bronnen

Eindexamen latijn vwo 2023, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Thisbe en Pyramus

Regel 63 Conscius omnis abest
11p
Noteer de informatie waarop de onwetendheid in dit verband betrekking
heeft. Baseer je antwoord op het gedeelte dat voorafgaat aan tekst 1 (niet
in dit examen afgedrukt).
Regel 64 quoque t/m ignis
In deze regel komt zowel een chiasme als een parallellisme voor.
22p
a Neem het volgende schema over en citeer op de puntjes de vier
Latijnse woorden die het chiasme vormen:... (a),... (b),... (b),... (a).
b Neem het volgende schema over en citeer op de puntjes de vier
Latijnse woorden die het parallellisme vormen:
... (a),... (b),... (a),... (b).
Regel 65 tenui rima
In de regels 71-77 (Saepe t/m aures) blijkt dat Thisbe en Pyramus de
scheur in de muur graag iets groter zouden willen hebben.
31p
Beschrijf in eigen woorden hoe groot Thisbe en Pyramus de scheur
minstens zouden willen hebben.
Regel 68 vidistis
41p
Noteer de naam van het narratologisch middel dat hier gebruikt is.
Regel 78 Talia locuti
In het voorafgaande (vanaf regel 73 Invide) hebben Thisbe en Pyramus
zowel kritiek als dankbaarheid geuit.
52p
a Noteer in eigen woorden een punt van kritiek van Thisbe en Pyramus.
Laat buiten beschouwing dat ze de scheur in de muur eigenlijk te klein
vinden.
b Noteer in eigen woorden een punt van dankbaarheid van Thisbe en
Pyramus.
Regel 78-80 Talia t/m contra
In deze regels wordt driemaal hetzelfde stilistisch middel gebruikt dat de
inhoud van deze regels ondersteunt.
62p
Noteer de naam van dit stilistisch middel en leg uit dat het de inhoud
ondersteunt.
Regel 88-89 lateantque sub umbra arboris
72p
a Citeer uit het tekstgedeelte Callida t/m amor (regel 93-96) het Latijnse
woord dat het bestaan van deze umbra onwaarschijnlijk maakt.
b Citeer uit het tekstgedeelte Venit t/m reliquit (regel 96-101) het
Latijnse tekstelement dat verklaart dat deze umbra toch aanwezig is.
Regel 89 pomis
81p
Leg uit dat deze vruchten te maken hebben met een aetiologisch element
in het verhaal. Baseer je antwoord op het deel van het verhaal dat volgt
op tekst 1 (niet in dit examen afgedrukt).
Regel 83-90 Tum t/m fonti
In dit tekstgedeelte wordt in bijna alle hoofdzinnen het praesens
historicum gebruikt. Eenmaal wordt het imperfectum gebruikt.
91p
Citeer uit het tekstgedeelte Tum t/m fonti (regel 83-90) de Latijnse
imperfectumvorm en leg uit waarom voor deze persoonsvorm het
imperfectum gebruikt is. Ga in je antwoord in op de zin waarin deze
persoonsvorm staat.
Regel 96 audacem
Deze eigenschap wordt door liefde teweeggebracht.
102p
a Leg uit dat deze eigenschap niet onbegrensd is. Baseer je antwoord
op het vervolg (t/m regel 104 amictus).
b Noteer een andere eigenschap die volgens de verteller door liefde
teweeggebracht wordt. Baseer je antwoord op de regels 65-70
(Fissus t/m solebant).
Regel 96-98 Venit t/m unda
In een bewerking van dit verhaal wordt dit tekstgedeelte als volgt
weergegeven:
Die leeuw zat daar op Ninus' graf en at wat eens een ree was
Deze bewerking wijkt wat de inhoud betreft op enkele punten af van wat
Ovidius schrijft in het tekstgedeelte Venit t/m unda (regel 96-98).
112p
Noteer in eigen woorden drie van deze punten. Ga in je antwoord telkens
in op beide versies.
121p
Welk Latijns tekstelement past het best als onderschrift bij afbeelding 1?
A adopertaque t/m tumulum (regel 94-95)
B Venit t/m unda (regel 96-98)
C quam t/m reliquit (regel 99-101)
D Ut t/m amictus (regel 102-104)
Regel 107 vestem
132p
a Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 102 Ut) het Latijnse woord
waarmee hetzelfde bedoeld wordt als met vestem.
Ook in een ander verhaal uit de Metamorphoses leidt een kledingstuk tot
een dodelijke afloop.
b Noteer de naam van degene die door middel van dat kledingstuk wordt
gedood en leg uit waardoor het kledingstuk dodelijk was. Baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 108 Una t/m amantes
141p
Leg uit dat Ovidius hier het narratologisch middel dramatische ironie
gebruikt.
In het verhaal over Thisbe en Pyramus komt een misverstand voor. In de
Metamorphoses komen vaker misverstanden voor.
152p
Noteer voor twee van die misverstanden de naam van een personage uit
de Metamorphoses dat iets verkeerd begrepen heeft, en beschrijf wat dit
personage denkt en beschrijf wat er werkelijk aan de hand is.

