opgave 1Ten oorlog! Europese oorlogen 1789 - 1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen
In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat:
− enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie maar
− anderzijds in strijd was met dit ideaal.
12p
Leg dit uit.
Gebruik bron 1.
In deze tijd worden nieuwe eisen gesteld aan de politieke opvattingen van de
soldaten in het Franse leger.
24p
Toon dit (met de bron) aan en geef (zonder bron) een verklaring voor deze
eisen.
Het Congres van Wenen luidde een tijdvak van restauratie in.
32p
Geef één voorbeeld van restauratie op politiek gebied in Frankrijk en één
voorbeeld waaruit blijkt dat er in Frankrijk sprake was van continuïteit met de
Napoleontische periode.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
Toen de Britse regering in 1855 militaire censuur instelde, had dit zowel een
politieke als een militaire reden.
42p
Ondersteun elke reden, telkens met een argument ontleend aan een van de
bronnen.
Gebruik bron 2.
Een bewering:
In het artikel van Russell zouden in de negentiende eeuw zowel een pacifist als
een militarist hun standpunt kunnen herkennen.
52p
Toon dit aan voor zowel de pacifist als de militarist.
Gebruik bron 4.
Stel: je werkt tijdens de Krimoorlog bij het Britse Ministerie van Oorlog en je
krijgt deze foto van Roger Fenton onder ogen. Je moet bepalen of deze foto
bruikbaar zou kunnen zijn voor de Britse propaganda.
63p
Bepaal de bruikbaarheid van deze foto voor de Britse propaganda door:
− de aanleiding te noemen voor het laten maken van deze foto en
− uit te leggen welk politiek effect je met deze foto wil bereiken.
De volgende gebeurtenissen staan in willekeurige volgorde:
1 Napoleon III wordt afgezet als keizer van Frankrijk.
2 In Versailles wordt het Duitse keizerrijk uitgeroepen.
3 Op het Congres van Wenen wordt besloten een aantal Duitse gebieden aan
Pruisen toe te voegen.
4 Bismarck wordt kanselier van Pruisen.
5 Frankrijk staat Elzas-Lotharingen af aan het Duitse keizerrijk.
6 De Spaanse troonopvolgingskwestie verscherpt de tegenstelling tussen
Pruisen en Frankrijk.
72p
Zet deze gebeurtenissen in de juiste volgorde van vroeger naar later. Noteer
alleen de nummers.
Een bewering:
Na de Slag bij Sedan verandert de oorlog van 1870-1871 eerst in een oorlog van
burgers en daarna in een burgeroorlog.
82p
Licht beide elementen van deze bewering toe.
De Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 versterkte de nationalistische gevoelens
in Duitsland en Frankrijk.
93p
Noem één gebeurtenis uit of vlak na deze oorlog (voor 1900) en leg daarmee uit
op welke manier het nationalisme in elk van beide landen erdoor versterkt werd.
Drie samenhangende gegevens:
1 Na 1871 deed Bismarck veel moeite Rusland te vriend te houden.
2 In 1892, na het ontslag van Bismarck, sluiten Frankrijk en Rusland een
verbond.
3 Het Von Schlieffenplan werd ontworpen als reactie op dit verbond.
104p
Leg het verband tussen deze gebeurtenissen uit, door:
− eerst uit te leggen waarom Bismarck Rusland te vriend wilde houden en
− daarna aan te geven wat er veranderde in het Duitse buitenlandse beleid na
het ontslag van Bismarck waardoor Rusland en Frankrijk een
bondgenootschap sloten en
− ten slotte het verband te noemen tussen het Von Schlieffenplan en de
veranderde internationale politieke situatie.
Gebruik bron 5 en 6.
Stel: je doet onderzoek naar de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog en je
vindt deze twee bronnen. Je wil deze persoonlijke getuigenissen gebruiken om
je hypothese te bewijzen, dat het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog
onvermijdelijk was. Maar je bent er niet zeker van of je deze bronnen wel als
bewijs kunt gebruiken.
114p
Leg uit waarom je hierover aarzelt, door:
− twee oorzaken te noemen die volgens deze ooggetuigen wel tot oorlog
moesten leiden en
− twee redenen te noemen voor je aarzeling om deze bronnen als bewijs voor
je hypothese te gebruiken.
Gebruik bron 7.
Uit herinneringen van frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog die vanaf de
jaren 1920 zijn gepubliceerd, komt het beeld naar voren dat zij vooral
slachtoffers zijn geweest.
124p
Leg uit:
− dat deze bron dit beeld zowel bevestigt als ontkracht en
− dat het ontstaan van dit beeld verklaard kan worden vanuit het bronmateriaal
waarin de frontsoldaten hun herinneringen beschrijven maar
− dat voor déze bron die verklaring niet opgaat.
Gebruik bron 8.
Baruch wil met dit voorbeeld duidelijk maken dat zakenmensen er niet aan willen
dat de oorlogseconomie het tijdelijke einde betekent van de liberale economie.
132p
Leg dit uit door aan te geven welk probleem Baruch heeft met de houding van
Ford.
Gebruik bron 9.
Albert Hahn jr. geeft hier zijn mening over het lot van de Amerikaanse president
Woodrow Wilson na de Vrede van Versailles. Dit leidt tot de volgende
interpretaties:
1 Wilson heeft zelf deze situatie veroorzaakt.
2 De Franse premier Clemenceau en de Britse premier Lloyd George zijn de
veroorzakers van het falen van de veertien punten.
143p
Geef aan, telkens met een argument:
− (met de bron) wat de mening van Albert Hahn jr. is en
− (zonder bron) waardoor Wilson zelf gezien kan worden als de veroorzaker
van de situatie waarin hij verkeert en
− (zonder bron) waardoor de verantwoordelijkheid voor deze situatie ook bij
Clemenceau en Lloyd George gelegd kan worden.
