Eindexamen latijn vwo 2011 tijdvak 1 – opgaven en antwoorden

opgave 1Tekst 1 Aeneas en de Sibylle komen aan bij de Styx

Regel 388-391 Quisquis t/m carina

13p

a. Citeer het Latijnse tekstelement uit deze regels waaruit blijkt dat Charon

Aeneas niet kent.

b. Beschrijf in eigen woorden twee aspecten van Aeneas die Charon, zoals blijkt

uit deze regels, waarneemt.

Regel 391-394 corpora t/m essent

Volgens andere bronnen hebben, naast de in de regels 392-394 genoemde

personen, nog twee andere personen levend de onderwereld betreden.

23p

a. Noteer de namen van deze twee personen. Baseer je antwoord op de

teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

b. Beschrijf in eigen woorden met welk doel elk van beide personen naar de

onderwereld afdaalde. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit

examen gelezen hebt.

Regel 398 Amphrysia vates

Amphrysia vates is een geleerde omschrijving van de Sibylle.

31p

Door welke groep voorgangers is Vergilius geïnspireerd om dergelijke geleerde

omschrijvingen in zijn poëzie op te nemen? Baseer je antwoord op je kennis van

de achtergronden van de teksten van Vergilius.

Regel 402 Proserpina

41p

Citeer het Latijnse woord waarmee zij in het voorafgaande (vanaf regel 392) is

aangeduid.

Regel 405 tantae pietatis

51p

Waaruit blijkt deze pietas volgens de Sibylle? Baseer je antwoord op het

voorafgaande (vanaf regel 399) en beantwoord de vraag in het Nederlands.

Regel 399-410 Nullae t/m propinquat

Behalve met haar woorden stelt de Sibylle Charon ook gerust met een

handeling.

62p

a. Citeer het Latijnse tekstelement dat de bedoelde handeling aanduidt.

b. Beschrijf in eigen woorden welke conclusie Charon trekt na het zien van deze

handeling van de Sibylle.

Regel 413 ingentem

71p

Leg uit dat dit woord de mededeling uit de volgende zin (regel 413-414 Gemuit

t/m paludem) voorbereidt.

Regel 419 Cui t/m colubris

Deze regel wordt door M.A. Schwartz als volgt vertaald:

“Toen de priesteres zag dat de slangen op zijn nek ruig overeind kwamen te

staan”

In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet overgenomen.

82p

Leg dit uit ten aanzien van colubris. Ga bij je antwoord in op zowel het Latijn

als de vertaling.

Vergelijk de persoonsvormen exponit (regel 416), personat (regel 418) en

obicit (regel 421) met elkaar.

Elk van deze drie persoonsvormen kan opgevat worden als een praesens

historicum. Bij één van deze drie kan het praesens echter ook op een andere

wijze worden verklaard.

92p

Noteer de desbetreffende praesensvorm en de andere verklaring.

Regel 421

102p

a. Schrijf regel 421 over en scandeer de regel.

b. Beredeneer op grond van het metrum of rabida een bepaling is bij fame of bij

guttura.

opgave 2Tekst 2 Afbeelding

De regels 719-721 (O t/m cupido) worden door M. D’Hane Scheltema als volgt

vertaald:

“Vader! Moet ik begrijpen dat er uitverkoren zielen

vanhier weer naar de aarde teruggaan, weer verhuizen naar

een knellend lichaam? Wat voor droeve levensdrang bezielt hen?”

112p

a. Citeer het Latijnse woord waarop ‘aarde’ gebaseerd is.

b. Citeer het Latijnse tekstelement waarop ‘levensdrang’ gebaseerd is.

In de regels 724-726 (Principio t/m alit) wordt het stilistisch middel

polysyndeton gebruikt.

121p

Leg uit wat door het polysyndeton wordt benadrukt. Betrek de context in je

antwoord.

Regel 726 spiritus

In de regels 728-732 staat een bijvoeglijk naamwoord dat meer informatie biedt

over de substantie van deze spiritus.

131p

Citeer het desbetreffende Latijnse bijvoeglijk naamwoord.

142p

Leg het inhoudelijke verschil uit tussen artus in regel 726 en artus in regel 732.

In de regels 724-734 (Principio t/m caeco) zijn opvattingen van twee

filosofische stromingen uit de oudheid terug te vinden.

154p

a. Noteer de namen van beide filosofische stromingen.

b. Beschrijf in eigen woorden van beide filosofische stromingen een opvatting

die in de regels 724-734 is terug te vinden.

Vergelijk miseris in regel 721 met miseris in regel 736.

162p

a. Leg uit waarom Aeneas in regel 721 de zielen beklagenswaardig vindt.

b. Leg uit waarom Anchises in regel 736 de zielen beklagenswaardig vindt.

171p

Welke vertaling van necesse est (regel 737) past niet in deze context?

A Het is onvermijdelijk

B Het is verplicht

C Het ligt voor de hand

D Het moet wel zo zijn

Regel 733-751 Hinc t/m reverti

Vergilius heeft in deze regels formuleringen van Lucretius overgenomen. Toch

zou Lucretius het niet eens geweest zijn met de strekking van de regels

733-751.

182p

Leg uit in welk opzicht de opvatting van Lucretius afwijkt van die van Vergilius.

Baseer je antwoord op de regels 733-751 en op de teksten van Lucretius die je

voor dit examen hebt gelezen. Ga bij je antwoord in op zowel de opvatting van

Vergilius als die van Lucretius.

Regel 735-751 Quin t/m reverti

De Romeinse schrijver Seneca schrijft in een van zijn brieven het volgende over de onderwereld: “Ofwel de dood slokt ons op ofwel hij maakt ons vrij; als wij bevrijd worden, blijft ons het betere over en vallen de lasten af en als we opgeslokt worden, blijft er niets over en wordt aan goed en kwaad tegelijk een einde gemaakt.”

‘vallen de lasten af’

Vergilius geeft in zijn beschrijving van de onderwereld in de regels 735-751 op

dit punt een gecompliceerder beeld.

192p

Leg dit uit. Ga bij je antwoord in op zowel de tekst van Vergilius als die van

Seneca.

Afbeelding

De afbeelding heeft betrekking op een scène uit boek 4 van de Aeneis.

202p

Noteer de namen van de figuren die met de letters A, B en C zijn aangeduid.