het slachtoffer

handhaving van de rechtsorde

resocialisatie

voorkomen van eigenrichting
tekst 2
bron: twitter.com/rbankdenbosch van 13 september 2012
21pEen rechter kan verschillende soorten straffen en maatregelen opleggen.
Wat heeft de deelnemer in tekst 2 van de rechter opgelegd gekregen?

een bijkomende straf

een Halt-afdoening

een hoofdstraf

een maatregel
tekst 3

Vol schaamte over verspeelde kans De … (1) … heeft naar eigen zeggen geen medelijden met de verdachte. Hij eist zes weken gevangenisstraf, waarvan vier voorwaardelijk. “Deze meneer heeft in het verleden voor dit soort zaken al zo vaak taakstraffen gekregen, dat kan nu niet meer. Ik wil keihard tegen hem optreden.” De … (2) … noemt een werkstraf voor zijn cliënt ‘veel effectiever’. “Zo’n straf kan hij in de weekeinden doen. Als hij zijn baan kwijtraakt, kan hij niet voor zijn vriendin en straks voor hun kindje zorgen.” De … (3) … veroordeelt de jongen tot twee weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf. “U heeft de kans gekregen”, motiveert hij. “U wist de mogelijke gevolgen van uw strafbare handelen. Dat is eigenlijk het punt dat ik wil maken.”
naar: Trouw van 20 augustus 2012
31pIn een rechtszitting spelen verschillende functionarissen een rol.

Welke functionarissen moeten op de puntjes in tekst 3 worden
ingevuld?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
tekst 4

Plan voor stageplaatsen jonge criminelen Jonge moordenaars, overvallers en andere criminelen zullen straks als stagiairs aan de slag gaan in het bedrijfsleven. PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch heeft dit plan bedacht, dat is opgenomen in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet. Met deze stages moet het percentage jeugdige criminelen dat na hun straf weer in de fout gaat, fors worden verlaagd. Een (gevangenis)straf maakt op 80 procent van hen geen indruk, zo meldt het dagblad Spits. In de jeugdgevangenissen zitten jongeren al vanaf 12 jaar, maar Marcouch mikt met zijn maatregel voornamelijk op de 15- à 16-jarigen. “Die zitten normaal gesproken op school. Door ze nog tijdens hun straf een stageplaats te geven, bied je hen een kans. Het is de bedoeling dat ze uiteindelijk een goede aanbeveling krijgen en een bewijs van goed gedrag.”
naar: www.trouw.nl van 2 november 2012
Lees tekst 4.
42pEr kunnen verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van
criminaliteit worden onderscheiden.

Onder welke soorten beleid kan het plan van Marcouch geplaatst
worden?
Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 jeugdbeleid
2 opsporingsbeleid
3 preventief beleid
4 repressief beleid
5 vervolgingsbeleid
51pCrimineel gedrag kan verschillende oorzaken hebben. Hierbij kan een
onderscheid gemaakt worden tussen individueel crimineel gedrag en
criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel.
Welke mogelijke maatschappelijke oorzaak van crimineel gedrag zou
met het plan uit tekst 4 aangepakt kunnen worden?

de gelegenheid maakt de dief

de samenleving wordt steeds anoniemer

een slechte maatschappelijke positie

gedragsproblemen in gezin en op school
tekst 5

Fraudeur moet miljoenen terugbetalen Een ex-directrice van een zorginstelling in Lelystad, die is veroordeeld voor fraude met persoonsgebonden budgetten, moet ruim 3,1 miljoen euro terugbetalen aan de Staat. Dat heeft de rechtbank in Lelystad donderdag bepaald.
naar: www.trouw.nl van 22 november 2012
Lees tekst 5.
61pWaaraan heeft de ex-directrice zich schuldig gemaakt?
aan

georganiseerde criminaliteit

heling

klassenjustitie

witteboordencriminaliteit
71pUit een onderzoek in 2006 (de Veiligheidsmonitor Rijk) bleek dat in
buurten met veel verhuizingen meer slachtoffers van veelvoorkomende
criminaliteit voorkwamen, dan in buurten met weinig verhuizingen.
Welke maatschappelijke verklaring voor criminaliteit past hierbij?

behoefte aan spanning en avontuur

gebrek aan sociale controle

opplakken van het etiket ‘veelpleger’

veranderend normbesef
tekst 6
naar: www.nu.nl van 8 september 2011
81pIn de kop van tekst 6 is een woord weggelaten.
Welk woord moet op de puntjes ingevuld worden?

