bronnen

Eindexamen grieks vwo 2026, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Odysseus spreekt met Calypso over zijn vertrek

Regel 179 πῆμα κακὸν βουλευσέμεν ἄλλο
11p
Noteer voor welke ellende Odysseus Calypso al verantwoordelijk houdt.
Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 182-191 Ἦ t/m ἐλεήμων
Dit tekstgedeelte kan ingedeeld worden in vier onderdelen. Het eerste
onderdeel (regel 182-183) kan als volgt kort samengevat worden: Wat ben je
toch een slimmerd.
23p
Noteer voor elk van de drie volgende onderdelen een dergelijke korte
samenvatting. Je hoeft de onderdelen niet aan te geven met regelnummers.
Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden in totaal.
Regel 195-199 καί t/m ἔθηκαν
Aan Odysseus wordt iets anders geserveerd dan aan Calypso, en zijn
maaltijd wordt ook door iemand anders geserveerd dan de maaltijd van
Calypso.
32p
Citeer uit het tekstgedeelte καί t/m ἔθηκαν (regel 195-199) de twee Griekse
zelfstandige naamwoorden waarmee degenen worden aangeduid die aan
Odysseus en aan Calypso de maaltijd serveren.
41p
Citeer uit het tekstgedeelte καί t/m ἔθηκαν (regel 195-199) het Griekse
tekstelement dat een verklaring vormt voor het feit dat aan Odysseus iets
anders geserveerd wordt dan aan Calypso.
51p
Citeer uit het tekstgedeelte καί t/m ἔθηκαν (regel 195-199) het Griekse
tekstelement dat in deze context een contrast vormt met πᾶσαν ἐδωδήν
(regel 196).
Regel 199 ἔθηκαν en regel 200 ἴαλλον
62p
Beschrijf de verschillende aspectswaarden van deze werkwoordsvormen.
Betrek in je antwoord de betekenis van deze werkwoordsvormen.
Regel 200-201 Οἱ t/m ποτῆτος
Dit tekstgedeelte kan beschouwd worden als een lange formule.
71p
Noteer de gebruikelijke benaming voor dit soort lange formules in het epos.
Regel 209-210 ἱμειρόμενός t/m πάντα
81p
Noteer de naam van het stilistisch middel waarmee in dit tekstgedeelte
benadrukt wordt naar wie Odysseus verlangt.
Regel 203-213 Διογενὲς t/m ἐρίζειν
In dit tekstgedeelte beschrijft Calypso twee mogelijke toekomstscenario’s
voor Odysseus: naar huis gaan of bij haar blijven.
91p
Noteer in eigen woorden het nadeel van naar huis gaan dat Calypso noemt
in het tekstgedeelte Διογενὲς t/m ἱκέσθαι (regel 203-207).
101p
Citeer uit het tekstgedeelte ἐνθάδε t/m πάντα (regel 208-210) het Griekse
tekstelement waarmee Calypso het bijzondere voordeel van bij haar blijven
aanduidt.
111p
Noteer in eigen woorden het argument waarmee Calypso het nadeel van bij
haar blijven probeert om te buigen naar een voordeel. Baseer je antwoord op
het tekstgedeelte Οὐ μέν t/m ἐρίζειν (regel 211-213).
Regel 214 Τὴν δ᾿ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
121p
Welk bijvoeglijk naamwoord past in het metrum op de plaats van πολύμητις
in regel 214?
A ἀντίθεος
B διογενής
C μεγαλήτωρ
D πτολίπορθος
Regel 215-220 Πότνα t/m ἦμαρ ἰδέσθαι
In de Heroides van Ovidius schrijft Penelope aan Odysseus:
Je kunt verlokt zijn door een vreemde vrouw. Misschien dat jij mij daar
bij haar omschrijft als een wat simpel soort huisvrouw die niet anders
kan dan woldraad spinnen.
131p
Vind jij dat Odysseus Penelope bij Calypso omschrijft zoals Penelope in het
bovenstaande citaat suggereert? Beargumenteer je mening met een gegeven
uit het tekstgedeelte Πότνα t/m ἦμαρ ἰδέσθαι (regel 215-220).
Regel 219-220 Ἀλλὰ t/m ἰδέσθαι
Dit tekstgedeelte wordt door Imme Dros als volgt vertaald:
Maar ik heb toch altijd heimwee en zonder ophouden word ik
toch steeds verteerd van verlangen naar de dag van mijn thuiskomst.
141p
Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling driemaal is weergegeven.
Als tekst 1 verfilmd zou worden, dan zou er op twee verschillende locaties op
het eiland van Calypso worden gefilmd.
151p
Noteer de concrete locatie waarop het eerste gedeelte van tekst 1 zich
afspeelt. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen
hebt.
161p
Noteer het nummer van de regel waarin de tweede locatie voor het eerst
genoemd wordt.
In een roman die geïnspireerd is op de Odyssee verwijt Penelope Odysseus
dat hij zo lang bij Calypso gebleven is:
Ik weet hoe jullie mannen zijn als je belandt bij zo’n knap smoeltje, met
tere voetjes en een bekoorlijk wiegend achterste en een bos zachte
haarlokken! In haar kop moet ze niets hebben, geen spoor van
gedachten achter het ronde voorhoofd, dat doet hun ogen ook zo
helder glanzen, omdat geen begrip, geen weten, geen denken hun blik
omschaduwt. En als zo iemand jullie dan ook nog stroop om de mond
smeert en jullie er voortdurend van doordringt hoe geweldig en dapper
jullie wel zijn, dan ploffen jullie hersens in jullie buik. Zoiets houdt jullie
vast, dan blijven jullie en maken een nestje, zeven lange jaren
bijvoorbeeld.
In dit citaat wordt evenals in tekst 1 gesuggereerd dat Calypso qua
schoonheid de meerdere is van Penelope.
171p
Noteer in eigen woorden een aspect van schoonheid dat wel genoemd wordt
in het tekstgedeelte Πότνα t/m ἀγήρως (regel 215-218), maar dat niet
genoemd wordt in het bovenstaande citaat.
Uit het bovenstaande romancitaat kan opgemaakt worden dat Penelope zich
de meerdere voelt van Calypso vanwege een andere eigenschap dan
schoonheid.
181p
Citeer uit het tekstgedeelte Πότνα t/m ἀγήρως (regel 215-218) het Griekse
woord waarmee de desbetreffende eigenschap van Penelope aangeduid
wordt.
191p
Vind jij de verwijten terecht die Penelope in het bovenstaande romancitaat
maakt aan het adres van Odysseus, of ben je het niet met Penelope eens?
Beargumenteer je antwoord met behulp van een gegeven uit de teksten die
je voor dit examen gelezen hebt.

