opgave 1Tekst 1 Afbeelding 1
11pOp welke plekken in het theater bevonden de sprekende personages in
tekst 1 zich precies?
bij de εἴσοδοι en in het θέατρον
in het θέατρον en in de ὀρχήστρα
voor de σκηνή en in de ὀρχήστρα
voor de σκηνή en in het θέατρον
Regel 314-316 Het t/m aard
Uit deze regels komt een kenmerk van Euripides naar voren dat hij
volgens veel lezers in hogere mate bezit dan de andere Griekse
tragedieschrijvers.
21pOm welk kenmerk gaat het? Baseer je antwoord op de achtergronden bij
de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 319-322 Jij t/m worden
In het vervolg refereert Cadmus aan hetzelfde gevoel als Teiresias hier
doet.
33pa Citeer uit de regels 330-336 (
t/m προσῇ) het Griekse woord voor
het begrip waardoor dat gevoel veroorzaakt wordt.
In de regels 319-322 (Jij t/m worden) maakt Teiresias gebruik van een
argumentatief middel.
b Noteer de naam van dit argumentatief middel.
c Noteer in eigen woorden de niet uitgesproken conclusie die getrokken
moet worden uit de woorden van Teiresias in de regels 319-322
(Jij t/m worden).
Regel 326 jij bent waanzinnig
41pCiteer uit de regels 343-350 (Οὐ t/m μέθες) het Griekse tekstelement
waarmee Pentheus aangeeft dat hij daarentegen vindt dat Teiresias
waanzinnig is.
Regel 330-342
t/m δίδου
In een commentaar merkt J. Roux op over deze passage:
Na de theoloog luisteren we nu naar de grootvader.
53pa Noteer in eigen woorden twee argumenten voor de bewering dat
Cadmus zich in deze regels als grootvader opstelt. Gebruik bij
voorkeur niet meer dan in totaal 30 woorden.
b Beargumenteer op grond van de regels 343-357 (Οὐ t/m ἰδών) dat de
grootvader minder heftig door Pentheus afgewezen wordt dan de
theoloog. Ga in je antwoord in op zowel de grootvader als de theoloog.
Regel 341-342 δεῦρό t/m δίδου
61pNoteer een regieaanwijzing bij deze regels.
Regel 343-357 Οὐ t/m ἰδών
Deze woorden van Pentheus zijn te verdelen in drie delen, waarin steeds
een andere persoon de voornaamste aandacht van Pentheus krijgt.
73pCiteer van elk deel het eerste Griekse woord en noteer achter elk woord
welke persoon in het desbetreffende deel de voornaamste aandacht van
Pentheus krijgt.
Regel 351-357 μάλιστα t/m ἰδών
In Livius’ verhaal over de Bacchanalia spreekt consul Postumius in Rome
het volk toe met onder meer de volgende woorden:
Wat hun aantal betreft: wanneer ik u zeg dat het vele duizenden
mensen zijn, moet u wel hevig schrikken, als ik er niet meteen bij zeg
wie dat zijn en wat voor mensen het zijn. Welnu, allereerst bestaat een
groot deel uit vrouwen; dat is de bron van dit kwaad geweest. Verder
zijn het mannen die veel van vrouwen weg hebben, die zich lenen voor
ontucht of zelf ontucht plegen, die in extase verkeren en verdoofd zijn
door slaapgebrek, wijn, nachtelijk lawaai en geschreeuw.
‘zich lenen voor ontucht of zelf ontucht plegen’
81pCiteer uit de regels 351-357 (μάλιστα t/m ἰδών) het Griekse tekstelement
dat naar hetzelfde verwijst als ‘zich lenen voor ontucht of zelf ontucht
plegen’ in het bovenstaande citaat.
Afbeelding 1
Op afbeelding 1 is een situatie uit het verhaal van de Bacchae
weergegeven.
93pa Citeer uit de regels 337-342 van tekst 1 (Ὁρᾷς t/m δίδου) het Griekse
werkwoord waarmee eenzelfde handeling wordt weergegeven als de
handeling die de bacchanten op deze afbeelding hebben uitgevoerd.
Omdat er precies drie bacchanten zijn afgebeeld, wordt wel beweerd dat
het drie specifieke vrouwen uit de Bacchae betreft.
b Noteer de naam van elk van deze drie vrouwen. Baseer je antwoord
op de inhoud van de Bacchae.
opgave 2Tekst 2 Cadmus en Agaue spreken over Pentheus
Regel 1251-1258 Ὡς t/m εὐδαίμονα
101pCiteer uit deze regels het Griekse woord dat samenvat wat Pentheus’
ἁμαρτία was.
Regel 1259-1262 Φεῦ t/m δυστυχεῖν
In een recensie van een moderne opvoering van de Bacchae schrijft
H. Oranje:
Meer dan welk ander stuk heeft Euripides zijn ‘Bakchen’ geladen met
het begrippenpaar ‘de roes en de rede’.
112pa Citeer uit de regels 1259-1262 (Φεῦ t/m δυστυχεῖν) het Griekse
tekstelement waarmee Cadmus ‘de roes’ aanduidt.
b Citeer uit de regels 1259-1262 (Φεῦ t/m δυστυχεῖν) het Griekse
tekstelement waarmee Cadmus ‘de rede’ beschrijft.
