opgave 1Tekst 1 Maatwerk contra kuddegeest
11p
Wat is de belangrijkste functie van de eerste alinea van de tekst ‘Maatwerk
contra kuddegeest’?
De eerste alinea
A bevat de centrale vraagstelling van de tekst.
B geeft de hoofdgedachte van de tekst.
C geeft een korte samenvatting van het vervolg van de tekst.
D noemt de directe aanleiding voor het schrijven van de tekst.
De tekst kan door middel van onderstaande kopjes in vier achtereenvolgende
delen worden onderverdeeld:
1 Idealisme onder huidige twintigers: historische achtergrond
2 Een aantal kenmerken van dit idealisme
3 Beoordeling van dit idealisme
4 Conclusie
21p
Bij welke alinea begint deel 2, ‘Een aantal kenmerken van dit idealisme’?
31p
Bij welke alinea begint deel 3, ‘Beoordeling van dit idealisme’?
“Het idealisme van hun ouders hebben ze, naar het lijkt, niet meegekregen.”
(regels 22-24)
41p
Wat is de belangrijkste functie van deze zin binnen alinea 2?
Binnen alinea 2 vervult deze zin vooral de functie van een
A argument.
B conclusie.
C gevolg.
D verklaring.
E voorbeeld.
“Fundamentalisme, xenofobie, werkloosheid en politiek getinte moordaanslagen:
het nieuws was opeens op de hoek van de straat te vinden en eiste van
iedereen, jong of oud, een standpunt. De jonge generatie van, inmiddels,
twintigers moest een inhaalslag maken.” (regels 69-76)
51p
Van welk type redenering is in deze passage sprake?
Van een redenering op basis van
A nut.
B oorzaak en gevolg.
C overeenkomst of vergelijking.
D voorbeeld.
E voor- en nadelen.
“Dat is heel begrijpelijk, want de laatste jaren is duidelijk geworden dat sommige
idealen – zoals complete vrijheid van meningsuiting en een vreedzame
multiculturele samenleving – moeilijk verenigbaar zijn.” (regels 146-151)
61p
Van welk type argument wordt hier gebruikgemaakt?
A een emotie
B een ervaring
C een gevolg
D een nadeel
E een vergelijking
“Ze gaat naar een hip feest Dance4life (Start dancing, Stop aids), vraagt op 3FM
plaatjes aan tegen landmijnen en organiseert – zonder enige ironie – een Diner
tegen Honger.” (regels 161-165)
71p
Waarom is de toevoeging “zonder enige ironie” kennelijk vermeldenswaard?
A Omdat twintigers blijkbaar bang zijn dat anderen dergelijke acties niet
helemaal serieus zullen nemen.
B Omdat twintigers blijkbaar minder gevoel voor spot hebben wanneer het om
activiteiten voor het goede doel gaat.
C Omdat twintigers blijkbaar willen onderstrepen dat het onderwerp van hun
actie de wereldhongersnood is.
D Omdat twintigers het blijkbaar niet ongepast vinden om uitgebreid te gaan
eten met als doel andermans honger te bestrijden.
Van het idealisme van de huidige twintigers wordt een aantal kenmerken
genoemd die tot drie hoofdkenmerken zijn terug te voeren:
1 individualisme
2 pragmatisme
3 consumentisme.
81p
Welk kenmerk wordt benadrukt in alinea 6?
91p
Welke van onderstaande alinea’s bevat verwijzingen naar zowel individualisme,
pragmatisme als consumentisme?
A alinea 5
B alinea 8
C alinea 9
D alinea 13
101p
Citeer de zin uit alinea 8 die het duidelijkst het pragmatisme tot uitdrukking
brengt.
In de tekst wordt het inzicht in de toestand van de wereld van de huidige
twintigers vergeleken met het inzicht in de toestand van de wereld van de vorige
generatie.
111p
Welke van onderstaande uitspraken drukt het beste uit wat de tekst over het
inzicht van beide generaties zegt?
A Beide generaties zijn min of meer dezelfde politieke en maatschappelijke
opvattingen toegedaan en delen hetzelfde idealisme.
B De huidige twintigers hebben te laat goed inzicht in maatschappelijke
problemen verworven, en hun denkbeelden zijn diffuus.
C Het is niet vast te stellen dat de huidige twintigers minder inzicht in
maatschappelijke kwesties hebben dan de vorige generatie.
D Het ontbreekt beide generaties aan voldoende inzicht in maatschappelijke
problemen om deze doeltreffend op te kunnen lossen.
Het idealisme van de oudere generatie en het idealisme van de huidige
twintigers verschillen van elkaar.
123p
Noem drie typische kenmerken van het idealisme van de oudere generatie zoals
in de tekst beschreven.
Alinea’s kunnen verschillende functies ten opzichte van elkaar hebben, zoals:
aanleiding, argument, conclusie, gevolg, nuancering, tegenstelling, verklaring,
voorbeeld, weerlegging, uitwerking.
