bronnen

Eindexamen muziek vwo 2002, tijdvak 2

opgave 1fragment niet op de siteOrlando di Lasso - Il grave de l’età

cd1-track 2 De vragen 1 t/m 11 gaan over een zesstemmige vocale compositie van Orlando di Lasso (1532–1594). Dit werk wordt uitgevoerd door twee sopranen, een alt (gezongen door een man), twee tenoren en een bas. De tekst gaat over iemand die zich opeens bewust wordt van zijn ouderdom en de weinige…

cd1-track 2 De vragen 1 t/m 11 gaan over een zesstemmige vocale compositie van Orlando di Lasso (1532–1594). Dit werk wordt uitgevoerd door twee sopranen, een alt (gezongen door een man), twee tenoren en een bas. De tekst gaat over iemand die zich opeens bewust wordt van zijn ouderdom en de weinige tijd die hem nog rest. Je hoort een fragment vanaf het begin twee keer. De tekst ervan staat afgedrukt. 1. Il grave de l’età, ch’a sempre al fianco, De last van de ouderdom, altijd vergezeld van 2. Dolor, tedio, pallor, tenebre e ghiaccio, pijn, lusteloosheid, bleekheid, duisternis en kou, 3. Con gran forza m’assale. drukt met grote kracht op mij. 4. Onde m’aghiaccio, pensando, come Het wordt mij dan ook koud om het hart, als ik io son già frale e stanco, bedenk hoe zwak en vermoeid ik al ben, nella guerra di giorno in giorno manco. in de dagelijkse strijd schiet ik steeds te kort.

→ Geef per regel aan of deze polyfoon of overwegend homofoon is. regel 1 ................................................................................................................................ regel 2…

→ Geef per regel aan of deze polyfoon of overwegend homofoon is. regel 1 ................................................................................................................................ regel 2 ................................................................................................................................ regel 3 ................................................................................................................................ regel 4 ................................................................................................................................

cd1-track 3 De partituur van de eerste tekstregel staat afgedrukt. Je hoort twee keer het gedeelte tot aan de haak. Met uitzondering van de altpartij is er een melodische overeenkomst tussen het begin van het motief waarmee de overige partijen inzetten.
→ Beschrijf deze overeenkomst. ........................................................................................................................................... In dit fragment (dus tot de haak) zingen twee stemmen een gedeelte parallel.
→ Geef in het notenvoorbeeld met haken aan waar dat het geval is. cd1-track 4 Je hoort de gehele eerste regel twee keer.
→ Wat is de functie van de voorlaatste noot die door sopraan 2 wordt gezongen? ...........................................................................................................................................
→ Met welk akkoord begint het fragment in maat 1 en met welk akkoord eindigt het fragment in maat 6? (Noem de grondtoon en het soort akkoord.) begin ...............................................................eind ...........................................................
cd1-track 5 Je hoort het slot van het zojuist beluisterde fragment en het vervolg daarop drie keer. De tekst staat afgedrukt. In dat vervolg wordt de tekst ‘dolor, tedio’ (pijn, lusteloosheid) gezongen. ch’a sempre al fianco dolor, tedio
→ Beschrijf twee manieren waarop ‘dolor’ muzikaal wordt weergegeven. 1 ........................................................................................................................................ 2…

→ Beschrijf twee manieren waarop ‘dolor’ muzikaal wordt weergegeven. 1 ........................................................................................................................................ 2 ........................................................................................................................................ cd1-track 6 Van het volgende fragment staat het ritme van sopraan 1 onvolledig afgedrukt.

→ Noteer het ontbrekende ritme. (In het te noteren gedeelte bewegen de stemmen zich nagenoeg in hetzelfde ritme.) Je hoort het fragment vier keer. cd1-track 7 Je hoort een volgend gedeelte drie keer. De tekst is afgedrukt. E la pace o la tregua in van procaccio En vrede of respijt zoek ik vergeefs…

→ Noteer het ontbrekende ritme. (In het te noteren gedeelte bewegen de stemmen zich nagenoeg in hetzelfde ritme.) Je hoort het fragment vier keer. cd1-track 7 Je hoort een volgend gedeelte drie keer. De tekst is afgedrukt. E la pace o la tregua in van procaccio En vrede of respijt zoek ik vergeefs Fuggir non posso, Vluchten kan ik niet,

