bronnen

Eindexamen wiskunde A vwo 2008, tijdvak 1 (wiskunde A1)

opgave 1Tennisballen

Een tennisballenfabrikant produceert drie types tennisballen: Yellow, Silver en
Gold. Van elk type is de diameter (bij benadering) normaal verdeeld. De
fabrikant geeft de diameter van een tennisbal altijd op in inches.
De fabrikant heeft bij 400 tennisballen van het type Yellow de diameters laten
opmeten. Het resultaat daarvan zie je in tabel 1.
tabel 1
400 waarnemingen bij tennisballen van het type Yellow
diameter in inches < 2,4 2,4 −<2,5 2,5 −<2,6 2,6 −<2,7 2,7 −<2,8 ≥ 2,8 aantal waarnemingen 1 4 98 232 63 2
15puitwerkbijlage
Zet de gegevens uit op het normaal waarschijnlijkheidspapier op je
uitwerkbijlage en toon daarmee aan dat de waargenomen diameters van Yellow
inderdaad bij benadering normaal verdeeld zijn.
Uit de tekening die je bij de vorige vraag hebt gemaakt kun je aflezen hoe groot
het gemiddelde en de standaardafwijking van de diameter van een bal van het
type Yellow is.
23p
Bepaal het gemiddelde en de standaardafwijking van de diameter van een bal
van het type Yellow. Licht je werkwijze toe.
Bij officiële wedstrijden mag een tennisbal niet te groot en ook niet te klein zijn.
In de spelregels staat daarover het volgende:
Bij alle proeven ter bepaling van de omvang moet een omvangmeter gebruikt worden. De omvangmeter bestaat uit een metalen plaat. In de plaat zitten twee cirkelvormige openingen met een diameter van respectievelijk…

Bij alle proeven ter bepaling van de omvang moet een omvangmeter gebruikt worden. De omvangmeter bestaat uit een metalen plaat. In de plaat zitten twee cirkelvormige openingen met een diameter van respectievelijk 2,575 inch en 2,700 inch. De bal mag niet door zijn eigen gewicht door de kleine opening vallen, maar moet wel door zijn eigen gewicht door de grootste opening vallen.

Van het type Gold is de diameter (bij benadering) normaal verdeeld met een
gemiddelde van 2,620 inch en een standaardafwijking van 0,048 inch.
De tennisballenfabrikant krijgt de opdracht 1200 tennisballen van het type Gold
te leveren die gebruikt kunnen worden bij officiële wedstrijden.
34p
Bereken hoeveel tennisballen de fabrikant naar verwachting moet produceren
om aan deze opdracht te voldoen.
Bij trainingen is men vaak veel soepeler met het accepteren van tennisballen.
Tennisclub Game4u vindt het niet zo erg als trainingsballen niet allemaal
voldoen aan de officiële wedstrijdregels. Een partij van dergelijke ballen is vaak
goedkoper.
Van het type Silver is de diameter (bij benadering) normaal verdeeld met een
gemiddelde van 2,630 inch en een standaardafwijking van 0,057 inch.
Tennisclub Game4u heeft bij de tennisballenfabrikant een groot aantal
trainingsballen van het type Silver besteld. Alleen wanneer veel ballen een erg
kleine diameter hebben, wordt deze bestelling niet geaccepteerd. Bij Game4u is
dat het geval wanneer in een steekproef van 20 tennisballen er meer dan 5 te
vinden zijn met een diameter die kleiner is dan 2,55 inch.
45p
Bereken de kans dat Game4u deze bestelling niet accepteert.

