opgave 2BOOMKNOPPEN

Gebruik onderstaande afbeelding voor het beantwoorden van vraag 5 en 6. groen merg Els twee of drie schubben per knop wit merg Linde knoppen staan verspreid knoppen langer Berk vier of meer dan 1 cm schubben per knop zijknoppen boven- aan het takje heel Eik start dicht bij elkaar knopschubben Es zwart knoppen twee aan twee tegen- over elkaar knopschubben Paardekastanje kleverig knopschubben bruin-rood knopschubben Esdoorn niet kleverig
51p
In de afbeelding is een zoekkaart voor de namen van bomen weergegeven.
Je kunt de naam van een boom vinden door naar de knoppen te kijken.

Bij welke boom staan de zijknoppen heel dicht bij elkaar bovenaan het takje?
..........................................................................................................................................
61p

Welke kleur hebben de knopschubben van de Paardekastanje?
..........................................................................................................................................
opgave 3HYPERVENTILATIE
71p
Bij iemand die een aanval van hyperventilatie heeft, versnelt de ademhaling.
Ook gaat het hart sneller kloppen.
Heeft deze versnelling van de hartslag invloed op de bloeddruk?
A nee
B ja, de bloeddruk wordt hoger
C ja, de bloeddruk wordt lager
opgave 5CORNFLAKES
Veel mensen beginnen de dag niet met brood, maar met zogenaamde
ontbijtgranen.
De bekendste voorbeelden van ontbijtgranen zijn cornflakes en muesli.
In de afbeelding is het etiket van Honey Nut cornflakes weergegeven.

Voor 100g Per portie van Kellogg’s Kellogg’s 30g met 125g Kellogg’s Honey Nut Honey Nut halfvolle Corn Flakes Corn Flakes melk (*) Honey Energie 390 kcal 170 kcal (1650kJ) (700kJ) Eiwitten 7 g 6 g Nut Verteerbare Koolhydraten 82 g 31 g Corn Flakes waarvan: - totaal suikers 33 g 16 g - zetmeel 49 g 15 g In de oven gebakken maïsvlokken Vetstoffen 3,5 g 2 g waarvan met honing en stukjes pinda - verzadgde 0,7 g 1 g Voedingvezels 3 g 0,9 g Natrium 0,6 g 0,25 g Vitaminen B1 1,0 mg B2 1,0 mg B3 10 mg Mineralen Calcium - IJzer 7,9 mg Ingrediënten Fosfor - (*) Volle melk levert u 20kcal (100kJ) Maïs, bruine suiker, pinda’s (7%), en 2,5g vetstoffen extra per portie. suiker, honing (2%), moutaroma, vitaminen (B3, B2, B1), ijzer. Voedingsbijdrage van 125g halfvolle melk: 60kcal (250kJ), 4g eiwitten, 6g koolhydraten (totaal suikers), Om fit te blijven, raden de 2g vetstoffen, 0,06g natrium, 30% van voedingsspecialisten een ontbijt aan dat ten de ADH in vitamine B12, 20% in minste 25% van de aanbevolen Dagelijkse calcium, 15% in vitamine B2 en in Hoeveelheden (ADH) in energie en fosfor, 5% in vitamine B1. essentiële voedingsstoffen (eiwitten, vitaminen en mineralen) bevat. Kellogg’s Dit pak beva
101p
Van welke plant worden Honey Nut cornflakes onder andere gemaakt?
A van maïs
B van rogge
C van tarwe
111p
In bovenstaande afbeelding is de voedingswijzer weergegeven.
In welke groep van de voedingswijzer horen Honey Nut cornflakes thuis?
A in groep 1
B in groep 2
C in groep 3
D in groep 4
121p

Schrijf de naam van een mineraal op dat in Honey Nut cornflakes voorkomt.
..........................................................................................................................................
131p
Eddy gebruikt voor zijn ontbijt Honey Nut cornflakes.
Hij roert hiervoor 30 gram cornflakes in 125 gram halfvolle melk.

Hoeveel energie kan hij uit dit ontbijt halen?
..........................................................................................................................................
141p
Van voedingsstoffen is het volgende bekend:
1 gram eiwit levert 17 kJ
1 gram koolhydraat levert 17 kJ
1 gram vet levert 38 kJ
Welke voedingsstof uit de cornflakes met melk levert Eddy het grootste deel van de
energie? Gebruik ook de informatie van het etiket op pagina 6.
A eiwit
B koolhydraat
C vet
151p
Een deel van de voedingsstoffen uit het ontbijt van Eddy moet eerst worden verteerd.
Daarna kunnen deze stoffen in het bloed worden opgenomen.
Welke voedingsstoffen moeten worden verteerd voordat ze in het bloed worden
opgenomen?
A alleen eiwitten
B alleen koolhydraten
C alleen vetten
D zowel eiwitten, koolhydraten als vetten
161p

In welk deel van de darmen worden de meeste voedingsstoffen in het bloed
opgenomen?
.............................................................................................................................................
opgave 7TRIATLON