klassenjustitie

recidive

requisitoir

sociale ongelijkheid

terbeschikkingstelling
tekst 7

Justitie legt kickbokser negen zaken ten laste Justitie heeft een negende misdrijf toegevoegd aan het dossier van kickbokser H. Hij wordt verdacht van zeven zware geweldsdelicten, een vernieling en een verkeersovertreding.
naar: de Volkskrant van 27 oktober 2012
Lees tekst 7.
91pWat strafbare gedragingen zijn, staat vermeld in wetten.
In welke wetten staat het strafbare gedrag van deze kickbokser vermeld?

in de Grondwet en de Wegenverkeerswet

in de Opiumwet, de Wegenverkeerswet en de Grondwet

in de Wegenverkeerswet en het Wetboek van Strafrecht

in het Wetboek van Strafrecht, de Opiumwet en de Grondwet
tekst 8

Wet in Oekraïne verbiedt ‘homopropaganda’ Het Oekraïense parlement heeft een wet aangenomen die ‘propaganda’1) voor homoseksualiteit verbiedt. Op overtreding staat maximaal 5 jaar cel. De wet komt erop neer dat media niet meer over homoseksualiteit mogen berichten. ‘Homopropaganda’ zou verspreiding van aids in de hand werken. Internationaal is er veel kritiek op de wet, in Oekraïne niet. noot 1 propaganda = reclame voor bepaalde ideeën
naar: de Volkskrant van 3 oktober 2012
101pCriminaliteit is een tijdsgebonden en plaatsgebonden begrip.

Geef een reden waarom in tekst 8 sprake is van criminaliteit als
plaatsgebonden begrip.
112pIn het Nederlandse Strafrecht wordt onderscheid gemaakt tussen
overtredingen en misdrijven.
Hieronder staan vier voorbeelden van crimineel gedrag.
1 een gestolen iPhone kopen op internet voor € 10,-
2 iemand een bloedneus slaan
3 openbare dronkenschap
4 een inbraak plegen in een voetbalkantine

Geef van elk voorbeeld aan of het een misdrijf of een overtreding is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 9

Rellen Vrijdagavond trokken drie- tot vijfduizend jongeren uit heel Nederland naar het Groningse Haren, als reactie op een uitnodiging via Facebook van een 16-jarige inwoonster van die plaats. Rond negen uur ’s avonds kwam het nabij de woning van dit meisje tot rellen met de ME. De menigte verplaatste zich daarop naar het centrum. Het duurde uren voordat de politie de zaak onder controle had. Het meisje zat dit weekend met haar ouders ondergedoken. Bij de rellen in Haren zijn circa dertig mensen gewond geraakt, waarvan twee ernstig. De schade bedraagt één tot enkele miljoenen euro’s, aldus het Verbond van Verzekeraars.
naar: www.volkskrant.nl van 24 september 2012
121pUit tekst 9 blijkt dat de rellen materiële gevolgen hadden.

Noem uit tekst 9 een materieel gevolg van de rellen.
131pDe rellen uit tekst 9 hadden ook immateriële gevolgen.

Noem een mogelijk immaterieel gevolg van deze rellen.
tekst 10
bron: www.trouw.nl van 28 september 2012
Lees tekst 10.
141pOnder verantwoordelijkheid van welke persoon heeft de politie de tieners
aangehouden?
onder verantwoordelijkheid van

de burgemeester

de commissaris van de Koning(in)

de officier van justitie

de rechter
tekst 11

Hennepteelt Het telen van hennep is in Nederland verboden. Vaak heeft een hennepteler banden met de georganiseerde misdaad. De teelt zorgt voor overlast en risico’s voor omwonenden: bijvoorbeeld brandgevaar en overlast van criminelen die het pand bezoeken. De overheid wil personen die materiaal leveren voor hennepplantages aanpakken.
naar: www.rijksoverheid.nl van 15 januari 2013
152pLeg uit waarom de hennepteelt in tekst 11 zowel een sociaal als een
politiek probleem is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een sociaal probleem, omdat …
Een politiek probleem, omdat …
tekst 12