opgave 2Tekst 2 Odysseus spreekt met Penelope als hij weer thuis is

Regel 190-204a Hier t/m zagen
201p
Noteer wat de concrete aanleiding was voor Odysseus om het maakproces
van het bed te beschrijven. Baseer je antwoord op het gedeelte dat
voorafgaat aan tekst 2 (niet in dit examen afgedrukt).
Regel 205-206 λύτο, ἀναγνούσῃ, πέφραδ᾿
Deze drie werkwoordsvormen verwijzen naar verschillende momenten in het
verhaal.
211p
Zet deze drie werkwoordsvormen in chronologische volgorde, van eerder
naar later.
Regel 211-212 παρ᾿ t/m ἱκέσθαι
In dit tekstgedeelte gebruikt Penelope een antithese.
221p
Citeer de desbetreffende Griekse tekstelementen.
Regel 222 ἔργον ἀεικές
231p
Noteer uit het tekstgedeelte Οὐδέ t/m ἔμελλον (regel 218-221) het nummer
van de regel waarin concreet verwoord is wat Penelope bedoelt met ἔργον
ἀεικές.
Regel 218-224 Οὐδέ t/m πένθος
242p
Noteer in eigen woorden de twee argumenten waarmee Penelope het gedrag
van Helena begrijpelijk probeert te maken.
Regel 224 λυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος
251p
Schrijf regel 224 over en scandeer deze regel.
Regel 225-226 Νῦν t/m ὀπώπει
261p
Citeer uit het tekstgedeelte Deze t/m zagen (regel 198-204a) het
tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met τὴν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει
(regel 226).

opgave 3Tekst 3 In een bewerking van het verhaal van tekst 2 probeert Odysseus

Tekst 3 en Tekst 2
Tekst 3, regel 3-5 Ik heb t/m hadden
271p
Noteer uit het tekstgedeelte Μή t/m ἐόντα (tekst 2, regel 209-230) de
nummers van de twee direct opeenvolgende regels waarin Penelope een
vergelijkbare uitspraak doet.
Tekst 3, regel 13-14 alleen jij en ik wisten ervan
Dit komt niet overeen met wat Penelope hierover zegt in het tekstgedeelte
Μή t/m ἐόντα (tekst 2, regel 209-230).
281p
Leg dit uit. Betrek in je antwoord een gegeven uit het tekstgedeelte Μή t/m
ἐόντα (tekst 2, regel 209-230).
In tekst 3 verloopt de vertelling op veel punten tegengesteld aan de
voorstelling van zaken in tekst 2, in het tekstgedeelte Hier t/m ἀγάπησα
(tekst 2, regel 190-214).
292p
Noteer in eigen woorden twee gegevens uit het tekstgedeelte Hier t/m
ἀγάπησα (tekst 2, regel 190-214) die tegengesteld zijn aan wat daarover
verteld wordt in tekst 3.
Let op: de laatste vraag en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Afbeelding 1
301p
Noteer een element van deze schildering waarmee verwezen wordt naar de
vrijers en licht je antwoord toe. Laat het feit dat Penelope aan het weven is
buiten beschouwing en laat ook de afbeelding op het kleed dat ze aan het
weven is buiten beschouwing.

opgave 4Tekst 4 Athena klaagt tegen Zeus over het lot van Odysseus. Ze heeft net verteld

3136p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
36p Vertaal de regels 56 t/m 71 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.