opgave 2Tekst 2 Morpheus bezoekt Alcyone

Regel 650 Ille volat
In het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt) is verteld dat Morpheus
handelt in opdracht van (a), die daarmee zelf gehoorzaamt aan de
opdracht die (b) door (c) had laten overbrengen.
163p
Neem het volgende schema over en noteer op de plaats van de puntjes
telkens de naam van degene die bedoeld wordt met de desbetreffende
letter: a =..., b =..., c =....
Regel 650 nullos strepitus
171p
Leg uit dat het van belang is dat Morpheus geen geluid maakt.
Regel 651 per tenebras intraque morae breve tempus in urbem
182p
a Schrijf regel 651 over en scandeer deze regel.
b Verdedig de stelling dat de inhoud van regel 651 ondersteund wordt
door het metrum. Ga in je antwoord in op zowel het metrum als de
inhoud van deze regel.
Regel 653 faciem Ceycis
Enkele details hiervan worden precies beschreven in de regels 650-656
(Ille t/m capillis).
192p
Beschrijf in eigen woorden drie van deze details.
Regel 658 coniunx en regel 660 coniugis
201p
Wie worden bedoeld?
A coniunx: Alcyone, coniugis: Alcyone
B coniunx: Alcyone, coniugis: Ceyx
C coniunx: Ceyx, coniugis: Alcyone
D coniunx: Ceyx, coniugis: Ceyx
Regel 661-662 tulerunt: occidimus
211p
Welk voegwoord zou in een vertaling het best op de plaats van de
dubbele punt kunnen staan?
A hoewel
B of
C opdat
D want
Regel 665-666 oraque t/m fluctus
Dit tekstgedeelte wordt door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
Terwijl ik tevergeefs jouw naam riep, werd mijn mond
door golven overspoeld.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
221p
Leg dit uit met betrekking tot fluctus. Ga in je antwoord in op zowel het
Latijn als de weergave van fluctus in de vertaling.
Regel 672 zijn tranen
231p
Citeer uit de regels 650-658 (Ille t/m coniunx) het Latijnse woord dat
inhoudelijk overeenkomt met zijn tranen.
Regel 676 Wij kunnen samen gaan!
Alcyone heeft hierbij een bestemming in gedachten die genoemd is in de
regels 663-670 (Nubilus t/m mitte).
241p
Citeer het desbetreffende Latijnse woord.
Regel 680-683 Dan t/m los
Dit soort gedrag wordt in de regels 661-670 (Nil t/m mitte) al beschreven.
251p
Noteer de nummers van de twee opeenvolgende regels waarin deze
beschrijving staat.

opgave 3Tekst 3 De twee droompoorten

Tekst 3 en Tekst 2
In tekst 3 worden twee droompoorten beschreven.
261p
Is de droom van Alcyone, die in tekst 2 beschreven wordt, volgens jou
door de poort van hoorn of door de poort van ivoor gekomen?
Beargumenteer je antwoord.

opgave 4Tekst 4 Sol, de zonnegod, rijdt dagelijks op zijn zonnewagen door het luchtruim

2738p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
38p Vertaal de regels 150 t/m 155 en de regels 158 t/m 168 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.