Eindexamen biologie vwo 2012, tijdvak 2

Welke conclusie is of welke conclusies zijn juist? A geen van beide B alleen conclusie 1 C alleen conclusie 2 D beide Op basis van de gegevens in tabel 1 wordt de volgende conclusie getrokken: Door het eten van vijf porties Grootoogtonijnsushi in één week overschrijdt een vrouw van 60 kg de door de WHO gestelde maximale kwikinname.

Geef een verklaring voor dit verband tussen thermoregulatie, leefgebied en kwikgehalte. Het tonijnvlees in de sushi is in het onderzoek op soort geïdentificeerd met behulp van de DNA-barcode techniek. Momenteel is het nog heel bewerkelijk om een DNA-barcode van een organisme te maken. In de toekomst wil men een eenvoudige handscanner ontwikkelen, waarmee het mogelijk is om aan de hand van een klein beetje weefsel te onderzoeken met welk soort organisme je te maken hebt. Voor de controleurs van de VWA (Voedsel en Waren Autoriteit) zou zo’n handscanner zeker meerwaarde hebben.

Wat is de bijdrage van de ademhalingsketen aan de netto ATP-opbrengst van de aerobe dissimilatie van glucose? A ongeveer 70% B ongeveer 75% C ongeveer 90% D bijna 100% Bij Leigh patiënten is er soms een verhoogd lactaatgehalte (melkzuurgehalte) in het bloed. Patiënten met een variant van de ziekte van Leigh, die veroorzaakt wordt door een deficiëntie in het pyruvaat dehydrogenase complex, kunnen gebaat zijn bij een dieet dat arm is aan koolhydraten en rijk is aan vet.

− Leg uit waardoor een koolhydraatrijk dieet niet geschikt is voor deze Leigh patiënten. − Waardoor kunnen ze wel gebaat zijn bij een dieet met veel vet? Bij naar schatting 30% van alle Leigh patiënten is de oorzaak van de ziekte een mutantgen in het mitochondriale DNA. Doordat in cellen zowel ‘gezonde’ (zonder het mutantgen) als ‘mutante’ (met het mutantgen) mitochondriën kunnen voorkomen, verschilt de intensiteit van de ziekte tussen patiënten sterk. Dit is schematisch weergegeven in afbeelding 2. afbeelding 2 Legenda: = ‘gezond’ mitochondrium = ‘mutant’ mitochondrium De intensiteit van de ziekte kan ook binnen een familie zeer verschillen. Zo kan een moeder met slechts 20% mutante mitochondria de ziekte onmerkbaar bij zich dragen en zowel kinderen krijgen die geen last hebben, als kinderen krijgen die ernstige symptomen van de ziekte van Leigh hebben.

De meest voorkomende mutatie van het mitochondriaal DNA (mtDNA) die de ziekte van Leigh veroorzaakt is een mutatie in het ATP-synthase-gen: op positie 8993 is in de coderende streng thymine vervangen door guanine. Hierdoor wordt er in plaats van leucine een ander aminozuur in het ATP-synthase ingebouwd.

Welk aminozuur kan dat zijn? A alleen arginine B alleen fenylalanine C alleen valine D arginine of tryptofaan E fenylalanine of cysteïne F valine of glycine In enkele gevallen is er bij de ziekte van Leigh sprake van mutant-tRNA-genen. Over de gevolgen van een mutatie in tRNA worden twee beweringen gedaan: 1 Het anticodon van mutant-tRNA kan veranderd zijn, zodat een verkeerd aminozuur aan een aminozuurketen wordt gekoppeld; 2 Het mutant-tRNA past door de veranderde ruimtelijke vorm niet meer in het ribosoom.

Welke bewering kan of welke beweringen kunnen juist zijn? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2 Complex I van de ademhalingsketen (zie afbeelding 1 op pagina 9) bestaat uit 46 subeenheden. Het mtDNA bevat informatie voor de aminozuurvolgorde van slechts 7 van deze subeenheden. De genen die coderen voor de overige 39 subeenheden liggen in het kDNA (kern DNA).

− Waar vindt transcriptie van deze 39 genen plaats? − Waar vindt de translatie ervan plaats? transcriptie translatie A in de kern in de kern B in de kern in het cytoplasma C in de kern in de mitochondria D in het cytoplasma in het cytoplasma E in het cytoplasma in de mitochondria F in de mitochondria in de mitochondria

Waardoor veroorzaakt amblyopie hinder bij deelname aan het verkeer? Als bij scheelzien een van de ogen naar binnen afwijkt is er sprake van convergent scheelzien (esotropie). Door een chirurgische ingreep kan scheelzien worden hersteld. De oogspieren (binnenste zijdelingse en buitenste zijdelingse oogspieren) kunnen hierbij worden verkort of verlengd.

Welke ingreep kan mogelijk esotropie verhelpen? A alleen het inkorten van beide binnenste zijdelingse oogspieren B alleen het verlengen van beide binnenste zijdelingse oogspieren C het inkorten van de binnenste zijdelingse oogspier en verlengen van de buitenste zijdelingse oogspier van een oog D het verlengen van de binnenste zijdelingse oogspier en inkorten van de buitenste zijdelingse oogspier van een oog

Welke van deze verklaringen is of zijn juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D beide Soms lukt het niet om een lui oog door occlusie te behandelen. In dat geval kan een speciale leesbril voorgeschreven worden die alleen het dichtbij zien met het goede oog beperkt. Het brillenglas voor het goede oog is ingesteld op in de verte kijken en bij het lezen (met twee ogen) valt daardoor geen scherp beeld op het netvlies van het goede oog.

− Is het brillenglas voor het goede oog in dit geval divergerend of convergerend? − Wordt hierdoor bij het lezen het scherpe beeld vóór of achter het netvlies van het goede oog geprojecteerd? brillenglas is scherp beeld valt A convergerend voor het netvlies B convergerend achter het netvlies C divergerend voor het netvlies D divergerend achter het netvlies Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.