bronnen

Eindexamen biologie vmbo bb 2007, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

opgave 2Orgaanstelsels

In de afbeelding is schematisch een aantal organen weergegeven. Organen zijn een deel van een orgaanstelsel.
11p
Enkele orgaanstelsels zijn: het ademhalingsstelsel, het geraamte en het
voortplantingsstelsel.
Van welk orgaanstelsel is een deel in de afbeelding te zien?
A van het ademhalingsstelsel
B van het geraamte
C van het voortplantingsstelsel
21p
Van welk orgaanstelsel is orgaan P een deel?
A van het ademhalingsstelsel
B van het bloedvatenstelsel
C van het uitscheidingsstelsel

opgave 3Botten en botverbindingen

In het skelet komen gewrichten, kraakbeenverbindingen en naadverbindingen
voor.
De afbeelding geeft een deel van het skelet weer.
figuur bij de opgave
32p
Welke verbinding bevindt zich op plaats P? En welke op plaats Q?
Geef het met een kruisje in de onderstaande tabel aan.
gewricht kraakbeenverbinding naadverbinding P Q
41p
Welke botten zijn in de afbeelding te zien?
Geef het met een kruisje in de onderstaande tabel aan.
√(dijbeen)√(ellepijp)√(sleutelbeen)

opgave 4Tulpen

51p
Tulpen zijn planten die in het voorjaar bloeien.
In Nederland worden veel tulpenbollen gekweekt.
In de afbeelding is een bloeiende tulp weergegeven.
P Q R
Een tulp kan zich geslachtelijk en ongeslachtelijk voortplanten.
Met welk deel kan de tulp zich geslachtelijk voortplanten?
A met deel P
B met deel Q
C met deel R
61p
In de afbeelding zijn verschillende stadia in de ontwikkeling van een tulp
weergegeven.
figuur bij de opgave
De tekeningen staan niet in de juiste volgorde.
Schrijf de juiste volgorde van de tekeningen tijdens de levensloop op.
............................................................................................................................

opgave 5Achillespees

De achillespees bevindt zich aan de achterkant van het onderbeen. De achillespees verbindt de kuitspier met bot P. kuitspier achillespees achillespees
71p
Wat is de naam van bot P?
A middenvoetsbeentje
B teenkootje
C voetwortelbeentje
81p
Welke beweging maakt de voet als de kuitspier de achillespees omhoog trekt?
figuur bij de opgave
A beweging 1
B beweging 2
C beweging 3

opgave 6Geboorte

91p
In de afbeelding zijn vier fasen van de geboorte weergegeven.
baarmoeder placenta navelstreng
Schrijf de juiste volgorde van deze fasen van de geboorte op.
............................................................................................................................
101p
Tijdens de geboorte trekken spieren rond de baarmoeder zich samen.
Wat is de naam van zo'n spiersamentrekking?
A innesteling
B ovulatie
C wee
111p
Nadat het kind is geboren, vindt de nageboorte plaats.
Hierbij verlaten resten van de navelstreng en de vruchtvliezen het lichaam van
de vrouw.
Noem nog een deel dat bij de nageboorte het lichaam van de vrouw verlaat.
............................................................................................................................

opgave 7Zwangerschap

In de afbeelding is een zwangerschap weergegeven.
121p
Wat is de naam van orgaan P?
............................................................................................................................
131p
Vóór het ontstaan van de zwangerschap, is de eicel bevrucht.
In welk deel van het voortplantingsstelsel heeft de bevruchting
plaatsgevonden?
............................................................................................................................

opgave 8Steriliseren

In een folder staat het volgende:
Een man die geen kind meer wil verwekken, kan zich laten steriliseren. Tijdens een operatie worden dan bepaalde afvoergangen onderbroken. Daardoor kunnen spermacellen van de man een eicel van een vrouw niet meer…

Een man die geen kind meer wil verwekken, kan zich laten steriliseren. Tijdens een operatie worden dan bepaalde afvoergangen onderbroken. Daardoor kunnen spermacellen van de man een eicel van een vrouw niet meer bereiken. Het sperma van de man bestaat daarna alleen uit vocht uit twee verschillende klieren.