Bij een triatlon zijn sporters bezig met zwemmen, fietsen en hardlopen. Het energieverbruik bij deze activiteiten is verschillend. De onderstaande tabel geeft het gemiddelde energieverbruik bij de drie onderdelen van de triatlon weer. activiteit energieverbruik fietsen 40 kJ per minuut hardlopen 70 kJ per minuut zwemmen 50 kJ per minuut
191p
Bij een training voor een triatlon gaat Remco 20 minuten fietsen, 10 minuten hardlopen en
20 minuten zwemmen.
Tijdens welke activiteit gebruikt hij dan de meeste energie?
A tijdens 20 minuten fietsen
B tijdens 10 minuten hardlopen
C tijdens 20 minuten zwemmen
201p
Sporters die meedoen aan een triatlon letten goed op hun voeding.
Zo gebruiken ze bijvoorbeeld vitamine-pillen.
Tot welke groep stoffen behoren vitamines?
A tot de beschermende stoffen
B tot de bouwstoffen
C tot de brandstoffen
opgave 8ZEEHONDEN
211p
In de afbeelding zijn enkele voedselrelaties weergegeven.
Daar is te zien dat een zeehond onder andere haring eet.
Welke twee andere soorten voedsel eet een zeehond volgens de afbeelding?
A kabeljauw en mossel
B kabeljauw en schol
C mossel en schol
221p
Doordat het bloed van een zeehond veel bloeddeeltjes bevat die zuurstof transporteren,
kan het dier lang onder water blijven.
Welke bloeddeeltjes worden hier bedoeld?
A bloedplaatjes
B rode bloedcellen
C witte bloedcellen

In een verslag is te lezen hoeveel zeehonden in verschillende jaren in een bepaald gebied zijn geteld. Hieronder zijn deze resultaten in een grafiek weergegeven. 30 aantal zeehonden (x100) 25 20 15 10 5 0 1950 1960 1970 1980 1990 2000 jaar
231p
In de jaren 70 van de vorige eeuw hadden zeehonden veel te lijden onder
milieuvervuiling.
Doordat bepaalde maatregelen werden genomen, verbeterde de situatie.
In welke periode bleek dat de genomen maatregelen succesvol waren?
A tussen 1970 en 1974
B tussen 1974 en 1977
C tussen 1977 en 1979
241p
In het jaar 1988 nam het aantal zeehonden sterk af door een virusziekte.

Hoeveel zeehonden stierven toen volgens de bovenstaande informatie?
.............................................................................................................................................
opgave 10SCHERPE BOTERBLOEM

Enkele maanden per jaar bloeit de scherpe boterbloem, bijvoorbeeld in weilanden. Onder de grond heeft de plant onder andere een wortelstok. Boven de grond bevinden zich de groene stengels en bladeren. Elke bloem is goudgeel van kleur. scherpe boterbloem wortelstok
271p
De scherpe boterbloem heeft onder andere een wortelstok.
In een wortelstok wordt reservevoedsel opgeslagen.
In welke vorm wordt dit reservevoedsel opgeslagen?
A in de vorm van eiwit
B in de vorm van vet
C in de vorm van zetmeel
281p
Wordt de scherpe boterbloem bestoven door insecten?
A nee
B ja, dit blijkt uit de kleur van de bladeren
C ja, dit blijkt uit de kleur van de bloemen
naslagKIPFILET HOLLANDSE A-KWALITEIT
Bereiding: 2 x 5 minuten in koekenpan
Ingrediënten: Kip
Let op: geef schadelijke bacteriën geen kans.
Zorg dat deze bacteriën niet via verpakking, uw
handen en het keukengerei in uw eten komen.
Maak dit vlees door en door gaar.
Bewaartemperatuur: ten hoogste 4oC
Om de kans op een darm-infectie te verkleinen, wordt aangeraden het vlees goed gaar te
maken.

Leg uit waardoor de kans op een darm-infectie kleiner wordt als het vlees goed gaar
wordt gemaakt.
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
opgave 13ADEMHALINGSPROBLEMEN
311p
De vertakkingen van bronchiën worden luchtpijptakjes genoemd.
De wand van een luchtpijptakje bestaat uit twee soorten cellen: slijmbekercellen en
dekweefselcellen.
Door een ontsteking kunnen in de luchtpijptakjes veranderingen ontstaan.
Dit is hieronder voor de luchtpijptakjes van een paard weergegeven.
In de afbeelding is te zien dat door de ontsteking het aantal dekweefselcellen toeneemt.

Noem nog een verandering die in een ontstoken luchtpijptakje optreedt.
.............................................................................................................................................
opgave 15AFVALVERWERKING

In de afgelopen jaren is de hoeveelheid afval in Nederland sterk gestegen. Veel afval wordt tegenwoordig gescheiden. Groente-, fruit- en tuinafval (GFT-afval) gaat vaak in de groene bak, papier wordt vaak apart ingezameld. hergebruiken verbranden 18% 17% verbranden 38% storten 9% storten hergebruiken 44% 74% 1984 2000
341p
In de afbeelding is de afvalverwerking van 1984 en 2000 vergeleken.
Welke vorm van afvalverwerking is tussen 1984 en 2000 toegenomen?
A hergebruiken
B storten
C verbranden
351p
In 2003 werd in Nederland 1365 miljoen kilogram GFT-afval geproduceerd.
Toch kregen we in dat jaar minder dan 1365 miljoen kilogram compost.

Geef hier één reden voor.
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
361p
In de afbeelding zijn twee producten weergegeven: een fles motor-olie en een fles
Welke van deze verpakkingen moeten bij het klein chemisch afval worden weggegooid?
A alleen die van de motor-olie
B alleen die van de terpentine
C zowel die van de motor-olie als die van de terpentine