opgave 1Tekst 1 De vlucht uit Troje
Regel 721-723 Haec t/m oneri
Deze regels worden door H. Schoonhoven als volgt vertaald:
“Hierna deed ik een goudgele leeuwevacht om (als bekleding over mijn
brede schouders gespreid), boog mijn nek en ik schoof mij onder mijn
last.”
12pa. Citeer het Latijnse tekstelement waarvan ‘Hierna’ de weergave is.
De vertaler heeft de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
b. Leg dit uit met betrekking tot subiecta. Ga in je antwoord in op zowel
het Latijn als de vertaling.
Regel 723-724 dextrae t/m aequis
P. Schrijvers heeft twee vertalingen van de Aeneis gemaakt.
In de eerste vertaling vertaalt hij dextrae t/m aequis als volgt: “Julus
geeft me een handje en volgt het spoor van zijn vader met kleinere
passen.”
In de tweede vertaling vertaalt hij dextrae t/m aequis als volgt: “de kleine
Julus klemt zich aan mijn hand, hij volgt zijn vader met kortere passen.”
De tweede vertaling blijft in een aantal opzichten dichter bij de Latijnse
tekst dan de eerste vertaling.
23pGeef hiervan drie voorbeelden. Ga in je antwoord in op zowel het Latijn
als op beide vertalingen.
Regel 721-728 Haec t/m aurae
In deze regels komt een combinatie voor van een hyperbaton en een
enjambement.
31pCiteer het desbetreffende Latijnse tekstelement.
Regel 725-729 Ferimur t/m timentem
42pa. Beschrijf in eigen woorden de verandering die Aeneas heeft ervaren.
Baseer je antwoord op de regels 725-729 (Ferimur t/m timentem).
b. Welke verklaring geeft Aeneas zelf voor deze verandering? Beantwoord
de vraag in het Nederlands. Baseer je antwoord op de regels 725-729
(Ferimur t/m timentem).
Regel 730 propinquabam portis
Deze woorden worden door M. d'Hane-Scheltema als volgt vertaald:
“Ik ben voorbij de stadspoort.”
De vertaling van propinquabam komt op twee punten niet overeen met
het Latijn. Een punt is van inhoudelijke aard en een punt is van
grammaticale aard.
52pa. Leg het punt van inhoudelijke aard uit. Laat buiten beschouwing dat
portis als enkelvoud vertaald is. Ga in je antwoord in op zowel het
Latijn als de vertaling.
b. Leg het punt van grammaticale aard uit. Laat buiten beschouwing dat
portis als enkelvoud vertaald is. Ga in je antwoord in op zowel het
Latijn als de vertaling.
Regel 731-732 subito t/m sonitus
Deze woorden worden door H. Schoonhoven als volgt vertaald:
“toen het leek of er plotsklaps tot onze oren gedreun van talrijke
voetstappen doordrong.”
Vergilius gebruikt in deze regels het stilistisch middel enallage. De
vertaler heeft dit stilistisch middel niet overgenomen.
62pLeg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.
Regel 732 genitor
71pCiteer het Latijnse woord uit het voorafgaande (vanaf Haec regel 721) dat
dezelfde persoon aanduidt.
Regel 735-736 Hic t/m mentem
81pLeg uit dat Aeneas in deze regels zijn verantwoordelijkheid voor de
verdwijning van Creusa probeert te verkleinen.
Regel 738 Creusa
92pCiteer de twee niet direct opeenvolgende Latijnse woorden uit de regels
741-744 (Nec t/m fefellit) waarmee Creusa wordt aangeduid.
Regel 745 Quem t/m deorumque
Aeneas vertoont in de Aeneis vaak kenmerken van een stoïsche
levenshouding.
101pLeg uit dat dit in deze regel niet het geval is.
Regel 746 aut quid in eversa vidi crudelius urbe?
Een commentator uit de oudheid schrijft bij dit vers:
“Op voortreffelijke wijze beveelt Aeneas zich als een goed echtgenoot aan
bij een vrouw, door te tonen dat hij van zijn eerdere echtgenote gehouden
heeft.”
111pNoteer de naam van de persoon die met ‘een vrouw’ bedoeld wordt.
Vergelijk regel 741-749 (Nec t/m armis) met regel 710-715 (De t/m
vereerd).