141p
De afbeelding geeft weer hoe bepaalde afvoergangen na een sterilisatie zijn
onderbroken.
Wat is de naam van deze onderbroken afvoergangen?
............................................................................................................................
151p
Uit klier Q komt vocht in het sperma.
Welke letter geeft een andere klier aan waaruit vocht in het sperma komt?
A letter P
B letter R
C letter S
D letter T

opgave 9Wervels

In de afbeelding is een wervelkolom weergegeven.
figuur bij de opgave
161p
Hoeveel nekwervels zijn in de wervelkolom aanwezig?
A vijf
B zeven
C twaalf
171p
In de wervelkolom komen verschillende soorten cellen voor.
Welke soort cellen zijn vooral in tussenwervelschijven te vinden?
A beencellen
B kraakbeencellen
C zenuwcellen

opgave 10Kroepoek

Kroepoek wordt gegeten bij oosterse maaltijden, maar ook als tussendoortje. Het wordt onder andere gemaakt van de Tapioca-plant. Ook bevat kroepoek garnalen. Dit zijn diertjes die in zee leven. kroepoek Tapioca garnaal
181p
Hieronder zijn enkele cellen weergegeven.
figuur bij de opgave
Kunnen deze cellen afkomstig zijn van de Tapioca-plant? En kunnen deze cellen
afkomstig zijn van een garnaal?
A Nee, van geen van beide.
B Ja, de cellen zijn afkomstig van de Tapioca-plant.
C Ja, de cellen zijn afkomstig van een garnaal.
191p
In de onderstaande tabel is onder andere de samenstelling van kroepoek
weergegeven.
voedingsstof per 100 gram Dit product bevat onder andere eiwitten 2 gram garnalen, plantaardige olie, Tapioca- koolhydraten 65 gram meel en zout. vetten 28 gram Kroepoek bevat 2180 kJ per 100 gram.
Welk ingrediënt levert vooral veel vet in kroepoek?
A garnalen
B plantaardige olie
C Tapioca-meel
D zout
201p
Kroepoek bevat eiwitten, koolhydraten en vetten.
Welke van deze stoffen kunnen in ons lichaam worden gebruikt als brandstof?
A alleen eiwitten en koolhydraten
B alleen eiwitten en vetten
C alleen koolhydraten en vetten
D zowel eiwitten, koolhydraten als vetten

opgave 11Invloed van roken

opgave als beeld van het examen
In de tabel hieronder staan drie schadelijke gevolgen van roken genoemd. → Geef in de tabel met kruisjes aan door welke stof volgens de tekst elk gevolg vooral wordt veroorzaakt. hoesten schadelijk gevolg teer minder verslaving uithoudingsvermogen

opgave 12Bèta-blokkers

221p
Er zijn verschillende groepen medicijnen.
Eén zo’n groep medicijnen heet ‘bèta-blokkers’.
Bèta-blokkers zorgen er voor dat de hartslag wordt vertraagd.
Het hart pompt dan minder snel en minder krachtig.
Hebben bèta-blokkers invloed op de bloeddruk?
A Nee
B Ja, de bloeddruk wordt hoger.
C Ja, de bloeddruk wordt lager.

opgave 13Urine, nieren en niersteen

231p
Urine wordt geproduceerd in de nieren.
Nieren bestaan onder andere uit nierschors en niermerg.
In welk deel van de nieren wordt urine geproduceerd?
A alleen in de nierschors
B alleen in het niermerg
C zowel in de nierschors als in het niermerg
241p
De productie van urine hangt onder andere af van de bloeddruk in de nieren.
De bloeddruk in de nieren heeft ook een effect op de hoeveelheid bloed die door
de nieren stroomt. Dit is in de onderstaande afbeelding te zien.
hoeveelheid per ml bloed urine bloeddruk
Naar aanleiding van de afbeelding worden twee uitspraken gedaan.
Geef bij elke uitspraak met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.
uitspraak juist onjuist Hoe hoger de bloeddruk, hoe meer urine de nier produceert.     Bij een bepaalde bloeddruk stroomt er altijd meer bloed dan urine door de nier.    
In een brochure staat:
Een niersteen ontstaat als bepaalde stoffen in de urine samenklonteren. De meeste mensen merken er niets van, omdat ze de nierstenen uitplassen. Maar soms sluit een niersteen de urineleider af. Dan zijn er…

