opgave 1Tekst 1 Creon geeft zijn visie op het besturen van de staat
Regel 170 ἐκεῖνοι
11pNoteer de namen van degenen die worden aangeduid met ἐκεῖνοι.
21pCiteer uit het vervolg (t/m regel 174 ὀλωλότων) het Griekse tekstelement
waarmee dezelfde personen aangeduid worden als met ἐκεῖνοι (regel 170).
Regel 173-174 ἐγὼ κράτη t/m ὀλωλότων
Dit gehele tekstelement wordt door J. Boonen als volgt kort vertaald:
Ik erf dus alle macht.
31pLeg uit waarop in de vertaling ‘Ik erf’ gebaseerd is.
Regel 185
ἂν σιωπήσαιμι
Creon heeft in het tekstgedeelte Ἀμήχανον t/m δοκεῖ (regel 175-181) een
beweegreden genoemd waarom iemand wél zou zwijgen.
41pCiteer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 175-191 Ἀμήχανον t/m πόλιν
Dit tekstgedeelte kan op grond van de inhoud in twee gedeeltes verdeeld
worden. Het tweede gedeelte begint in regel 184.
51pNoteer een inhoudelijk argument om dit tekstgedeelte op die plek in tweeën
te delen. Ga in je antwoord in op de inhoud van beide delen.
Regel 184-191 Ἐγὼ t/m πόλιν
In het begin van de toespraak (niet in dit examen afgedrukt) waarvan tekst 1
een onderdeel is, heeft Creon een metafoor gebruikt:
Heren, de stad, in zware deining slingerend,
is door de goden toch weer veilig opgericht.
In het tekstgedeelte Ἐγὼ t/m πόλιν (regel 184-191) gebruikt Creon dezelfde
metafoor nog eens.
61pCiteer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 192 τῶνδε
71pMet τῶνδε wordt verwezen naar
τοὺς φίλους (regel 190).
νόμοισι (regel 191).
ἀστοῖσι (regel 193).
παίδων τῶν
Οἰδίπου (regel 193).
Regel 194-197 Ἐτεοκλέα t/m νεκροῖς
In dit tekstgedeelte geeft Creon twee verschillende argumenten om Eteocles
te prijzen.
82pNoteer in eigen woorden deze twee argumenten.
Regel 198 τὸν t/m λέγω
91pVerdedig de stelling dat Creons minachting voor Polynices wordt benadrukt
door de woordvolgorde in dit tekstgedeelte.
Regel 198-206 τὸν t/m ἰδεῖν
Ook Aeschylus beschrijft in een tragedie het lot van Polynices:
Doch voor zijn broer, voor Polynices’ lijk: die zal
men buitenwerpen, zonder graf, als hondenprooi;
door hem was het Cadmeierland verwoest geweest,
was ’t niet dat op zijn weg een god zich had gesteld
tegen zijn speer. Ja, dood, behoudt hij ook die smet
voor de oude goden, die hij heeft gekrenkt, toen hij
met huurlingen ten aanval losging op zijn stad.
het Cadmeierland
101pNoteer wat met ‘Cadmeierland’ concreet wordt bedoeld en verklaar de
herkomst van de benaming ‘Cadmeierland’. Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
ten aanval losging op zijn stad
Deze actie wordt meer in detail beschreven in het tekstgedeelte τὸν t/m ἰδεῖν
(regel 198-206).
111pNoteer uit dit tekstgedeelte de nummers van de desbetreffende vier direct
opeenvolgende regels.
Regel 207-210 Τοιόνδ’ t/m τιμήσεται
121pCiteer uit dit tekstgedeelte het Griekse tekstelement dat Creon gebruikt om
verraders als Polynices aan te duiden.
Creon wordt vaak beschouwd als een tiran die doet wat hijzelf wil en
helemaal geen ontzag heeft voor de goden.
132pNoteer in eigen woorden twee gegevens uit tekst 1 waaruit blijkt dat Creon
wel enig ontzag heeft voor de goden.
opgave 2Tekst 2 Afbeeldingen
Regel 726-727 Οἱ t/m φύσιν
Uit dit tekstgedeelte is Creons argument op te maken om niet naar Haemon
te luisteren.
141pNoteer in eigen woorden dit argument.
In het voorafgaande gedeelte van deze tragedie (niet in dit examen
afgedrukt) heeft Creon twee verschillende argumenten gebruikt om niet te
luisteren naar Antigone. Het ene argument was, dat hij de heerser van Thebe
is en Antigone een onderdaan.
151pNoteer het andere argument. Baseer je antwoord op de teksten die je voor
dit examen gelezen hebt.
Met drie van de onderstaande woorden wordt hetzelfde personage bedoeld.
161pMet welk woord wordt een ander personage bedoeld?
σέ (regel 724)
σέ (regel 725)
ἀνδρὸς (regel 727)
ἐγὼ (regel 728)
Regel 737 Πόλις t/m ἑνός
Deze opmerking zal bij het Atheense publiek in de tijd van Sophocles een
instemmende reactie teweeggebracht hebben.
171pLeg uit waardoor dit komt. Betrek in je antwoord zowel de inhoud van het
tekstgedeelte Πόλις t/m ἑνός (regel 737) als de politieke situatie in Athene in
de tijd van Sophocles.
