bronnen

Eindexamen natuurkunde vwo 1975, tijdvak 1Scan van het oorspronkelijke examen.

bij dit examen

figuur bij de opgave2 Benodigde gegevens kunnen worden opgezocht in het tabellenboekje. Het is de bedoeling dat van tabel 1 wordt gebruikt de kolom „afgeronde waarde”. In het diagram van figuur 1 is de per nucleon in MeV uitgezet tegen het massagetal. eV = 1,6 x 107 bindingsenergie per nucleon massagetal 40 80 120 160 200 240 figs 1 a. Geef een definitie van de bindingsenergie van een atoomkern. b. Hoe blijkt uit het diagram van figuur 1 dat bij splijting van zeer zware kernen in middel- zware brokstukken energie vrijkomt? In een bepaalde thermische kernreactor (zie figuur 2) vindt splijting van de isotoop 235U plaats. Eén van de splijtingsreacties die in deze reactor kunnen verlopen is de volgende: U Vel Ba GKr+ 3pn + energie. De atoommassa’s van de bij de reactie betrokken deeltjes zijn: massa %3U 235,04392 u, massa 34 Kr = 91,92616 u, massa 18Ì Ba 140,91405 u, massa = 1,00867 u. c. Bereken de energiewinst bij deze splijtingsreactie. beton koolstof reflector koolstof moderator > eadmium uranium water vloeibaar fig. 2 natrium
figuur bij de opgave3 d. Hoeveel van de bij een splijting vrijkomende neutronen veroorzaken gemiddeld een nieu- we splijting als de reactor een constant vermogen levert? e. Geef duidelijk aan hoe men er met behulp van de cadmiumstaven voor kan zorgen dat deze reactor een groter maar eveneens constant vermogen gaat leveren. De kinetische energie van de neutronen die bij een splijting van 235U in de reactor van figuur 2 vrijkomen ligt tussen 0,05 MeV en 17 MeV. De splijtingen in deze reactor worden echter in hoofdzaak veroorzaakt door thermische neutronen. Deze thermische neutronen hebben een kinetische energie in de orde van grootte van 0,05 eV. De koolstofmoderator zorgt er voor dat de neutronen vertraagd worden tot deze energie. Toon aan dat de afname van de kinetische energie van een neutron bij een volkomen elastische centrale botsing tegen een stilstaand koolstofatoom ongeveer 28% bedraagt. g. Bereken hoeveel van deze botsingen er zouden moeten plaatsvinden voordat een 0,5 MeV-neutron vertraagd is tot 0,05 eV. Een ruiter R met massa mg is door middel van twee volkomen gelijke gespannen veren bevestigd aan de vaste pennen A en B (zie figuur 3). R kan over een horizontale rail met verwaarloosbare wrijving bewegen (luchtkussenbaan). Op R kunnen ringen met een massa van 0,200 kg bevestigd worden. Door R uit de evenwichtsstand te brengen en los te laten gaat hij harmonisch trillen. Tijdens deze trillingen blijven de veren gespannen. Men meet nu bij een verschillend aantal ringen op R de tijdsduur nodig voor 20 trillingen. De meetresultaten zijn weer- gegeven in onderstaande tabel. 9,5 11,0 a. Teken op het bijgevoegde antwoordvel een grafiek die het verband aangeeft tussen T? en het aantal ringen. b. Bepaal de veerconstante (= krachtsconstante) C van het trillende systeem. c. Bepaal mo. d. Druk de veerconstante (= krachtsconstante) van elke veer uit in C. Men schuift A en B verder uit elkaar en zet ze weer vast. Daarna brengt men R (zonder ringen) opnieuw in trilling. e. Beredeneer of deze verschuiving invloed heeft op de trillingstijd. Zo ja, in welke zin? Zo nee, waarom niet? Zie ommezijde
figuur bij de opgave4 De schakeling van figuur 4 wordt gebruikt om van de spanningsbron B, de bronspanning en de inwendige weerstand te bepalen. De weerstand R, is een homogene, overal even dikke draad van 100 cm lengte, met daarop een schuifcontact C. De inwendige weerstand van de spanningsbron B, is te verwaarlozen. = 4,0 V fig. 4 De schakelaars S, en S, zijn geopend. a. Bereken het door B, geleverde vermogen. Men sluit nu de schakelaar S, en verschuift het contact C totdat de milliampèremeter stroomloos is. De lengte van het draadstuk tussen P en C noemt men ij cm. b. Toon aan dat in dit geval voor de bronspanning van B, (= VB) geschreven mag worden Vg, 40 x 10 Fij volt (ij in cm). Vervolgens sluit men ook c. Beredeneer in welke richting C verschoven moet worden om de milliampèremeter weer stroomloos te maken. In de grafiek van figuur 5 is de waarde van ij waarbij de milliampèremeter stroomloos is gegeven als functie van de bijbehorende waarde van
figuur bij de opgavefig. 5 d. Bepaal met behulp van deze grafiek de bronspanning van e. Bepaal met behulp van deze grafiek de inwendige weerstand van 412374F-— 1 Zie ommezijde
figuur bij de opgave6 Een satelliet wordt gelanceerd met behulp van een drietrapsraket. De eerste twee trappen dienen in hoofdzaak om de satelliet op de gewenste hoogte te brengen. De derde trap geeft de satelliet vervolgens voldoende snelheid om op die hoogte een cirkelvormige baan om de aarde te gaan beschrijven. De massa van de satelliet alleen bedraagt 200 kg. In figuur 6 is voor deze lancering het verband tussen de grootte van de snelheid ten opzichte van het startpunt (dat als stilstaand wordt beschouwd) en de tijd weergegeven. 8 snelheid (Km/s) A 0 brandtijd ene pende le trap 2e trap 3e trap fig. 6 De satelliet gaat op 1400 km boven het aardoppervlak een cirkelbaan doorlopen. a. Bereken voor deze hoogte de potentiële energie van de satelliet ten opzichte van het aardoppervlak. b. Toon door berekening aan dat de circulatiesnelheid van de satelliet op 1400 km hoogte boven het aardoppervlak 7,2 km/s is. c. Bepaal met behulp van het snelheid-tijd diagram zo nauwkeurig mogelijk de door de raket in de eerste 200 seconden van de beweging afgelegde weg. Licht de gebruikte methode toe. De tweede trap van de raket levert gedurende zijn gehele brandtijd een constante stuw- kracht. Het lijnstuk BC in het snelheid-tijd diagram dat bij dit tijdsinterval behoort is echter niet recht, maar heeft een vorm zoals in de figuur is te zien. d. Noem naast de verandering in wrijving nog twee oorzaken voor het niet recht zijn van het lijnstuk BC. e. Bepaal uit het snelheid-tijd diagram hoe groot de baanvertraging (vertraging in de bewegingsrichting) van de raket is op het tijdstip t 600 s.
figuur bij de opgaveAntwoordblad bij vraagstuk 2. Neem eventueel de figuur over op mm-papier. € z