Eindexamen biologie vwo 1993, tijdvak 1 (nieuw programma)Scan van het oorspronkelijke examen.

• gesuspendeerde detritus 1

• fytoplankton 1

• uitsluitend zoöplankton, suspensie-etende bodemfauna, detritus-etende en grazende bodemfauna 1

• een juiste berekening leidend tot de uitkomst 14,22 (gram koolstof per m²) 1 Indien een juiste berekening wordt uitgevoerd met verkeerd gekozen groepen 1

Een juiste berekening leidt tot de uitkomst 630 (gram koolstof per m² op jaarbasis).

• bruto primaire produktie = netto primaire produktie + dissimilatie 1

• netto primaire produktie = 190 + 50 + 75 = 315 (gram koolstof per m² op jaarbasis) 1

• dissimilatie = 190 + 50 + 75 = 315 (gram koolstof per m² op jaarbasis) 1 Of:

• bruto primaire produktie fytoplankton: 190 + 190 = 380 (gram koolstof per m² op jaarbasis) 1

• bruto primaire produktie benthische micro-algen: 75 + 75 = 150 (gram koolstof per m² op jaarbasis) 1

• bruto primaire produktie zeegras en macro-algen: 50 + 50 = 100 (gram koolstof per m² op jaarbasis) 1

Een juiste berekening leidt tot de uitkomst: P/B fytoplankton = 146,2.

Een juiste berekening leidt tot de uitkomst 15 (dagen).

• In 1 jaar produceren de benthische micro-algen 25 x hun eigen biomassa (P/B = 75/3 = 25) 1

• 365 (= aantal dagen van het jaar) delen door de gevonden waarde voor de produktiviteit 1 Indien niet is afgerond op 15 1

• temperatuur 1

• verlichtingssterkte/belichtingsduur 1

Diagram 2 geeft het tropisch regenwoud weer. Uit het antwoord moet blijken dat diagram 2 is gekozen op grond van de volgende verschillen:

• in het tropisch regenwoud bevinden zich de organische stoffen vooral in het hout en niet in de bodem;

• in het tropisch regenwoud is de strooisellaag dun en bevat weinig organische stoffen. Indien diagram 2 is gekozen, maar slechts twee van de drie delen die verschillen vertonen (hout, bodem en strooisellaag) in het antwoord worden genoemd 1 Indien een juiste en volledige uitleg wordt gegeven en diagram 1 wordt gekozen 1

D

Q = ribosoom R = (groeiend) polypeptide /eiwit S = kernmembraan T = mRNA/boodschapper RNA/messenger RNA Indien drie delen juist zijn benoemd 1

• transcriptie 1

• eiwitsynthese/translatie 1

B

Voorbeelden van goede antwoorden zijn:

• Het is een mitose, want er is te zien dat de chromatiden uit elkaar gaan.

• Het is een mitose, want er vindt geen paring van homologe chromosomen plaats. Indien alleen mitose wordt geantwoord 0

5 – 3 – 1 – 6 – 2 – 4 – 7 – 8 Indien één verwisseling in de volgorde wordt gemaakt 1

Een juiste berekening leidt tot de uitkomst dat de frequentie van Cᴿ 58,5% is.

• Cᴿ is: 2 × 99 (99 rode dieren) + 1 × 153 (153 roodbonte dieren) = 198 + 153 = 351 1

• De populatie betreft 300 dieren (= 2 × 99 + 2 × 48 + 2 × 153) = 600 allelen; de frequentie van Cᴿ is dan (351 : 600) × 100% = 58.5% 1

C

B

B

C

• Er ontstaat één polypeptide bestaande uit de aminozuren threonine (uit ACA) en histidine (uit CAC) 1

• De beide aminozuren liggen om en om/alternerend in het polypeptide 1

• De codons zijn ACAC en CACA 1

• Er ontstaan twee verschillende polypeptiden 1

• Ieder polypeptide bestaat uit één soort aminozuur 1

D

A

A

B

D

C

C

C

A

B

A

C

A

A

D

Een voorbeeld van een goede opzet en uitvoering is: Ik maak smeersels met verschillende concentraties melanine en een smeersel zonder melanine (controle). Ik teken met de pen een aantal gelijke vakjes op de rug van de proefpersoon. Elk vakje besmeer ik gelijkmatig met een gelijke hoeveelheid van één van de verschillende smeersels, die ik heb afgewogen op de balans. Dan belicht ik de rug met een bepaalde dosis UV-licht. Vervolgens bepaal ik het vitamine D-gehalte in de huidgedeelten.

• gebruik van controle smeersel zonder melanine 1

• gebruik van gelijke hoeveelheden van smeersel met en zonder melanine/even grote vakjes/even dikke laag uitgesmeerd 1

• voor het logisch gebruiken en noemen van alle hulpmiddelen 1

C

geheugencellen/memory-cells

C

A

C

B

Een voorbeeld van een goed antwoord is: Dat erfelijke informatie een rol speelt blijkt uit het gegeven in de tekst dat de vinken, na het horen van de bandopname van soortgenoten, konden zingen als een vink, terwijl het horen van zang van een andere soort niet tot imitatie leidt.

• zingen als een vink na het horen van de bandopname 1

• geen imitatie bij het horen van zang van een andere soort 1

Voorbeelden van goede antwoorden zijn: 1 Zowel het eetgedrag van een alkjong als het voergedrag van een zeekoet is erfelijk bepaald en deze gedragspatronen zijn niet aan elkaar aangepast.

• Gedragspatronen zijn erfelijk bepaald 1

• Gedragspatronen zijn niet aan elkaar aangepast 1 2 Het alkjong kan de aangeboden vis niet omdraaien en krijgt de vis niet naar binnen, terwijl het voergedrag van een zeekoet niet verandert omdat het erfelijk bepaald is.

• onvermogen van alkjong om ander eetgedrag te vertonen 1

• onvermogen van zeekoet om voergedrag aan te passen 1