132p
Welke twee functies heeft alinea 12 ten opzichte van alinea 11?
141p
Welke houding ten opzichte van de vorige generatie idealisten spreekt in de
context van dit artikel het meest uit woorden als ‘kuddegeest’ (titel), ‘de
hanenkam’ of ‘geitenwollen sokken van de toenmalige wereldverbeteraars’
(regels 211-213) en ‘kuddedieren’ (regels 254)?
A geringschatting
B medelijden
C vertedering
D walging
151p
Welke van onderstaande beweringen zijn juist, gelet op de inhoud van de
alinea’s 10 tot en met 12?
In dit tekstdeel
1 wordt begrip getoond voor de eis van huidige twintigers dat verantwoorde
producten ook aantrekkelijk moeten zijn.
2 wordt gesteld dat alternatieve kleding niets met idealisme te maken heeft.
3 wordt gesteld dat individualisme en pragmatisme werkelijk idealisme
uitsluiten.
4 wordt tegengesproken dat consumerend weldoen zonder persoonlijke offers
te mager is.
A 1 en 2 zijn juist
B 1 en 4 zijn juist
C 2 en 3 zijn juist
D 3 en 4 zijn juist
161p
Hoe kan de tekst ‘Maatwerk contra kuddegeest’ qua tekstsoort het beste worden
getypeerd?
A Als een combinatie van een activerende tekst en een beschouwing.
B Als een combinatie van een beschouwing en een betoog.
C Als een combinatie van een betoog en een activerende tekst.
D Als een combinatie van een uiteenzetting en een betoog.
171p
Welke van onderstaande zinnen geeft het best de hoofdgedachte van de tekst
‘Maatwerk contra kuddegeest’ weer?
A De huidige twintigers doen meestal pas aan liefdadigheid wanneer ze daar
zelf veel voordeel bij hebben; ze zijn dan ook minder idealistisch dan de
vorige generatie.
B Doordat de twintigers van nu in de jaren ’90 zijn opgegroeid in zorgeloze
welstand, zijn ze minder ingesteld om persoonlijke offers te brengen voor het
goede doel.
C Het apolitieke ‘consumerend weldoen’ van de netwerkgeneratie levert in de
praktijk soms meer op dan het idealisme van de vroegere
wereldverbeteraars.
D Het op maat gesneden idealisme van de huidige twintigers is anders, maar
doet niet per se onder voor het groepsgebonden idealisme van vorige
generaties.
181p
Wat is, gelet op de strekking van de gehele tekst, de beste uitleg van de titel
‘Maatwerk contra kuddegeest’?
A De twintigers van nu bepalen zelf welk goed doel ze van belang vinden; de
vorige generatie volgde de gedachtegang van de grote groep.
B De twintigers van nu formuleren hun idealen heel precies; voor de vorige
generatie was idealisme niet verbonden aan specifieke, concrete idealen.
C De twintigers van nu vinden dat idealisme behoort tot ieders privéterrein; de
vorige generatie vond dat je je idealisme tijdens demonstraties moest
uitdragen.
D De twintigers van nu vinden dat idealisme goed verenigbaar is met een dure
levensstijl; de vorige generatie vond een sobere levensstijl beter bij
idealisme passen.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
tekstfragment 1
(1) Het engagement is terug van weggeweest – vraag alleen niet hoe. Het nieuwe engagement lijkt verdacht veel op de ouderwetse liefdadigheid: je doet het om jezelf beter te voelen – met het verschil dat je er nu niet eens meer je portemonnee voor hoeft te trekken! Jij bent er niet voor de wereld, de wereld is er voor jou. En daar moet de wereld beter van worden. (2) Het zou onzinnig zijn te beweren dat idealisme vroeger helemaal niet egocentrisch was. Maar het idealisme van tegenwoordig is van het nieuwe soort, het soort dat iedere inhoudelijkheid overboord zet in naam van de klantvriendelijkheid. Dat de boodschap wel eens verloren zou kunnen gaan en uiteindelijk alleen maar dient om het ego van de welvarende burger te strelen, is echt heel achterlijk gedacht. Er is sprake van een nieuwe zelfgenoegzaamheid: denken dat je de wereld verbetert als je er zelf beter van wordt. naar: Bas Heijne, De burger als potentaat, NRC Handelsblad sept/okt 2005
In de tekst ‘Maatwerk contra kuddegeest’ staat in alinea 11 dat idealisme vraagt
om persoonlijke offers (regels 197-198).
193p
Waaruit blijkt dat Heijne (zie tekstfragment 1) dit standpunt deelt? Gebruik voor
je antwoord maximaal 30 woorden.
202p
Wat is het oordeel van Heijne (zie tekstfragment 1) over het hedendaagse
idealisme? Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