→ Beschrijf de manier waarop ‘fuggir’ meerstemmig is getoonzet. ........................................................................................................................................... cd1-track 8 Je hoort het slot vier keer.
Hoe is het slotakkoord opgebouwd? (Omcirkel het juiste alternatief.) A alleen de grondtoon B grondtoon en terts C grondtoon en kwint D grondtoon, terts en kwint cd1-track 9 Je hoort één keer het hele werk. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd vraag 10 en 11.
→ Hoe wordt een dergelijke meerstemmige compositie uit de Renaissance genoemd? ........................................................................................................................................... Geef hiervoor één argument.…

→ Hoe wordt een dergelijke meerstemmige compositie uit de Renaissance genoemd? ........................................................................................................................................... Geef hiervoor één argument. ........................................................................................................................................... Deze compositie komt uit de Renaissance (en niet uit de Middeleeuwen).

→ Geef hiervoor twee argumenten. Laat het antwoord van vraag 10 buiten beschouwing. 1 ........................................................................................................................................ 2…

→ Geef hiervoor twee argumenten. Laat het antwoord van vraag 10 buiten beschouwing. 1 ........................................................................................................................................ 2 ........................................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteJ. Brahms - Schicksalslied, op. 54

cd1-track10 De vragen 12 t/m 29 gaan over het Schicksalslied van Johannes Brahms (1833–1897).
Het is een compositie voor koor en orkest. De tekst is van de dichter Hölderlin. Hierin
wordt de gelukzalige wereld der goden tegenover de angsten van onze wereld geplaatst.
Het werk heeft zeven onderdelen. De indeling in coupletten, de tekst en de vertaling van de
beginregels staan hieronder afgedrukt. Naast het schema staan drie kolommen, waarin met
letters vertikaal een mogelijke muzikale vorm is aangegeven.
      Instrumentale inleiding     Couplet 1 Ihr wandert droben im Licht Auf weichem Bodem, selige Genien! Glänzende Götterlüfte rühren Euch leicht, wie die Finger der Künstlerin heilige Saiten. Jullie wandelen daarboven in het licht Couplet 2 Schicksallos, wie der schlafende Saügling, atmen die Himm

      Instrumentale inleiding     Couplet 1 Ihr wandert droben im Licht Auf weichem Bodem, selige Genien! Glänzende Götterlüfte rühren Euch leicht, wie die Finger der Künstlerin heilige Saiten. Jullie wandelen daarboven in het licht Couplet 2 Schicksallos, wie der schlafende Saügling, atmen die Himmlischen; keusch bewahrt in bescheidener Knospe blühet ewig ihnen der Geist. Und die seligen Augen blicken in stiller, ewiger Klarheit. Probleemloos als de slapende zuigeling, Instrumentaal tussenspel     Couplet 3 Doch uns ist gegeben, auf keiner Stätte zu ruhn. Es schwinden, es fallen die leidenden Menschen blindlings von einer Stunde zur andern, wie Wasser von Klippe zu Klippe geworfen, jahrlang ins Ungewisse hinab. Maar ons is gegeven op geen enkele plek te rusten. Couplet 4 Doch uns ist gegeben, auf keiner Stätte zu ruhn. (zie verder couplet 3) Maar ons is gegeven op geen enkele plek te rusten. Instrumentaal naspel    