Een niersteen ontstaat als bepaalde stoffen in de urine samenklonteren. De meeste mensen merken er niets van, omdat ze de nierstenen uitplassen. Maar soms sluit een niersteen de urineleider af. Dan zijn er verschillende manieren waarop zo iemand geholpen kan worden. Eén daarvan is opereren. = 1 cm = 1 cm

251p
In de afbeelding is onder andere een nier weergegeven.
Welke letter geeft de urineleider aan?
A letter P
B letter Q
C letter R

opgave 14Voorbehoedmiddelen

261p
Twee middelen om een zwangerschap te voorkomen zijn “de pil” en een
condoom.
Bij het gebruik van welk van deze middelen wordt voorkomen dat zaadcellen in
de baarmoeder terecht komen?
A alleen bij het gebruik van de pil
B alleen bij het gebruik van een condoom
C zowel bij het gebruik van de pil als bij het gebruik van een condoom

opgave 15Harten

271p
Bij alle diersoorten heeft het hart dezelfde taak.
Toch is de bouw van het hart bij verschillende diersoorten anders.
De onderstaande tabel kun je gebruiken om te bepalen van welke diersoort een
hart afkomstig is.
1 a het hart heeft 1 boezem -----------------------------------------hart van een vis 1 b het hart heeft 2 boezems-----------------------------------------------------------2 2 a het hart heeft 1…

1 a het hart heeft 1 boezem -----------------------------------------hart van een vis 1 b het hart heeft 2 boezems-----------------------------------------------------------2 2 a het hart heeft 1 kamer--------------------------------------hart van een amfibie 2 b het hart heeft 2 kamers-------------------------------------------------------------3 3 a de kamers worden helemaal door een tussenwand van elkaar gescheiden------------------- hart van een zoogdier 3 b de kamers worden niet helemaal door een tussenwand van elkaar gescheiden---------------------- hart van een reptiel

Van welk dier is het onderstaande hart afkomstig?
Gebruik de bovenstaande tabel.
figuur bij de opgave
A van een amfibie
B van een reptiel
C van een vis
D van een zoogdier

opgave 16Steek in je zij

Als je je flink inspant, krijg je soms last van een “steek in je zij”. Volgens wetenschappers komt dat omdat de milt zich dan samentrekt om extra rode bloedcellen in het bloedvatenstelsel te brengen. milt
281p
Sommige mensen denken dat de “steek in je zij” ontstaat door een ophoping van
lucht in het verteringskanaal. Hierdoor zou een deel van de darmen tegen de
milt duwen en een pijnlijk gevoel geven.
Welk deel van de darmen ligt het dichtst bij de milt?
A de dikke darm
B de dunne darm
C de slokdarm
291p
De milt bevat een kleine voorraad aan bloed en breekt oude rode bloedcellen af.
Daarnaast helpt de milt bij de afweer tegen infecties met bepaalde bacteriën.
Leg uit dat in de milt niet alleen rode bloedcellen, maar ook heel veel witte
bloedcellen kunnen voorkomen.
............................................................................................................................
............................................................................................................................
301p
Als we over de milt praten, hebben we het dan over een cel, een weefsel of een
orgaan?
A over een cel
B over een weefsel
C over een orgaan