opgave 2Androgynie-index

Van veel mensen zoals fotomodellen, kledingmodellen, acteurs, actrices en
atleten wordt beweerd dat ze een ‘goed figuur’ hebben. Maar wanneer kun je
spreken van een ‘goed figuur’? Om een ‘goed figuur’ van mannen en vrouwen in
een getal uit te kunnen drukken, hanteert men de zogenoemde
androgynie-index. De t androgynie-index= h×b
ndex wordt als volgt berekend:
Hierin is b de borstmaat in cm, t de taillemaat in cm en h de heupmaat in cm.
Deze maten worden gemeten door een meetlint rond het lichaam te passen op
de hoogte van de borst, taille respectievelijk heup. Zie figuur 1.
figuur 1
borst taille heup
Arnold Schwarzenegger (acteur/politicus) heeft een androgynie-index van 0,83.
De borst- en taillemaat van de gespierde Schwarzenegger zijn 111 cm
respectievelijk 91 cm.
53p
Bereken de heupmaat van Schwarzenegger.
In figuur 2 zijn vier figuren afgebeeld: A, B, C en D. De androgynie-index is van
alle vier figuren verschillend.
figuur 2
B
C
borst taille heup D
A
64p
Sorteer de figuren naar de grootte van hun androgynie-index van klein naar
groot. Geef je antwoord door de 4 letters in de juiste volgorde achter elkaar te
schrijven.
Mensen die het leuk vinden om modellenwerk te doen, schrijven zich vaak in bij
modellenbureaus. Sommige bureaus schrijven alleen mensen in als die aan
bepaalde voorwaarden voldoen. Modellenbureau FOBEL schrijft modellen alleen
in als de maten van borst-taille-heup (in cm) liggen tussen de 81-56-86 en
91-64-91 voor vrouwen en tussen de 96-76-85 en 107-84-102 voor mannen.
Voor de volgende vraag nemen we aan dat de tussenliggende maten van
borst-taille-heup in alle mogelijke verhoudingen kunnen voorkomen.
Er zit een maximum aan de androgynie-index van de vrouwen en van de
mannen die bij FOBEL kunnen worden ingeschreven. Het maximum voor de
mannen verschilt van het maximum voor de vrouwen.
73p
Bereken dit verschil. Geef je antwoord in 3 decimalen.
Naast de androgynie-index maakt men ook vaak gebruik van de
taille-heup-verhouding. Dat is de verhouding van de taillemaat en de heupmaat.
In formulevorm:
taille-heup-verhouding = (t)/(h)
In een praktische opdracht voor wiskunde A1 maken Fatima en Hilde gebruik
van zowel de androgynie-index als de taille-heup-verhouding. Volgens Fatima is
de taille-heup-verhouding een bijzonder geval van de androgynie-index. Hilde
begrijpt niet wat Fatima bedoelt met ‘een bijzonder geval’. Fatima legt uit: “Je
kunt laten zien dat onder een bepaalde voorwaarde de androgynie-index gelijk is
aan de taille-heup-verhouding.”
83p
Leg uit dat de taille-heup-verhouding inderdaad een bijzonder geval is van de
androgynie-index.
De psychologen Voracek en Fischer hebben de androgynie-index uitgerekend
van 577 vrouwelijke topmodellen van de afgelopen 50 jaar. Uit hun onderzoek
bleek dat de androgynie-index van deze modellen gemiddeld 0,66 bedraagt. De
onderlinge verschillen waren klein: 80% van alle modellen had een
androgynie-index tussen 0,62 en 0,70.
Op basis van deze gegevens kan de standaardafwijking worden berekend. Je
mag er daarbij van uit gaan dat de androgynie-index van de modellen bij
benadering normaal verdeeld is.
94p
Bereken de standaardafwijking. Geef je antwoord in 2 decimalen.