Regel 728-741 Μηδέν t/m προκήδομαι
In dit tekstgedeelte nemen Creon en Haemon woorden of woorddelen, in een
andere vorm, van elkaar over. Haemon neemt bijvoorbeeld het woord
γυναικὶ (regel 740) van Creon over in de vorm van γυνὴ (regel 741).
182pCiteer uit het tekstgedeelte Μηδέν t/m χθονός (regel 728-736) twee Griekse
woordparen zoals γυναικὶ - γυνὴ (regel 740-741). Laat de woorden
(regel 731), Οὐχ (regel 732) en Οὔ (regel 733) buiten beschouwing.
Regel 747 Οὔ t/m ἐμέ
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
Nooit zult u mij zien buigen voor iets schandelijks.
In de vertaling van J. Pieters luidt ditzelfde tekstgedeelte:
Ik loop in elk geval geen schurken na.
Het tekstelement τῶν αἰσχρῶν wordt in deze twee vertalingen verschillend
weergegeven.
191pNoteer het grammaticale gegeven op grond waarvan het verschil tussen
beide vertalingen van τῶν αἰσχρῶν ontstaan is.
Regel 751
ὀλεῖ τινα
Het is niet zeker wie Haemon hier bedoelt met τινα.
201pNoteer welke twee personen bedoeld kunnen zijn met τινα.
211pNoteer de naam van het narratologisch begrip dat van toepassing is op de
woorden
ὀλεῖ τινα.
Regel 757 Βούλῃ t/m κλύειν
In dit tekstgedeelte komt een chiasme voor.
221pNeem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes de
vier Griekse woorden die het chiasme vormen: … (a), … (b), … (b), … (a).
Regel 740-759
t/m ἐμέ
Een moderne regisseur zegt over Creon:
Fascinerend vind ik zijn dilemma: hij is heerser maar ook vader.
Creons vraag Πόλις t/m ἐρεῖ; (regel 734) heeft betrekking op de ene kant van
dit dilemma. In het tekstgedeelte
t/m ἐμέ (regel 740-759) maakt Creon
ook een opmerking die betrekking heeft op de andere kant van dit dilemma.
231pNoteer het nummer van de desbetreffende regel.
In tekst 2 wordt Creon door Haemon bekritiseerd als heerser van de stad.
241pNoteer uit het tekstgedeelte
t/m ἐμέ (regel 740-759) het nummer van de
regel waarin Haemon aangeeft dat hij Creon als vader niet wil bekritiseren.
Regel 753-761 Τίς t/m νυμφίῳ
In dit tekstgedeelte beledigt Creon Haemon tweemaal.
252pCiteer de twee desbetreffende Griekse tekstelementen.
Ook over Antigone spreekt Creon beledigend in het tekstgedeelte Τίς t/m
νυμφίῳ (regel 753-761).
261pCiteer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 760-761 Ἄγετε t/m νυμφίῳ
271pNoteer een toepasselijke regieaanwijzing bij het begin van dit tekstgedeelte.
In het tekstgedeelte Ἄγετε t/m νυμφίῳ (regel 760-761) beschrijft Creon de
manier waarop hij Antigone wil laten straffen.
281pNoteer in eigen woorden het element van de straf dat door Creon in drie
verschillende bewoordingen genoemd wordt in dit tekstgedeelte.
Regel 770 Ἄμφω t/m νοεῖς;
291pNoteer de emotie waarmee deze vraag gesteld wordt. Noteer ook waardoor
deze emotie veroorzaakt wordt.
In tekst 1 heeft Creon in het tekstgedeelte Ἀμήχανον t/m λέγω
(regel 175-183) zijn uitgangspunten bij het besturen van de staat
uiteengezet.
302pHeeft Creon zich volgens jou in tekst 2 aan deze uitgangspunten gehouden?
Je hoeft in je antwoord slechts op een van de uitgangspunten in te gaan.
Betrek in je antwoord zowel een van de uitgangspunten uit het tekstgedeelte
Ἀμήχανον t/m λέγω (tekst 1, regel 175-183) als een gegeven uit tekst 2.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Afbeeldingen
Op deze drie posters van uitvoeringen van de Antigone komen verschillende
eigenschappen en/of emoties van het personage Antigone tot uiting.
312pKies een van deze drie posters en noteer de eigenschap of emotie van
Antigone die volgens jou op die poster uitgebeeld wordt. Noteer vervolgens
het element van de poster waarop je je antwoord baseert en ook een
gegeven uit de Antigone van Sophocles waaruit deze eigenschap of emotie
blijkt. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.
Algemeen
In het derde stasimon van de Antigone wordt de Liefde toegezongen met de
volgende woorden:
Geen onsterfelijke god kan u,
geen mens van een dag, ontkomen.
Wie u koestert is bezeten.
U sleept ook de geest van de goeden mee
naar het kwaad, tot hun schade.
321pNoteer je eigen mening: welk personage in de Antigone wordt door de liefde
meegesleept en lijdt daardoor schade? Noteer in je antwoord ook waarop of
op wie deze liefde gericht was en wat de schade inhield die geleden is.
Vertaal de regels 473 t/m 491 in het Nederlands.
