Eindexamen biologie vwo 2004, tijdvak 2 (biologie 1,2)

In afbeelding 4 is het verloop van de bloeddruk in een armslagader schematisch weergegeven. De bloeddruk schommelt rond een bepaalde waarde die onder andere afhankelijk is van de leeftijd. afbeelding 4 Het verschil tussen de systolische druk (P) en de diastolische druk (Q) heet de polsdruk. In afbeelding 5 zijn de gemiddelde systolische en diastolische bloeddruk van een grote groep mannen en een grote groep vrouwen van verschillende leeftijden weergegeven. afbeelding 5 bloeddruk bron: W.F. Ganong, Review of medical physiology, Los Altos, California, 1969, 467

Tussen 1964 en 1969 werd in de Verenigde Staten een onderzoek uitgevoerd naar de invloed van het kappen van bomen op de uitspoeling van voedingszouten in een ecosyteem in de gematigde klimaatzone. Dit onderzoek (het Hubbard Brook Project) werd uitgevoerd in de White Mountains in New Hampshire, een uitgestrekt gebied dat via verschillende stroompjes afwatert op één en hetzelfde riviertje. Dit gebied werd in twee even grote, overeenkomstige stukken verdeeld. In het ene deel werden op tijdstip T alle bomen gekapt, in het andere deel werden geen bomen gekapt. In de periode waarin het onderzoek werd uitgevoerd, hebben zich geen grote veranderingen in de weersomstandigheden voorgedaan. Zowel in het deel met bomen als in het deel zonder bomen werden de hoeveelheden mineralen bepaald die jaarlijks met het rivierwater mee uit het gebied wegstroomden (uitspoeling). Dit gebeurde door bepaling van het mineralengehalte in stroompjes die alleen uit het desbetreffende gebied water afvoerden. De resultaten van enkele bepalingen zijn weergegeven in de diagrammen in afbeelding 7. afbeelding 7 0 J J A S ON D J F MAM J J A S ON D J F MAM J J A S ON D J F MAM 1965 1966 bron: M. Begon, Ecology, Oxford, 1987, blz. 665 In het gebied waar de bomen werden gekapt, is niet alleen de uitspoeling van mineralen sterk toegenomen, maar ook de totale hoeveelheid water die via de stroompjes in het riviertje terechtkomt.

B-lymfocyten maken antistoffen en behoren tot het specifieke afweersysteem. Op het membraanoppervlak bevinden zich immunoglobulinen. Een immunoglobulinemolecuul bestaat uit twee zware ketens (IgH) en twee lichte ketens (IgL) die onderling verbonden zijn (zie afbeelding 13). afbeelding 13 De genen die coderen voor deze ketens, liggen in genencomplexen in de kern van de cel. Deze genencomplexen bevatten verschillende domeinen die elk uit een aantal segmenten bestaan. In afbeelding 14 zijn van een pre-B-cel vier domeinen (V H , D H , J H en C µ ,) en een klein aantal van de daarbij behorende segmenten van een IgH-genencomplex weergegeven. afbeelding 14 1 eerste segment uit tussenliggende nucleotiden Legenda: 1 gendomein V H (spacers) bewerkt naar: J.C. Pronk e.a., Medische genetica, Maarssen, 1998, 320 Tijdens de differentiatie van pre-B-cellen tot B-lymfocyten worden de segmenten van de genencomplexen in het DNA zodanig gerecombineerd dat iedere cel een eigen combinatie van deze segmenten krijgt. Bij deze ’herschikking’ worden tussenliggende segmenten met behulp van enzymen in een aantal stappen verwijderd.

Het lichaam van een mens bestaat voor ongeveer 60% uit water. In afbeelding 16 is de waterbalans bij de mens schematisch weergegeven. Waterverlies vindt plaats door diffusie via de huid, met ontlasting, met urine, door verdamping in luchtwegen en door zweten. In tabel 4 is het waterverlies in mL per dag onder verschillende omstandigheden weergegeven. In de tabel ontbreken gegevens over de aard van het waterverlies. bewerkt naar: J.A. Bernards en L.N. Bouman, Fysiologie van de mens, Houten, 1994, 455 20 ° C 30 ° C 20 ° C weinig weinig veel 350 350 350 350 250 650 100 100 100 200 1500 5000 1500 1300 600 tabel 4 waterverlies in mL per dag