Kritiek op uitspraken Teeven over dode inbreker GroenLinks, PvdA en SP hebben commentaar op de uitspraak van staatssecretaris Fred Teeven dat de inbreker die omkwam bij een vechtpartij met de bewoners van een huis in Noord-Brabant zelf het risico heeft opgezocht. In De Telegraaf zei Teeven (VVD) woensdag: “Het is treurig dat er iemand dood is gegaan, maar dat is wel een inbrekersrisico.” Ahmed Marcouch van de PvdA is het met de staatssecretaris eens dat de bewoners zichzelf mochten verdedigen, maar waarschuwt ook dat Teeven niet de suggestie moet wekken dat … (het recht in eigen hand nemen) zomaar kan. “Mensen hebben het recht om zichzelf te verdedigen, maar daar moet vervolgens wel verantwoording over worden afgelegd. Daar beslist de rechter over”, zei Marcouch tegen NU.nl.
naar: www.nu.nl van 26 september 2012
161pWat moet er op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

eigenrichting

genoegdoening

vergelding

zelfverdediging
tekst 13

De man die op Prinsjesdag 2010 een waxinelichthouder naar de Gouden Koets gooide, heeft in hoger beroep een celstraf van vijf maanden gekregen. Omdat hij al bijna twee jaar heeft vastgezeten, blijft hij nu op vrije voeten.
naar: www.trouw.nl van 2 februari 2013
171pVan welke rechter of rechtbank heeft de man in tekst 13 de celstraf van
vijf maanden gekregen?
van

de Hoge Raad

de kantonrechter

de strafrechter

het gerechtshof
tekst 14

‘Verdachte moet naar slachtoffer luisteren’ Verdachten moeten in de rechtszaal verplicht luisteren naar hun slachtoffers, als deze gebruik maken van hun … . De rechter moet daarom de mogelijkheid krijgen een verdachte te dwingen naar de zitting te komen. Dit is een aanbeveling die de Amsterdamse advocaat Richard Korver doet in zijn boek, dat dinsdag verschijnt.
naar: www.telegraaf.nl van 13 oktober 2012
181pWelk recht moet op de puntjes in tekst 14 ingevuld worden?

pleidooi-recht

recht op een requisitoir

recht op het laatste woord

spreekrecht
191pIn tekst 14 wordt een recht van het slachtoffer in een rechtszaak
genoemd.

Noem nog een
ander recht waarvan een slachtoffer in een rechtszaak
gebruik kan maken.
tekst 15

Laag overvalcijfer De ‘driehoek’ die in de stad over de openbare orde gaat, had vrijdagmiddag mooie cijfers te presenteren. De ‘driehoek’ van … , politiechef en hoofdofficier van justitie presenteerde de cijfers vanmiddag op het Amsterdamse hoofdbureau van politie aan de pers. Het aantal overvallen liep in 2012 nóg weer verder terug, waardoor het sinds 2009, met 561 zaken, tot zo’n 250 is gedaald.
naar: www.parool.nl van 4 januari 2013
201pWelke persoon moet op de puntjes in tekst 15 worden ingevuld?

burgemeester

commissaris van de Koning(in)

rechter

wethouder van veiligheid
212pIn de wet zijn de rechten van een verdachte vastgelegd.

Welke rechten heeft iemand die verdacht wordt van een overval?
Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 recht om een andere naam op te geven
2 recht om te weigeren mee te werken aan een DNA-onderzoek
3 recht om te weten waarvan hij wordt verdacht
4 recht om te zwijgen
5 recht op schadevergoeding
tekst 16

Man aangehouden voor tweehonderd eieren Op de fiets met achterop een tas met ruim tweehonderd eieren valt op. Dat vond de politie ook. De man die de eieren vervoerde, is een bekende van de politie en heeft al vele diefstallen gepleegd. Hij kon niet aan de politie vertellen waarom hij zoveel eieren bij zich had. De agenten hebben de man meegenomen naar het politiebureau.
naar: www.destentor.nl van 4 februari 2013
221pWelke taak van de politie herken je in tekst 16?

handhaving openbare orde

hulpverlening

opsporing

preventie
231pStel dat de man uit tekst 16 om 14.00 uur op het politiebureau aankwam
voor verhoor.
Tot hoe laat mag de politie deze man dan vasthouden voor verhoor,
zonder dat er toestemming nodig is van de officier van justitie?

tot 15.00 uur

tot 17.00 uur

tot 18.00 uur

tot 20.00 uur
242pHieronder staan vier uitspraken over doelen van straffen.
1 Het doel ‘wraak’ was vroeger belangrijker bij het straffen dan nu.
2 Uit alle onderzoeken blijkt dat harder straffen preventief werkt.
3 Een rechter kan meerdere doelen hebben met het opleggen van een
straf.
4 De rechter kan iemand voorwaardelijk veroordelen tot een geldboete.

Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
opgave 2Politiek en beleid
tekst 17

Onze partij wil schone lucht en schoon water. Onze partij wil geen klimaatverandering. En onze partij wil dat mensen en dieren goed met elkaar omgaan. De economie is niet het belangrijkste. Alleen aan de economie denken is slecht voor de dieren, de mensen en het milieu.
naar: het verkiezingsprogramma van een politieke partij in eenvoudige
taal
251pWelke politieke stroming is het duidelijkst te herkennen in tekst 17?

de christendemocratische stroming

de ecologische stroming

de liberale stroming

de sociaaldemocratische stroming
261pOp 29 oktober 2012 stond boven een artikel op de website www.nrc.nl:
“Het regeerakkoord is klaar. De belangrijkste maatregelen op een rij.”
Wie stelt of stellen het regeerakkoord op?

de leden van de oppositiepartijen

de ministers en de koning

de toekomstige coalitiepartijen

de Tweede Kamer
afbeelding 1
naar: website met de naam van een politieke stroming
271pOp afbeelding 1 stond oorspronkelijk ook nog de naam van een politieke
stroming.
Wat stond er op de afbeelding?

www.christendemocratie.nu

www.liberalisme.nu

www.rechtsextremisme.nu

www.socialisme.nu
tekst 18
naar: www.amsterdam.nl van januari 2013
281pOp de puntjes in tekst 18 is driemaal hetzelfde woord weggelaten.

Welk woord moet op de puntjes in tekst 18 ingevuld worden?
tekst 19

Meerderheid Kamer wil af van verbod op godslastering De VVD in de Tweede Kamer is het definitief eens met het voorstel om het verbod op godslastering uit het wetboek te schrappen. Hiermee heeft het voorstel een meerderheid in de Kamer. Het verbod op godslastering staat sinds 1932 in het Nederlandse wetboek. Het verbiedt uitlatingen die kwetsend zijn voor gelovigen. In de praktijk wordt de wet vrijwel nergens meer toegepast. D66-Kamerlid Gerard Schouw noemt het verdwijnen van de wet van ‘fundamenteel’ belang voor … .
naar: www.elsevier.nl van 27 november 2012
291pWelk grondrecht heeft op de puntjes in tekst 19 gestaan?

de vrijheid van godsdienst

de vrijheid van meningsuiting

de vrijheid van vergadering

het recht op privacy
301pHoeveel Tweede Kamerleden zijn volgens tekst 19 minimaal voor het
voorstel?

38

50

76

100
Zie tekst 19.
312pNiet alle politieke partijen zijn voor het voorstel om het verbod op
godslastering uit het wetboek te schrappen.

Noem
twee politieke partijen die volgens jou
tegen het voorstel zullen
zijn.
Verklaar je antwoord met een uitgangspunt van de politieke stroming
waartoe beide partijen behoren.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Twee partijen die tegen het voorstel zullen zijn: … en …
Een uitgangspunt van de politieke stroming waartoe beide partijen
behoren, is …
tekst 20

Nog geen 16 en alcohol bij je? Boete! Op 1 januari 2013 is het strafbaar geworden om in het openbaar alcohol bij je te hebben, als je jonger bent dan 16 jaar. Ben je jonger dan 16 jaar en word je met alcohol betrapt? Dan kun je een taakstraf of boete krijgen. De boete is dan € 45.
naar: www.vraaghetdepolitie.nl
Lees tekst 20.
321pHet politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen.
In welke fase bevindt zich de besluitvorming over het bezit van alcohol
door jongeren onder de 16 jaar?

fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als
politiek probleem

fase 2: vergelijken of afwegen van wensen of behoeften: de politiek
komt met oplossingen

fase 3: het nemen van besluiten

fase 4: het uitvoeren van besluiten
afbeelding 2
bron: www.vvdshop.nl
331pPolitieke partijen vervullen verschillende rollen.
Welke rol van politieke partijen vervult de VVD met het verspreiden van
afbeelding 2?
De VVD

brengt haar ideeën onder de aandacht van de burgers.

levert mensen voor politieke functies.

moet compromissen sluiten.

probeert invloed uit te oefenen op de eigen Kamerleden.
Een mogelijke tijdlijn
Bekijk de tijdlijn.
341pNormaal gesproken zijn er om de vier jaar verkiezingen voor de Tweede
Kamer. Soms loopt het echter anders.
Wat is er volgens deze tijdlijn uiteindelijk gebeurd?