Regel 1264-1272 Πρῶτον t/m πάτερ
In een advies op de website JM/ouders over het omgaan met verwarde
mensen is het volgende te lezen:
Het is belangrijk om te beseffen dat iemand in een psychose
gedachten, gevoelens en gedrag niet onder controle heeft. Ook heeft
de persoon in kwestie bijna nooit door dat er iets aan de hand is. De
wanen ontkennen heeft dan ook weinig zin, maar anderen kunnen wel
aangeven dat zij er anders tegenaan kijken. Familie en vrienden zijn
belangrijk voor het herstel en het voorkomen van een psychose. (…)
Signalen die kunnen wijzen op een psychose: zich terugtrekken,
moeite hebben met concentreren, vergeetachtig of verward zijn, (…)
anders zien, horen en ruiken.
‘De wanen ontkennen heeft dan ook weinig zin’
Cadmus ontkent de waan van Agaue niet rechtstreeks.
123pa Wat doet Cadmus wel om haar bij zinnen te brengen? Baseer je
antwoord op de regels 1264-1267 (Πρῶτον t/m διειπετέστερος).
‘vergeetachtig of verward zijn’
b Noteer uit de regels 1264-1272 (Πρῶτον t/m πάτερ) het nummer van
de regel waaruit je kunt afleiden dat Agaue vergeetachtig is.
‘anders zien, horen en ruiken’
c Noteer uit de regels 1264-1272 (Πρῶτον t/m πάτερ) het nummer van
de regel waaruit blijkt dat Agaue in haar waan de werkelijkheid anders
waarnam.
Regel 1274 Σπαρτῷ t/m Ἐχίονι
131pNaar welk verhaal verwijst Agaue met de beschrijving van haar man in
deze regel? Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.
Regel 1277 πρόσωπον
142pa Welk woord zou je hier, gezien de situatie, in plaats van ‘gezicht’
verwachten? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b Leg uit met welk doel Cadmus de aandacht van Agaue juist op het
gezicht richt.
Regel 1275-1278 Τίς t/m θηρώμεναι
In deze regels blijkt dat Agaue niet geheel zeker is van zichzelf.
151pCiteer uit deze regels het Griekse tekstelement waaruit dit blijkt.
Regel 1284 Οὔκ t/m κάρα
161pLeg uit dat in deze regel het lot van Pentheus geïllustreerd wordt door het
stilistisch middel hyperbaton. Citeer in je antwoord de Griekse woorden
die het hyperbaton vormen.
Regel 1287
t/m πάρει
171pNoteer de naam van een stilistisch middel dat in deze regel gebruikt is.
Regel 1291 Ἀκταίωνα διέλαχον κύνες
Deze gebeurtenis was een bestraffing door Artemis. De reden voor deze
bestraffing komt overeen met de reden die Dionysus had voor de
bestraffing van Pentheus.
182pa Noteer in eigen woorden deze overeenkomstige reden. Baseer je
antwoord op de regels 337-340 van tekst 1 (Ὁρᾷς t/m ὀργάσιν) en de
regels 1290-1297 van tekst 2 (Ποῦ t/m νιν).
b Noteer in eigen woorden welke andere overeenkomst tussen het lot
van Actaeon en dat van Pentheus genoemd wordt in de
regels 1290-1297 van tekst 2 (Ποῦ t/m νιν).
Regel 1293 Ἐκερτόμει μολών
Deze woorden worden door W. Courteaux en B. Claes als volgt vertaald:
Hij wou gaan bespotten.
191pOp welk grammaticaal gegeven in het Grieks is het woord ‘wou’
gebaseerd?
Regel 1295 Ἐμάνητε
201pwaarmee naar deze zelfde geestelijke gesteldheid verwezen wordt.
Regel 1295 πᾶσά
ἐξεβακχεύθη πόλις
212pa Leg uit dat het gebruik van het woord πᾶσά een overdrijving is. Baseer
je antwoord op de inhoud van de Bacchae.
b Verdedig de stelling dat Cadmus een goede bedoeling heeft met deze
overdrijving.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Regel 1298 Τὸ t/m πάτερ;
Deze regel wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
Het lichaam van mijn lieve zoon, waar is het, vader?
Uit deze vertaling blijkt, dat volgens de vertaler in het Grieks het stilistisch
middel enallage is toegepast.
221pLeg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de vertaling.
Regel 1300-1301
t/m
ikTussen de regels 1300 en 1301 stond volgens veel geleerden oorspronkelijk
nog een stuk tekst.
231pNoteer een verklaring voor deze veronderstelling. Baseer je antwoord op de
inhoud van regel 1300 en het vervolg.
Zowel het woord οἶκος in het Grieks als het woord ‘huis’ in het Nederlands
wordt soms gebruikt als metonymia.
241pIn welke regel kan het niet anders dan als metonymia opgevat worden?
regel 1273
regel 1290
regel 1308
regel 1313
Vertaal de regels 890 t/m 908 in het Nederlands.