Kolom 1 Kolom 2 Kolom 3 A A A B B B B 1 B 1 B 1 A 1 A 1 A C C C B C 1 D A A 2 E
Om een overzicht te krijgen van het gehele werk hoor je van alle onderdelen een kort fragment.
121p
Welke kolom (1, 2 of 3) geeft de muzikale vorm het beste weer?
Na een minuut leestijd hoor je de opeenvolging van fragmenten twee keer, steeds met drie
seconden pauze tussen de fragmenten.
...........................................................................................................................................
cd1-track11 De vragen 13 t/m 17 gaan over de instrumentale inleiding.
Van de eerste drie maten is de eerste vioolpartij afgedrukt.
figuur bij de opgave
De maten 1 en 3 zijn op dezelfde harmonische functie gebaseerd.
131p
Welke harmonische functie is dat?
...........................................................................................................................................
In maat 2 is boven twee noten een haak geplaatst.
141p
Geef de volledige benaming van het interval tussen deze twee noten.
Je hoort het fragment twee keer.
...........................................................................................................................................
cd1-track 12 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog drie keer.
In iedere maat speelt een pauk hetzelfde ritme.
152p
Noteer één maat van dit ritme.
figuur bij de opgave
cd1-track 13 Het volgende fragment is gebaseerd op twee gebroken akkoorden.
161p
Geef voor elk akkoord aan of dit een grote of een kleine drieklank is.
(Omcirkel het juiste alternatief.)
Je hoort het fragment drie keer.
1e akkoord 2e akkoord
A grote drieklank grote drieklank
B grote drieklank kleine drieklank
C kleine drieklank grote drieklank
D kleine drieklank kleine drieklank
cd1-track 14 Je hoort de laatste maten van de instrumentale inleiding drie keer.
Vier verschillende instrumenten, te beginnen met de cello, spelen direct na elkaar een
gebroken drieklank.
172p
Noteer de overige drie instrumenten in de juiste volgorde.
1 cello 2.................................... 3................................... 4...................................
cd1-track15 De vragen 18 t/m 23 zijn gebaseerd op het gedeelte met de coupletten 1 en 2.
Je hoort twee, vrijwel even lange, fragmenten op de tekst: ”Ihr wandert droben im Licht”.
182p
Noem twee verschillen. Ga bij je antwoord uit van het tweede fragment.
Je hoort beide fragmenten na elkaar en dit drie keer.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
cd1-track 16 Je hoort één van de zojuist beluisterde fragmenten nog vier keer. Van de sopraanpartij is de
eerste noot afgedrukt.
193p
Noteer de overige noten (toonhoogte en ritme).
figuur bij de opgave
cd1-track 17 Van het volgende fragment is de partituur afgedrukt in de bijlage. Na een minuut leestijd
hoor je het fragment twee keer. Daarna wordt de cd zes minuten stilgezet. Beantwoord in
die tijd de vragen 20 t/m 23.
In de maten 1 t/m 4 is onder een deel van de partij van de bassen (zangpartij) en de
contrabassen een haak geplaatst.
202p
Beschrijf de relatie en het verschil tussen deze twee partijen.
Laat het ritmisch verschil buiten beschouwing.
relatie:................................................................................................................................
verschil:.............................................................................................................................
Op de eerste tel van maat 7 spelen de trombones een volledig akkoord.
212p
Noteer de noten van dit akkoord en geef de volledige benaming. Let op de gebruikte sleutels.
...........................................................................................................................................
Van maat 6 naar maat 7 is er sprake van een tertsverwante overgang.
222p
Leg dit uit.
...........................................................................................................................................
Vergelijk in de maten 13 en 14 het ritme van de fluit en de hoorn met dat van de altviolen
en de celli.
231p
Geef de term voor het gelijktijdig optreden van deze ritmes.
...........................................................................................................................................
cd1-track18 De vragen 24 t/m 28 zijn gebaseerd op het gedeelte met de coupletten 3 en 4.
Je hoort twee fragmenten op de tekst: ”Doch uns ist gegeben, auf keiner Stätte zu ruhn”.
241p
Noem het verschil met betrekking tot de meerstemmige schrijfwijze van het koor. Ga bij je
antwoord uit van het tweede fragment.
Je hoort beide fragmenten na elkaar en dit twee keer.
...........................................................................................................................................
cd1-track 19 Je hoort een gedeelte van een van de zojuist beluisterde fragmenten nog twee keer. Let op
de dalende melodische lijn van de sopraanpartij.
251p
Op welke reeks is deze dalende melodische lijn gebaseerd?
...........................................................................................................................................
cd1-track 20 In het volgende fragment wordt vier keer na elkaar de tekst "ins Ungewisse hinab"
gezongen.
De hoogstklinkende partijen hiervan zijn afgedrukt, maar in de verkeerde volgorde.
figuur bij de opgave
262p
Noteer de nummers van deze partijen in de goede volgorde.
Je hoort het fragment twee keer.
...........................................................................................................................................
cd1-track 21 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer. Het ’ongewisse’ (‘Ungewisse’)
wordt op verschillende manieren muzikaal uitgebeeld.
273p
Geef hiervan twee voorbeelden. Betrek bij je antwoord ook de niet-vocale gedeeltes.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
cd1-track22 In het volgende fragment is er sprake van spanningsvermindering.
283p
Geef van deze spanningsvermindering twee voorbeelden.
Je hoort het fragment drie keer. Na de muziek wordt de cd tien minuten stilgezet.
Beantwoord in die tijd ook vraag 29.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
Dit is een compositie uit de Romantiek (en niet uit de periode van de Weense Klassieken).
293p
Geef voor deze bewering één argument naar aanleiding van de instrumentatie (zie de in de
bijlage afgedrukte partituur voor de vragen 20 t/m 23).
...........................................................................................................................................
Geef nog twee andere argumenten.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteD. Sjostakowitsj - Strijkkwartet nr. 2, 4e deel