De koning heeft de regering ter verantwoording geroepen.

Er heeft een kabinetscrisis plaatsgevonden.

Er zijn Europese verkiezingen geweest.

Het kabinet en de regering zijn het oneens geworden.
tekst 21

Kinderopvang: ‘bezuinig niet verder’ Verschillende organisaties protesteren tegen meer bezuinigingen in de kinderopvang. Brancheorganisatie Kinderopvang startte een online petitie1) die mensen kunnen ondertekenen. noot 1 petitie = een schriftelijk verzoek van een groep mensen aan bijvoorbeeld de Tweede Kamer, waarmee kritiek geuit wordt op het beleid.
naar: www.eo.nl van 19 oktober 2012
Lees tekst 21.
352pBrancheorganisatie Kinderopvang is een belangengroep.

Wat zijn de
twee kenmerken van een belangengroep?
Zie tekst 21.
362pDe Brancheorganisatie Kinderopvang heeft een online petitie gestart en
de petitie in oktober 2012 aangeboden aan de woordvoerders
kinderopvang van de Tweede Kamer. De organisatie had ook bijvoorbeeld
in crèches of op straat handtekeningen kunnen verzamelen.

Wat kan deze organisatie nog meer doen om te zorgen dat er niet
verder bezuinigd wordt door de overheid?
Noem twee mogelijkheden.
tekst 22

Vanaf juli lagere prijzen voor bellen en internetten in EU Het Europees Parlement is akkoord gegaan met prijsverlagingen voor mobiel bellen in Europa. Ook zal er vanaf juli 2012 voor het eerst een maximumprijs gelden voor internetten in het buitenland. De komende twee jaar dalen de tarieven verder. Het is de bedoeling dat de concurrentie onder providers toeneemt zodat de prijzen laag blijven.
naar: www.nrc.nl van 10 mei 2012
Lees tekst 22.
371pWie heeft/hebben het (wets)voorstel voor de prijsverlagingen ingediend?

de Europese Commissie

de Europese providers van mobiele telefonie en mobiel internet

de ministers van Financiën van de EU-landen

het Europees Hof van Justitie
381pDe Europese Unie oefent op verschillende terreinen invloed uit.
Op welk terrein oefent de EU invloed uit met de regelgeving in tekst 22?

op het terrein van justitie

op het terrein van stabiliteit en veiligheid

op sociaal-cultureel terrein

op sociaal-economisch terrein
392pHieronder staan vier beweringen over wethouders.
1 Wethouders hebben het laatste woord en controleren de
burgemeester.
2 Wethouders maken deel uit van het dagelijks bestuur van de
gemeente.
3 Wethouders zijn lid van de gemeenteraad.
4 Wethouders zijn onafhankelijk en hoeven geen verantwoording af te
leggen aan de gemeenteraad.

Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 23

Tweede Kamer voor referendum Invoering van een referendum is een stap dichterbij gekomen. Een meerderheid in de Tweede Kamer stemde vandaag voor een initiatiefwet van PvdA, D66 en GroenLinks, die een raadgevend referendum mogelijk maakt.
naar: nos.nl van 14 februari 2013
Lees tekst 23.
401pDe invoering van een referendum is een stap dichterbij gekomen, maar
nog niet helemaal zeker.

Welke stap in het politieke besluitvormingsproces moet er nog
genomen worden, zodat de invoering van een referendum ook echt
door kan gaan?
411pIn de media lees of hoor je soms over het zogeheten ‘geheim van het
paleis’.
Wat wordt bedoeld met ‘het geheim van het paleis’?

De inhoud van de gesprekken die de koning met de minister-president
voert, is vertrouwelijk en komt, als het goed is, niet in de media.

De media hebben de taak om de geheimen van de koning en familie
openbaar te maken.

De ministers zijn verantwoordelijk voor wat de koning in het openbaar
en in het geheim zegt en doet.