opgave 3Waterschappen

Nederland is verdeeld in een aantal waterschappen. Deze waterschappen
zorgen onder andere voor een goede afvoer van het oppervlaktewater om
wateroverlast tegen te gaan.
De kosten daarvan worden voor een deel opgebracht door de eigenaren van de
woningen in het waterschap. Deze eigenaren betalen jaarlijks belasting aan het
waterschap.
Voor de berekening van deze belasting maken de waterschappen onderscheid
tussen de zogenoemde ingezetenenomslag en de omslag-gebouwd.
De ingezetenenomslag is een vast tarief per woning.
De omslag-gebouwd hangt af van de WOZ-waarde van de woning. De
WOZ-waarde is de waarde van een woning die door de gemeente wordt
vastgesteld op grond van de wet Waardering Onroerende Zaken.
De berekening van de omslag-gebouwd gaat als volgt:
− de WOZ-waarde van de woning wordt door 2268 gedeeld;
− de uitkomst van de deling wordt naar beneden afgerond op een geheel
getal;
− dit gehele getal is het aantal eenheden van de woning;
− het aantal eenheden wordt vermenigvuldigd met het zogeheten
tarief-gebouwd-per-eenheid.
Elk waterschap stelt jaarlijks de beide tarieven (dus zowel de
ingezetenenomslag als het tarief-gebouwd-per-eenheid) vast.
De totale waterschapsbelasting is de som van ingezetenenomslag en
omslag-gebouwd.
In tabel 2 zie je de tarieven die waterschap Rivierenland hanteerde in het jaar
2004.
tabel 2
waterschap ingezetenenomslag tarief-gebouwd-per-eenheid Rivierenland 32,89 euro 1,02 euro
De heer Eerkens is eigenaar van een woning met een WOZ-waarde van
162 000 euro. De heer Abbel is eigenaar van een woning met een WOZ-waarde
van 219 600 euro.
De heer Eerkens betaalde in 2004 minder belasting aan waterschap
Rivierenland dan de heer Abbel.
104p
Bereken dit verschil in waterschapsbelasting.
In 2003 hanteerde waterschap Rivierenland andere bedragen voor de tarieven
van de ingezetenenomslag en de omslag-gebouwd dan in 2004.
In 2003 betaalde Eerkens in totaal 106,36 euro; Abbel betaalde in dat jaar
132,36 euro. De WOZ-waarden van de woningen waren in 2003 hetzelfde als in
2004.
Met deze gegevens kunnen we narekenen dat in 2003 het
tarief-gebouwd-per-eenheid gelijk was aan 1,04 euro.
114p
Laat met een berekening zien dat het bedrag van 1,04 euro juist is en bereken
het tarief ingezetenenomslag dat door waterschap Rivierenland in 2003 werd
gehanteerd.
In tabel 3 zie je, naast de tarieven van Rivierenland, ook de tarieven van
waterschap Reest-Wieden van het jaar 2004.
tabel 3
waterschap ingezetenenomslag tarief-gebouwd-per-eenheid Rivierenland 32,89 euro 1,02 euro Reest-Wieden 53,52 euro 0,65 euro
Wanneer we de tarieven van beide waterschappen met elkaar vergelijken, dan
blijkt dat waterschap Rivierenland in 2004 bij hoge WOZ-waarden duurder is dan
waterschap Reest-Wieden. Bij lage WOZ-waarden is Rivierenland juist
goedkoper.
125p
Onderzoek bij welke WOZ-waarden waterschap Rivierenland goedkoper is dan
Reest-Wieden.

opgave 4Loting

In de zomer van 2004 werd in Portugal het Europese kampioenschap voetballen gehouden, waarbij Griekenland uiteindelijk kampioen werd. Daaraan deden 16 landen mee. Zij waren verdeeld in 4 poules van 4 landen. In elke poule speelde elk land een keer tegen elk ander land van die poule. Na afloop van…

In de zomer van 2004 werd in Portugal het Europese kampioenschap voetballen gehouden, waarbij Griekenland uiteindelijk kampioen werd. Daaraan deden 16 landen mee. Zij waren verdeeld in 4 poules van 4 landen. In elke poule speelde elk land een keer tegen elk ander land van die poule. Na afloop van de poulewedstrijden gingen de beste 2 landen van elke poule door naar de kwartfinale. In de kwartfinale speelde elk land slechts één wedstrijd tegen een ander land. De landen die wonnen, gingen door naar de halve finale. In de halve finale speelde weer elk land één wedstrijd. De winnaars gingen naar de finale. In de finale werd in één wedstrijd beslist welk land zich kampioen mocht noemen.