cd2-track1 De vragen 30 t/m 39 gaan over een deel uit een strijkkwartet van Dimitri Sjostakowitsj
(1906–1975). Dit deel bestaat uit een thema met variaties, voorafgegaan door een inleiding.
Van het begin van de inleiding staat de partituur afgedrukt in de bijlage.
304p
Beschrijf de opbouw van dit gedeelte, gelet op
– de meerstemmige structuur:
...........................................................................................................................................
– de structuur van de melodie (steeds één aspect) van
• maat 1–2 en 5–6 ten opzichte van maat 3–4 en 7–8:
......................................................................................................................................
• maat 1–2 ten opzichte van maat 5–6:
......................................................................................................................................
– de melodische contour van maat 3–4 ten opzichte van maat 7–8:
...........................................................................................................................................
Na een minuut leestijd hoor je het fragment twee keer.
cd2-track2 De voorzin van het thema staat afgedrukt.
figuur bij de opgave
Dit thema staat in a-mineur, maar ergens wordt kort uitgeweken naar een geheel andere
toonsoort.
311p
Geef met een haak () aan waar dit het geval is.
Je hoort het fragment twee keer.
cd2-track 3 De nazin van het thema staat afgedrukt.
figuur bij de opgave
Twee -onderling verschillende- motieven uit de inleiding (zie de bijlage) worden ook in de
nazin gebruikt.
322p
Geef deze twee motieven in het bovenstaande notenvoorbeeld aan met een haak ().
Je hoort (alleen) de nazin van het thema twee keer.
cd2-track 4 De vragen 33 t/m 37 gaan over verschillende variaties op het thema.
In het volgende fragment van vier maten wordt het thema begeleid door de cello, die
pizzicato speelt.
332p
Beschrijf het eerste en tweede gedeelte van deze cello-begeleiding ten aanzien van het
melodieverloop.
Je hoort het fragment drie keer.
1e gedeelte (ca. 2½ maat)...................................................................................................
2e gedeelte (ca. 1½ maat)...................................................................................................
cd2-track5 Van een wat langer fragment staat alleen het begin afgedrukt.
figuur bij de opgave
De wijze waarop de cello en altviool in het met een haak aangegeven gedeelte spelen, komt
in dit fragment een aantal keren voor.
341p
Geef de technische term voor de wijze waarop de cello en de altviool elkaar aanvullen in
het met een haak aangegeven gedeelte.
Je hoort het fragment één keer.
...........................................................................................................................................
cd2-track 6 In het volgende fragment spelen de cello en de altviool het thema.
351p
Geef de technische term voor het soort ritme dat de violen spelen. Laat ‘syncope’ buiten
beschouwing.
Je hoort het fragment twee keer.
...........................................................................................................................................
cd2-track 7 Je hoort het volgende fragment twee keer.
De begeleiding is hierin gebaseerd op twee verschillende tonen.
361p
Geef de term voor deze soort begeleiding, gelet op het interval.
...........................................................................................................................................
cd2-track 8 Je hoort het zojuist beluisterde fragment met het vervolg twee keer.
Dit gedeelte is een variatie op de inleiding (zie de bijlage).
372p
Noem één belangrijke verandering ten opzichte van de inleiding. Laat de bij vraag 36
bedoelde begeleiding en de dynamiek buiten beschouwing.
...........................................................................................................................................
cd2-track 9 In het naspel komen de motieven van de inleiding (zie de bijlage) weer terug.
382p
Noem twee verschillen tussen de inleiding en het naspel. Laat de toonhoogte waarop het
gespeeld wordt buiten beschouwing. Ga bij je antwoord uit van het naspel.
Je hoort eerst één keer de inleiding en daarna twee keer het naspel.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
cd2-track10 Je hoort één keer een langer gedeelte. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.
Deze compositie is in Neo-klassieke stijl geschreven.
392p
Geef een argument voor het klassieke karakter en een argument voor het twintigste-eeuwse
karakter.
klassiek..............................................................................................................................
twintigste eeuw..................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteTwee funk nummers