Wat de koning privé in het paleis doet, is geheim en is, als het goed is,
alleen bekend bij vrienden en familie.
tekst 24

Richtingwijzers De uitgangspunten van onze partij zijn vastgelegd in vijf ‘richtingwijzers’. De richtingwijzers voor een progressieve sociaal-liberale visie zijn onder andere: vertrouw op de eigen kracht van mensen beloon prestatie en deel de welvaart
naar: de website van een politieke partij van 10 april 2013
421pVan de website van welke politieke partij is tekst 24 afkomstig?
van

D66

de PvdA

de VVD

het CDA
tekst 25

Standpunt: Belasting De overheid moet belasting heffen om zaken als onderwijs, zorg, de wegen, het leger en de politie te betalen. Onze partij wil dat hierbij solidariteit het uitgangspunt is: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Wie meer kan bijdragen, moet dat doen. En wie minder heeft, hoeft iets minder bij te dragen.
naar: website van een politieke partij van maart 2013
431pVan de website van welke politieke partij is tekst 25 afkomstig?
van

D66

de SGP

de SP

de VVD
tekst 26

Belastingen Op dit moment zijn de belastingen in Nederland hoog. De … is voor belastingverlaging omdat hard werken en ondernemerschap moeten lonen. De … wil dat mensen die geld verdienen een groter deel daarvan overhouden om zelf te besteden. Dat is ook beter voor de economie, want het stimuleert mensen om harder te gaan werken. Op die manier wordt er meer geld verdiend, waardoor de koek groter wordt en er dus ook meer is om te verdelen. Prestaties op de arbeidsmarkt worden nu te weinig beloond.
naar: de website van een politieke partij van maart 2013
441pWelke politieke partij moet op de puntjes in tekst 26 worden ingevuld?

PvdA

SP

VVD
tekst 27

Heerlen wil compromis over koopzondag De gemeente Heerlen wil opnieuw met de ondernemers in de verschillende winkelgebieden gaan praten over de koopzondagen. Supermarkten en veel winkelketens op de woonboulevard willen elke zondag open zijn, maar kleine winkeliers zien dat absoluut niet zitten. De gemeente bekijkt of een compromis mogelijk is waar de grote en kleine ondernemers mee kunnen leven.
bron: www.l1.nl van 10 april 2013
Lees tekst 27.
451pGeef een voorbeeld van een compromis dat de gemeente Heerlen zou
kunnen sluiten.
tekst 28

President Pakistan: ‘Aanslag Malala was aanslag op alle meisjes’ De aanslag op het leven van de 14-jarige Pakistaanse Malala Yousafzai was een aanslag op alle meisjes in Pakistan en een aanslag op de beschaving zelf. Dat zei de Pakistaanse president Asif AliZardari vandaag. Het meisje komt al vanaf haar elfde jaar op voor het recht op onderwijs voor meisjes. Ze werd een week geleden in het noordwesten van Pakistan op weg naar school neergeschoten door een terrorist van de Taliban- beweging. Ze wordt momenteel in Engeland verpleegd.
naar: het Algemeen Dagblad van 17 oktober 2012
Lees tekst 28.
461pVoor welk grondrecht komt het meisje Malala op in Pakistan?

recht op gelijke behandeling

recht op privacy

vrijheid van godsdienst

vrijheid van meningsuiting
tekst 29

Pauw en Witteman Dat praatavondprogramma van Jeroen Pauw en Paul Witteman is langzaam maar zeker een waardeloos programma geworden. Het is eigenlijk puur linkse propaganda. Iedere avond nodigen ze gasten van de linkerkant uit en elke avond zijn ze tegen Wilders.
bron: een ingezonden brief in Metro van 9 april 2013
471pWelke functie voor de democratie vervult de Metro door het plaatsen van
tekst 29?

aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda

bijdrage leveren aan de meningsvorming van de burgers

burgers informeren over het overheidsbeleid

politici controleren of zij de waarheid spreken
tekst 30

Parkeren per minuut door Attje Kuiken, Tweede Kamerlid van de PvdA Ik heb vandaag het wetsvoorstel ingediend dat ervoor moet zorgen dat automobilisten in gemeentelijke parkeergarages per minuut gaan betalen. Bellen betaal je per seconde, benzine betaal je per milliliter, drinkwater betaal je per liter. Maar bij parkeren betaal je per tijdvak vastgesteld door de desbetreffende gemeente. Dat is oneerlijk en onnodig.
naar: www.pvda.nl van 21 maart 2013
Lees tekst 30.
481pTweede Kamerleden hebben verschillende rechten om hun taken uit te
oefenen.
Van welk recht heeft Tweede Kamerlid Attje Kuiken gebruik gemaakt?
van het

budgetrecht

recht van amendement

recht van enquête

recht van initiatief
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.