opgave 17Alcohol

311p
Bij een onderzoek naar het gemiddelde gebruik van het aantal glazen alcohol
per dag, werden de volgende resultaten gevonden.
  0 glazen 1-3 glazen meer dan 3 glazen mannen ouder dan 16 jaar 11% 71% 18% vrouwen ouder dan 16 jaar 25% 67% 8%
Maak met deze gegevens het onderstaande staafdiagram af.
80
percentage
70
60
50
40
30
20
10
0 √(0) √(1 - 3) √(daener3)m √(0) √(1 - 3) √(daener3)m
glazen
glazen
mannen ouder vrouwen ouder
dan16 jaar dan16 jaar
321p
In welke twee organen wordt alcohol opgenomen in het bloed?
A in de dunne darm en in de lever
B in de dunne darm en in de maag
C in de lever en in de maag
In een boek staat:
Nadat alcohol in het bloed is opgenomen, komt het in het hele lichaam. Zo bereikt alcohol al na 10 minuten de hersenen. Omdat alcohol niet kan worden opgeslagen in ons lichaam, wordt het verbrand. Het verbruik van…

Nadat alcohol in het bloed is opgenomen, komt het in het hele lichaam. Zo bereikt alcohol al na 10 minuten de hersenen. Omdat alcohol niet kan worden opgeslagen in ons lichaam, wordt het verbrand. Het verbruik van andere brandstoffen, zoals vetten, wordt daardoor minder. Vet dat zo overblijft, wordt vooral opgeslagen in de buik. Overgewicht in de vorm van een “bierbuik” is één van de mogelijke gevolgen van overmatig gebruik van alcohol.

331p
Wat zijn twee andere mogelijke gevolgen van overmatig gebruik van alcohol?
A Aids en bepaalde vormen van kanker
B Aids en hart- en vaatziekten
C bepaalde vormen van kanker en hart- en vaatziekten

opgave 18Schijf van Vijf

opgave als beeld van het examen
Dennis eet twee sneetjes bruin brood met boter en oude kaas. Ook drinkt hij een glas water. 4 Veel groente, fruit en brood 5 Veilig Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd? A uit het vak groente en fruit B uit het vak brood, granen en aardappelen C uit het vak…

Dennis eet twee sneetjes bruin brood met boter en oude kaas. Ook drinkt hij een glas water. 4 Veel groente, fruit en brood 5 Veilig Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd? A uit het vak groente en fruit B uit het vak brood, granen en aardappelen C uit het vak zuivel, vlees en vis D uit het vak vetten en oliën E uit het vak dranken

opgave 19Weefsels in het hoofd

351p
In de afbeelding is een doorsnede van het hoofd te zien.
figuur bij de opgave
Op welke plaats komt spierweefsel voor?
A op plaats P
B op plaats Q
C op plaats R

opgave 20Maagzweer

Een maagzweer wordt soms veroorzaakt door een bepaald soort bacteriën. In tegenstelling tot “gewone” bacteriën sterft deze soort niet in de maag.
361p
Waardoor sterven de meeste bacteriën wel in de maag?
A door de kneedbewegingen van de maag
B door de temperatuur in de maag
C door het zoutzuur in de maag
371p
Een wetenschapper wil onderzoeken of een nieuw medicijn helpt tegen de
bacteriën die een maagzweer veroorzaken.
Hij kweekt de bacteriën op een voedingsbodem met het medicijn bij 37 oC.
Op een andere voedingsbodem zonder medicijn kweekt hij bacteriën bij 4 oC.
Welke fout maakt deze onderzoeker?
A Hij moet een andere voedingsbodem zonder medicijn maar met bacteriën bij
37 oC zetten.
B Hij moet een andere voedingsbodem zonder medicijn en zonder bacteriën bij
37 oC zetten.
C Hij moet een andere voedingsbodem zonder medicijn en zonder bacteriën bij
4 oC zetten.

opgave 21Warming-up

In de afbeelding is iemand bezig met een warming-up.
381p
Wat is een functie van de warming-up?
............................................................................................................................
391p
Welk levenskenmerk wordt hier uitgebeeld?
A bewegen
B groeien
C voortplanten