122pa. Citeer het Latijnse woord uit de regels 741-749 (Nec t/m armis) dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘reeds lang’ (regel 715).
b. Citeer het Latijnse woord uit de regels 741-749 (Nec t/m armis) dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘vereerd’ (regel 715).
opgave 2Tekst 2 Aankomst in Latium
Regel 6-7 alta aequora
aequora is een poëtisch meervoud. Wat betekenis betreft had er ook het
enkelvoud altum aequor kunnen staan.
132pa. Leg uit dat aequor wat het metrum betreft wél in regel 7 gepast zou
hebben.
b. Leg uit dat altum wat het metrum betreft níet in regel 6 gepast zou
hebben.
Regel 7 tendit iter
Drie factoren zijn gunstig om de reis te maken.
142pBeschrijf deze drie factoren in eigen woorden. Baseer je antwoord op de
regels 5-9 (At t/m pontus).
Regel 8-9 Aspirant t/m pontus
In deze regels is het stilistisch middel litotes toegepast.
151pCiteer de twee Latijnse woorden uit deze regels die samen de litotes
vormen.
Regel 10-14 Proxima t/m telas
De beschrijving die in deze regels van Circe wordt gegeven, vormt een
tegenstelling met de negatieve kwalificatie van Circe in het vervolg.
161pCiteer het Latijnse woord uit het vervolg (t/m vexit regel 24) dat een
negatieve kwalificatie van Circe is.
Regel 21 Quae t/m Troes
171pBeschrijf in eigen woorden wat Vergilius concreet met deze woorden
bedoelt.
Regel 23 Neptunus t/m secundis
181pCiteer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m volabant regel 34) dat
een tegenstelling vormt met Neptunus t/m secundis (regel 23).
Regel 26 fulgebat en regel 27 posuere
191pVerklaar waarom er verschillende werkwoordstijden zijn gebruikt. Ga op
beide werkwoordsvormen in.
Regel 28 flatus t/m tonsae
202pa. Schrijf regel 28 over en scandeer deze regel.
De inhoud van deze regel wordt door het metrum onderstreept.
b. Leg dit uit. Betrek in je antwoord de inhoud van deze regel.
opgave 3Tekst 3 In de Odyssee van Homerus vertelt Odysseus dat zijn mannen op
Vergelijk Tekst 3 met Tekst 2, regel 10-20 (Proxima t/m ferarum).
213pa. Welk aspect van de omgeving van het huis van Circe wordt wél
vermeld in Tekst 2, maar niet in Tekst 3? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
b. Welke activiteit van Circe wordt wél vermeld in Tekst 2, maar niet in
Tekst 3? Citeer bij wijze van antwoord het desbetreffende
Latijnse tekstelement uit Tekst 2, regel 10-20 (Proxima t/m ferarum).
c. Leg uit dat het gedrag van de dieren in Tekst 2 afwijkt van het gedrag
van de dieren in Tekst 3. Ga in je antwoord op beide teksten in.
opgave 4Tekst 4

De Italiaanse dichter Giulio Cesare Stella (16e-17e eeuw) heeft een epos geschreven over Columbus, de ontdekker van Amerika. Dit epos is sterk beïnvloed door de Aeneis van Vergilius. Zijn epos begint als volgt: 1 “Van oorlog zing ik en van de aanvoerder, die als eerste vanaf de kust 2 van Iberië (= Spanje) een tocht ondernam naar volkeren van het andere 3 halfrond, naar Quiqueia’s onmetelijke stranden, en verborgen rijken 4 ontdekte. Standvastig doorstond hij grote gevaren en zware beproevingen 5 op zee en op land, terwijl het gedrocht van de onderwereld, de duivel, zijn 6 door het lot beschikte onderneming trachtte te verstoren. Veel moest hij 7 ook in oorlogen meemaken om uiteindelijk zijn mannen een veilige 8 woonplaats te geven en daar christelijke riten en het heilige misoffer in te 9 stellen; en daardoor wordt nu het ware geloof overal op nieuwe altaren vol 10 eerbied beleden en is het tot het hoogste aanzien gekomen.”
223pa. Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 4 dat inhoudelijk vergelijkbaar
is met ‘als eerste vanaf de kust van Iberië’ (regel 1-2) uit bovenstaand
citaat.
b. Citeer het Latijnse woord uit Tekst 4 dat inhoudelijk vergelijkbaar is met
‘de duivel’ (regel 5) uit bovenstaand citaat.
c. Citeer het Latijnse woord uit Tekst 4 dat inhoudelijk vergelijkbaar is met
‘christelijke riten en het heilige misoffer’ (regel 8) uit bovenstaand
citaat.