Bereken hoeveel wedstrijden in totaal tijdens het toernooi in Portugal werden gespeeld. Wat eraan vooraf ging Om te bepalen welke landen mee mochten doen aan dit toernooi, werden in Europa voorronden gespeeld. De tien winnende landen van deze voorronden plaatsten zich, samen met het gastland…

Bereken hoeveel wedstrijden in totaal tijdens het toernooi in Portugal werden gespeeld. Wat eraan vooraf ging Om te bepalen welke landen mee mochten doen aan dit toernooi, werden in Europa voorronden gespeeld. De tien winnende landen van deze voorronden plaatsten zich, samen met het gastland Portugal, rechtstreeks voor het toernooi in Portugal. Van de landen die zich niet rechtstreeks wisten te plaatsen, kregen de volgende landen alsnog de gelegenheid zich te plaatsen voor het toernooi: Kroatië, Letland, Nederland, Noorwegen, Rusland, Schotland, Slovenië, Spanje, Turkije en Wales. Deze tien landen speelden in de zogenoemde ‘play-offs’ . Op 14 oktober 2003 was de loting hiervoor: de ‘UEFA Euro 2004 play-offs draw’. Het resultaat van deze loting zie je in tabel 4. tabel 4 Letland – Turkije Schotland Kroatië – – Slovenië Nederland Rusland Spanje –/– Wales Noorwegen In tabel 4 zie je bijvoorbeeld dat Schotland moest duelleren tegen Nederland. Het duel bestond uit twee wedstrijden: een uitwedstrijd en een thuiswedstrijd. De volgorde was van belang want de loting Schotland – Nederland betekende dat Schotland de eerste wedstrijd thuis, dat wil zeggen: in eigen land, speelde en dat Nederland de tweede wedstrijd thuis speelde. De loting van deze play-offs had voor Nederland ook een ander resultaat kunnen hebben.

Bereken hoeveel verschillende lotingen er voor Nederland mogelijk waren.
Voor de play-offs werd een speciale loterij georganiseerd. Deelnemers aan deze loterij kochten voor 1 euro een formulier. Op het formulier kon de deelnemer van alle 5 paren duellerende landen aankruisen welk land volgens hem door zou gaan naar het toernooi in Portugal. Van elk paar kon dus maar één…

Voor de play-offs werd een speciale loterij georganiseerd. Deelnemers aan deze loterij kochten voor 1 euro een formulier. Op het formulier kon de deelnemer van alle 5 paren duellerende landen aankruisen welk land volgens hem door zou gaan naar het toernooi in Portugal. Van elk paar kon dus maar één land worden aangekruist. Dit was er te winnen: − een deelnemer die alle 5 landen goed had geraden, kreeg 10 euro uitbetaald; − een deelnemer die 4 landen goed had geraden, kreeg 3 euro uitbetaald; − een deelnemer die 3 of minder landen goed raadde, kreeg niets uitbetaald. Een deelnemer die het formulier blindelings invult, heeft 50% kans om van een paar duellerende landen te raden welk land doorgaat naar het toernooi in Portugal. Wanneer we ervan uit gaan dat elke deelnemer het formulier blindelings invult, kunnen we berekenen hoeveel winst de organisator van deze loterij naar verwachting per formulier maakt.

