opgave 1Opgave 1
De horeca krijgt de rekening gepresenteerd
In 2002 krijgt de horeca veel kritiek op haar prijsbeleid. Terwijl de consumentenprijsindex
(CPI) dat jaar met 3,6% stijgt ten opzichte van 2001, gaat de prijsstijging in de horeca daar
ver bovenuit. Voor een deel is dit terug te voeren op sterk gestegen arbeidskosten in de
horeca. Ook is het een reactie op twee opeenvolgende jaren van afnemende
winstgevendheid. Het publiek denkt dat de horeca de invoering van de euro aangrijpt om de
prijzen fors te verhogen.
kengetallen van de horeca in Nederland 1999 2000 2001 2002 procentuele mutatie t.o.v. het voorafgaande jaar consumentenprijs 3,8 3,5 5,4 …. toeleveringskosten 1,6 3,6 4,8 2,0 afschrijvingen 1,4 3,3 3,7 3,0 arbeidskosten per arbeidsjaar 3,8 5,2 4,6 4,5 per eenheid product 5,1 6,1 7,2 6,0 niveau in procenten arbeidsinkomensquote horeca 69 70 71 68
12p
Bereken de prijsindex 2002 voor de horeca, zoals die in tabel 1 moet staan.
22p
Is de arbeidsproductiviteit per arbeidsjaar in de horeca in de periode 1999-2002 gedaald,
gestegen of gelijk gebleven? Verklaar het antwoord met behulp van tabel 2.
Terwijl het volume van de totale consumptieve bestedingen in 2002 stijgt, daalt het volume
van de bestedingen van consumenten in de horeca. Het bedrijfschap Horeca en Catering
verklaart dat deze volumedaling wordt veroorzaakt door de teruglopende economische
groei. Een econoom trekt deze verklaring in twijfel en zegt: “De horeca krijgt gewoon de
rekening gepresenteerd van haar eigen prijsbeleid.”
32p
Leg uit hoe de verandering van de arbeidsinkomensquote horeca in 2002 kan wijzen op een
verbetering van de winstgevendheid in de horeca.
41p
Citeer het fragment uit de tekst, dat de econoom kan gebruiken als argument
tegen de
verklaring van het bedrijfschap.
opgave 3Opgave 3
Opties voor het onderwijs
Onderwijs in Nederland wordt grotendeels betaald uit algemene middelen en
onderwijsdiensten worden daarom gerekend tot de quasi-collectieve goederen. Daardoor
verschilt in ons land de markt voor onderwijs in vele opzichten van de markten voor de
meeste andere goederen en diensten.
Beleidsontwikkelaars in de sector onderwijs denken na over de voor- en nadelen van
privatisering van het onderwijs. Een studiecommissie heeft in dat kader een vergaand
voorstel opgesteld voor privatisering van het gehele onderwijs na de leerplichtige leeftijd
van 16 jaar. De hoofdlijnen van dit voorstel zijn:
• Deze markt voor onderwijs wordt aan de aanbodzijde vrij toegankelijk.
• De vragers naar onderwijs(diensten) betalen een bedrag per onderwijseenheid. Dit bedrag
kan per opleiding verschillen en wordt bepaald door vraag en aanbod.
• De salarissen voor onderwijsgevenden worden niet langer door de overheid geregeld, maar
door de markt bepaald.
De minister nodigt jongeren uit om hun mening te geven over bovenstaand voorstel. Je
besluit een brief te schrijven aan het ministerie waarin je in een helder betoog uitlegt wat
jouw mening is.
Kies het standpunt dat je wilt verdedigen: vóór of tegen privatisering van het onderwijs in
deze vorm.
98p
Schrijf vervolgens een betoog waarin je dit standpunt onderbouwt. Vermeld éérst of je voor
of tegen privatisering in deze vorm bent.
In het betoog moeten de volgende vier aspecten aan bod komen:
a de gevolgen voor de allocatie binnen het onderwijs
b de gevolgen voor de allocatie in de Nederlandse economie als geheel
c de externe effecten van onderwijs dat op deze manier is geprivatiseerd
d de gevolgen voor de internationale concurrentiepositie van het bedrijfsleven
Verwerk bij elk aspect minstens één van de drie hoofdlijnen uit het voorstel en zorg dat alle
hoofdlijnen in het betoog opgenomen worden.
Aanwijzingen:
• De onderdelen van het betoog moeten logisch op elkaar aansluiten.
• Gebruik voor het betoog 160 woorden; een afwijking van 30 woorden is toegestaan.
opgave 5Opgave 5
Problemen en successen
De ontwikkeling van de Nederlandse economie tussen 1995 en 2000 is een mengeling van
problemen en successen. Een econoom analyseert een aantal ontwikkelingen in deze
periode. Centraal staat voor hem het probleem dat er te veel inactieven zijn in de
beroepsgeschikte bevolking. In de definitie van deze econoom vormen de werkloze
beroepsbevolking plus de personen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering samen de
groep inactieven.
De econoom maakt in zijn analyse gebruik van enkele (bewerkte) gegevens van de
arbeidsmarkt:
1)
beroepsbevolking in personen in% van de beroepsgeschikte bevolking
2)
personen/arbeidsjaren
3)
personen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering in% van de beroepsbevolking
De econoom trekt voor de periode 1995-2000 de volgende drie conclusies:
conclusie 1
De werkloze beroepsbevolking is wel gedaald, maar dat komt vooral door de ontwikkeling
van de p/a-ratio.
conclusie 2
Omdat de werkloosheid sterker is gedaald dan het aantal personen met een
arbeidsongeschiktheidsuitkering is gestegen, is het totaal aantal inactieven afgenomen.
conclusie 3
De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt hebben bijgedragen aan een verlaging van de
collectieve lastendruk.
143p
Neem tabel 4 over en vul deze verder in met behulp van de gegevens uit tabel 3. Laat voor
elk in te vullen gegeven in tabel 4 de berekening zien.
152p
Was de p/a-ratio in 2000 groter dan, gelijk aan of kleiner dan de p/a-ratio in 1995? Verklaar
het antwoord op basis van conclusie 1 en zonder het maken van een berekening.
162p
Is conclusie 2 van de econoom juist? Verklaar het antwoord met behulp van de tabellen 3 en
4.
172p
Geef op basis van tabel 3 twee argumenten voor conclusie 3. Verklaar hoe deze argumenten
de conclusie ondersteunen.
