opgave 2Opgave 2
Nederlanders dozenschuivers?
Wanneer in ons land geïmporteerde goederen tijdelijk Nederlands eigendom
worden, maar vervolgens geëxporteerd worden naar een derde land, spreken
we van wederuitvoer. Het belang van de wederuitvoer voor de Nederlandse
handel is in de afgelopen jaren toegenomen. In 1995 bestond de Nederlandse
export voor 27% uit wederuitvoer, in 2004 is dat percentage 34%. Is Nederland
een land van dozenschuivers geworden? En is dat gunstig voor de economische
groei?
In onderstaande tabel worden enkele gegevens over de buitenlandse handel van
Nederland voor de jaren 2001 tot en met 2004 weergegeven.
nominale (x miljard waarde euro) volume (% voorafgaand verandering t.o.v. jaar) t.o.v. 2001 2002 2003 2004 2002 2003 2004 uitvoer goederen binnenlandse herkomst 135,4 136,0 137,7 143,6 2,0 1,1 2,1 wederuitvoer goederen 101,3 96,1 96,3 112,7 0,3 5,0 19,8 uitvoer diensten 64,5 66,3 67,4 71,8 − 0,4 − 0,6 5,4
Op basis van deze tabel kan worden berekend dat het gewogen gemiddelde van
de groei van het volume van de totale uitvoer van goederen en diensten van
binnenlandse herkomst in 2003 ten opzichte van 2002 0,54% bedroeg.
62pLaat met een berekening, in twee decimalen nauwkeurig, zien dat deze groei in
2004 ten opzichte van 2003 groter was dan 0,54%.
72pIs het prijspeil van de wederuitvoer in 2002 hoger of lager dan in 2001? Verklaar
het antwoord zonder een berekening te maken.
Een journalist doet over de wederuitvoer in Nederland de volgende bewering:
“De wederuitvoer levert per eenheid product een zeer kleine bijdrage aan het
bruto binnenlands product van Nederland.”
82pLeg de bewering van de journalist uit.
opgave 4Opgave 4
Leergeld betalen
Het hoger onderwijs in een land wordt grotendeels betaald uit algemene
middelen, aangevuld door particuliere bijdragen in de vorm van collegegelden of
schoolgelden. Beleidsontwikkelaars in de sector onderwijs denken al langere tijd
na over een verhoging van het particuliere aandeel in de financiering van
studiekosten. De inzet van publieke middelen voor hoger onderwijs komt steeds
meer onder druk te staan, terwijl de toenemende internationale concurrentie
vraagt om een versterking van de kenniseconomie.
De minister van Onderwijs doet een voorstel voor een nieuw stelsel van
studiefinanciering, waarbij de studenten een groter deel van de kosten van een
studie in het hoger onderwijs zelf gaan betalen. Dit ‘sociaal leenstelsel’ moet
het, in dit land geldende, studiebeursstelsel vervangen. In onderstaande tabel
zijn de belangrijkste kenmerken van beide stelsels weergegeven.
studiebeursstelsel sociaal leenstelsel basisbeurs: een bedrag onafhankelijk van de hoogte van het inkomen van de ouders aanvullende beurs: − alleen voor studenten waarvan de ouders een laag inkomen hebben − het bedrag is hoger naarmate het inkomen van de ouders lager is rentedragende lening: niet verplicht en na afloop van de studie binnen 15 jaar terug te betalen basisbeurs en aanvullende beurs hoeven niet terugbetaald te worden, mits er voldoende studieresultaten worden behaald géén overdracht van de overheid in de vorm van basisbeurs of aanvullende beurs rentedragende lening: − te gebruiken voor alle studiekosten (inclusief collegegeld/schoolgeld) en kosten van levensonderhoud − de rente bevat een risico-opslag (solidariteitspremie) waarmee de overheid de ‘tekorten’ dekt die kunnen ontstaan als studenten de lening niet (volledig) kunnen terugbetalen afgestudeerden betalen na afronding van hun studie de lening alleen terug indien ze beschikken over voldoende primair inkomen
In de maatschappelijke discussie die volgt op het voorstel van de minister
komen onder andere de volgende aspecten aan bod.