Bereken deze verwachte winst per formulier. Tijdens de kampioenschappen Nederland won bij de play-offs van Schotland en mocht dus meedoen aan het kampioenschap. Daarin haalde het Nederlandse team de kwartfinale. Dat was nogal verrassend want van de 8 teams die de kwartfinale haalden, was Nederland…

Bereken deze verwachte winst per formulier. Tijdens de kampioenschappen Nederland won bij de play-offs van Schotland en mocht dus meedoen aan het kampioenschap. Daarin haalde het Nederlandse team de kwartfinale. Dat was nogal verrassend want van de 8 teams die de kwartfinale haalden, was Nederland het enige team dat aan de play-offs had meegedaan. Ferry, die nauwelijks verstand van voetballen heeft, gaat ervan uit dat de 16 teams (10 uit de voorrondes, 1 gastland en 5 via de play-offs) die aan het kampioenschap begonnen, vrijwel gelijkwaardig zijn. Hij wil uitrekenen hoe groot de kans is dat precies één team uit de play-offs in de kwartfinale komt. Daartoe maakt hij een vaas met 11 blauwe en 5 rode knikkers. Uit die vaas moeten dan 8 knikkers worden getrokken.

Bereken de kans dat daar precies één rode knikker bij zit.

opgave 5Honing

Honing bestaat grotendeels uit vocht en suikers en voor een klein gedeelte uit
andere stoffen zoals enzymen en mineralen. De kwaliteit van honing hangt
onder andere af van de concentratie van het enzym diastase: hoe meer
diastase, hoe beter de kwaliteit van de honing. De concentratie van diastase in
honing wordt aangeduid met het diastase-getal.
Door het bewaren van honing gaat er diastase verloren en neemt dus het
diastase-getal af. De snelheid waarmee dat gebeurt, hangt af van de
temperatuur waarbij de honing wordt bewaard.
Een maat waarmee de afname van het diastase-getal kan worden weergegeven,
is de zogeheten halfwaardetijd. Dat is de tijd waarin het diastase-getal wordt
gehalveerd. In figuur 3 zie je deze halfwaardetijd uitgezet tegen de temperatuur
waarbij de honing wordt bewaard.
figuur 3
figuur 3
173p
Wat is beter: honing bewaren bij een lage temperatuur of bij een hoge
temperatuur? Licht je antwoord toe en maak daarbij gebruik van figuur 3.
Soms gaat honing versuikeren. Er ontstaan dan suikerkorrels op de bodem van
een pot honing. Versuikerde honing wordt weer vloeibaar door de honing te
verhitten.
In figuur 3 zie je dat het diastase-getal gehalveerd wordt als honing 24 uur lang
op een temperatuur van 60 °C wordt gehouden.
Een partij honing met diastase-getal 27 wordt 7 uur lang op een temperatuur van
60 °C gehouden. We gaan ervan uit dat de afname van het diastase-getal
exponentieel verloopt.
185p
Bereken het diastase-getal na deze 7 uur.
Het diastase-getal is bij de meeste soorten honing direct na winning niet hoger
dan 30. Als het diastase-getal lager is dan 8, mag de honing alleen nog maar als
bakkershoning verkocht worden.
Een bepaald type honing heeft bij winning diastase-getal 28. Deze honing wordt
gedurende 3 jaar bewaard bij een temperatuur van 25 °C. We gaan er nog
steeds van uit dat de afname van het diastase-getal exponentieel verloopt.
193p
Laat met behulp van de grafiek in figuur 3 zien dat deze honing na 3 jaar
bakkershoning is geworden.
Een imker verkoopt in glazen potten twee soorten honing: koolzaadhoning en
boekweithoning. De imker heeft drie keer zoveel koolzaadhoning als
boekweithoning. Daarom wordt 75% van de glazen potten gevuld met
koolzaadhoning en 25% met boekweithoning.
foto
foto
De klanten van de imker brengen de glazen potten terug, waarna de imker de
potten schoonmaakt. De imker kan de ingeleverde potten daarna opnieuw met
honing vullen. Dat gebeurt willekeurig. Het kan dus gebeuren dat een pot de ene
keer gevuld is met koolzaadhoning en de andere keer met boekweithoning.
204p
Bereken de kans dat een pot na 10 keer vullen minstens 5 keer is gevuld met
koolzaadhoning.