cd2-track11 De vragen 40 t/m 50 gaan over twee funk nummers.
De vragen 40 t/m 45 gaan over het nummer ‘Look-ka py py’ van the Meters uit 1969. Deze
groep behoort tot de grondleggers van de Funk.
Je hoort het eerste gedeelte van het thema twee keer.
De basgitaar en de elektrische gitaar spelen overwegend samen de melodie.
401p
Geef de technische term voor de wijze waarop deze samengaan.
...........................................................................................................................................
cd2-track 12 Op grond van de melodie kun je de vorm van het thema globaal als volgt weergeven:
figuur bij de opgave
412p
Geef voor de a- en de b-gedeeltes aan of de keyboard-partij (hammondorgel) een
harmonische, een melodische of zowel een harmonische als melodische functie heeft.
Je hoort het fragment twee keer.
a..........................................................................................................................................
b........................................................................................................................................
cd2-track 13 Je hoort het gehele thema nog twee keer. De grondtoon van het a-gedeelte is een G.
421p
Wat is (overwegend) de grondtoon van het b-gedeelte?
...........................................................................................................................................
cd2-track 14 Je hoort twee fragmenten waarin het b-gedeelte van het thema gespeeld wordt.
433p
Noem twee verschillen ten aanzien van de keyboard-partij.
Ga bij je antwoord uit van het tweede fragment.
Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit twee keer.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
cd2-track15 In het volgende fragment van tien maten speelt het keyboard in maat 3 en 7 een snelle
afwisseling tussen twee tonen.
figuur bij de opgave
441p
Noem hiervoor de technische term.
Je hoort het fragment twee keer.
...........................................................................................................................................
cd2-track 16 In het volgende fragment horen we verschillende ’gezongen teksten’.
Van de ’nonsens’ teksten die gebruikt worden staan er drie afgedrukt.
Hieronder zijn vier melodische contouren grafisch weergegeven, aangegeven met cijfers.
figuur bij de opgave
Drie van deze contouren passen bij onderstaande teksten.
452p
Geef voor elk van de teksten aan welke melodische contour daarbij past.
Na een korte leestijd hoor je het fragment vier keer.
ooka-she-uh ooka-she-ah:...................................................................................................
pau- tsi- pau pauw:.............................................................................................................
wowehwowehwow(etc):.....................................................................................................
cd2-track 17 De vragen 46 t/m 49 gaan over het nummer ‘Get on the good foot’ van James Brown uit 1972.
In het volgende fragment speelt een elektrische gitaar acht keer een ostinate melodie van
één maat.
462p
Noteer één maat van deze ostinate melodie (zowel toonhoogte als ritme). De toonhoogte
van de eerste noot is gegeven.
Je hoort het fragment vier keer.
figuur bij de opgave
cd2-track 18 Je hoort het slot van het zojuist beluisterde fragment gevolgd door een overgangspassage
naar de bridge.
473p
Noem drie verschillen tussen het slot van het zojuist beluisterde fragment en de
overgangspassage. Ga bij je antwoord uit van de overgangspassage.
Je hoort het fragment drie keer.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
3........................................................................................................................................
cd2-track19 Je hoort één keer een fragment waarin de blazers vier keer de hier afgedrukte melodie spelen.
figuur bij de opgave
Op de plek van de pijl spelen de blazers steeds een akkoord dat op een bepaalde manier
wordt aangezet (gevormd).
481p
Beschrijf deze manier van toonvorming of geef een term.
...........................................................................................................................................
cd2-track 20 Richt je aandacht in het volgende fragment op de zang.
492p
Noem twee opvallende kenmerken van de zangpartij.
Je hoort het fragment twee keer.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
cd2-track 21 Je hoort van de twee nummers nog een kort fragment, en dit twee keer.
502p
Noem twee funk-kenmerken die in beide fragmenten voorkomen.
1........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
√(Einde)
Lees verder