− gevolgen voor de toegankelijkheid van hoger onderwijs
− gevolgen voor het overheidstekort
− gevolgen voor de efficiëntie in het hoger onderwijs
− gevolgen voor de markt voor hoog geschoolde arbeid
Van de kant van de studentenvakbonden komt er kritiek op het voorstel van de
minister. Zij vrezen dat kinderen van ouders met een laag inkomen minder vaak
zullen kiezen voor een opleiding in het hoger onderwijs.
148pSchrijf een advies als bijdrage aan deze discussie, waarin je de keuze van de
minister voor een sociaal leenstelsel verdedigt en tevens reageert op het
standpunt van de studentenvakbonden.
a Beschrijf een argument dat de minister kan gebruiken om te kiezen voor het
sociaal leenstelsel in plaats van het studiebeursstelsel. Maak daarbij gebruik
van één van de vier aspecten.
b Beschrijf een argument dat de studentenvakbonden kunnen gebruiken om
hun kritiek te onderbouwen. Maak daarbij gebruik van één van de vier
aspecten.
c Beschrijf twee tegenargumenten die de minister kan gebruiken om zijn
voorstel te verdedigen tegen de kritiek van de studentenvakbonden. Maak
daarbij gebruik van één van de vier aspecten óf van een kenmerk van het
sociaal leenstelsel.
Aanwijzingen:
− De onderdelen van het advies moeten logisch op elkaar aansluiten.
− Gebruik voor het advies 150 woorden. Een afwijking van 30 woorden is
toegestaan.
opgave 6Opgave 6
Kredietgemak dient het bedrijf
In de loop van 2005 is de markt voor kredietverlening aan bedrijven veranderd.
Hieraan liggen zowel ontwikkelingen aan de aanbodkant als aan de vraagkant
van de markt ten grondslag. Concurrentieoverwegingen en dalende inflatie
beïnvloeden het gedrag van de kredietaanbieders terwijl de opgaande
conjunctuur het gedrag van de kredietvragers verandert.
In de onderstaande figuur is dit gedrag per kwartaal weergegeven.
gedrag van aanbieders en vragers van krediet voor bedrijven
20
0
-80
-100
2004-3
2004-4
2005-1
2005-2
2005-3
2005-4
2006-1
2006-2
Aantal procentpunten dat het verschil aangeeft tussen het percentage aanbieders dat de
voorwaarden voor kredietverlening aanscherpt (+) en dat versoepelt (−), waarbij de waarden
kunnen variëren van +100 (alle aanbieders scherpen aan) tot −100 (alle aanbieders
versoepelen).
Aantal procentpunten dat het verschil aangeeft tussen het percentage bedrijven dat meer
krediet vraagt (+) en dat minder krediet vraagt (−), waarbij de waarden kunnen variëren tussen
+100 (alle bedrijven vragen meer krediet) en −100 (alle bedrijven vragen minder krediet).
Aanvullende informatie:
− Tot de kredietvoorwaarden horen onder andere de aflossingstermijn, het al
dan niet verstrekken van een onderpand en de hoogte van de rente.
− In 2005-3 houdt 20% van de aanbieders van krediet de voorwaarden
constant.
192pLeg uit hoe dalende inflatie kan leiden tot versoepeling van de voorwaarden van
aanbieders van krediet.
202pToon aan dat 55% van de aanbieders de voorwaarden voor kredietverlening in
2005-3 versoepelt.
212pGeef een conjuncturele verklaring voor de ontwikkeling van het gedrag van de
vragers van krediet na 2005-3.
Uit een prognose van de centrale bank: “Gelet op het gedrag van zowel de
vragers als van de aanbieders van krediet, verwacht de bank voor de periode na
2005-3 geen verandering van de hoogte van de rente.”
222pVerklaar de prognose van de centrale bank met behulp van de figuur.
nt 
