opgave 1Opgave 1 − BRICS en G7
Wereld
Opgave 1 − BRICS en G7
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik bron 1.
De landen die het samenwerkingsverband G7 vormen zijn een
homogenere groep dan de landen die het samenwerkingsverband BRICS
vormen.
12pGeef een politiek kenmerk en een cultureel kenmerk van de G7-landen
waaruit blijkt dat dit een homogenere groep landen is dan de groep
landen die BRICS vormen.
Gebruik bron 1.
De nieuwe BRICS-landen hebben vooral economische motieven om toe te
treden tot BRICS. Saudi-Arabië en Iran hebben ook een motief vanuit een
andere dimensie.
21pGeef vanuit een andere dimensie aan waarom deze landen toegetreden
zijn tot BRICS.
Gebruik bron 2.
32pGeef aan
− welk land in bron 2 met de letter X wordt weergegeven;
− waardoor de demografische opbouw van dat land de komende
decennia kan bijdragen aan een sterke stijging van het bbp tot 2050.
Stelling: China is over 30 jaar de grootste geopolitieke speler op het
wereldtoneel.
43pGeef
− een economisch argument vóór deze stelling;
− een politiek argument vóór deze stelling;
− een demografisch argument tegen deze stelling.
opgave 2Opgave 2 − Ontwikkelingen in de ruimtevaart
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik bron 3.
53pToon met bron 3 aan dat in het ruimtetijdperk
− de mondiale geopolitieke situatie in de periode 1960 - 1990 te
herkennen is;
− een overgang plaatsvindt naar een multipolaire wereld;
− de rol van staten veranderd is.
Gebruik bron 3.
Satellieten dragen bij aan tijdruimtecompressie.
62pGeef hiervan twee verschillende voorbeelden, elk op een ander
schaalniveau.
Gebruik bron 4 en het kaartenkatern.
Europa heeft een gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma. In Azië ligt
zo’n gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma minder voor de hand.
72pGeef twee redenen waarom een gemeenschappelijk
ruimtevaartprogramma in Azië minder voor de hand ligt.
De laatste twintig jaar nemen ruimteactiviteiten toe. Zo bieden bedrijven
als Virgin Galactic en Blue Origin vluchten voor toeristen naar de ruimte
aan. Daarnaast is ook ruimtepuin een toenemend probleem.
82pBeredeneer waarom het reguleren van bijvoorbeeld ruimtetoerisme of het
opruimen van ruimtepuin lastig is.
opgave 3Opgave 3 − De uitbarsting van La Soufrière
Aarde
Opgave 3 − De uitbarsting van La Soufrière
Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 8.
Gebruik de bronnen 5 tot en met 8.
In bron 6 staan de fasen in het ontstaan van de uitbarsting van
La Soufrière in willekeurige volgorde beschreven.
92pNoteer de letters a tot met e uit bron 6 in de juiste volgorde op je
antwoordblad.
Gebruik bron 5.
Bij de uitbarsting van La Soufrière ontstonden hoge aswolken en
pyroklastische stromen. Dankzij beleid dat gericht is op het voorkomen
van schade als gevolg van natuurrampen vielen er geen slachtoffers.
102pGeef
− een omschrijving van een pyroklastische stroom;
− het begrip dat wordt gebruikt voor beleid waarmee schade als gevolg
van natuurrampen voorkomen kan worden.
Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
Na de uitbarsting van La Soufrière kwam veel vulkanisch as terecht in
Barbados. Dat zou je gezien de overheersende winden in deze regio
eigenlijk niet verwachten.
112pBeschrijf in twee stappen waardoor de vulkanische as toch in Barbados
terecht kwam.
Gebruik de bronnen 7 en 8 en het kaartenkatern.
Het niet-vulkanische Barbados ligt ten oosten van de vulkanische
eilandenketen waarvan La Soufrière deel uitmaakt.
123pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van het eiland Barbados.
Begin je beschrijving met de plaattektonische situatie ter plekke.
opgave 4Opgave 4 − Iceberg Alley
Bij deze opgave horen de bronnen 9 en 10.
Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
Op de kaart in bron 9 staan met de cijfers 1 tot en met 4 vier plaatsen
aangegeven. De klimaatgrafieken van deze plaatsen staan in bron 10.
132pNoteer de letters a tot en met d onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter het cijfer van de bijbehorende plaats.
Gebruik bron 9.
Het is moeilijk te voorspellen of het aantal ijsbergen in Iceberg Alley als
gevolg van opwarming van de aarde de komende twintig jaar zal
toenemen of zal afnemen.
142pGeef een oorzaak waardoor het aantal ijsbergen door opwarming van de
aarde
− kan toenemen;
− kan afnemen.
Gebruik bron 9 en het kaartenkatern.
De Titanic zonk ten zuiden van Iceberg Alley op 42° noorderbreedte na
een botsing met een ijsberg.
151pGeef aan waardoor ijsbergen hier zo ver zuidelijk kunnen komen.
Gebruik het kaartenkatern.
Door het smelten van de ijskap op Groenland kan de thermohaliene
circulatie in de Atlantische Oceaan beïnvloed worden.
163pBeschrijf in drie stappen welke invloed het smelten van de
Groenlandse ijskap kan hebben op de thermohaliene circulatie in de
Atlantische Oceaan.
opgave 5Opgave 5 − Het drielandenpunt Venezuela, Guyana en Brazilië
Zuid-Amerika
Opgave 5 − Het drielandenpunt Venezuela, Guyana en Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.
Gebruik bron 11 en het kaartenkatern.
Hieronder staan drie uitspraken over bron 11.
Uitspraak 1: in het mondingsgebied van de Amazone liggen jongere
sedimenten aan de oppervlakte dan in de bovenloop.
Uitspraak 2: in de Chapada Diamantina en de Sa. do Espinhaço, in het
oosten van Brazilië, ligt vooral zandsteen aan de
oppervlakte.
Uitspraak 3: de Amazone heeft zich ingesneden in het Precambrisch
schild.
172pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik het kaartenkatern.
Ten zuiden van het drielandenpunt van Venezuela, Guyana en Brazilië ligt
de Guyanasavanne. In dit gebied valt in de periode oktober - maart weinig
neerslag.
182pBeschrijf in twee stappen waardoor in de Guyanasavanne in deze periode
weinig neerslag valt.
Begin je beschrijving met het verschuiven van de ITCZ.
Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.
Het plateau van de Roraima tafelberg heeft een uniek ecosysteem waar
planten- en diersoorten leven die nergens anders in Zuid-Amerika
voorkomen.
192pLeg uit dat juist hier zo'n uniek ecosysteem ontstaan is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
In Guyana en Suriname worden gouddeeltjes gewonnen. Deze
gouddeeltjes komen oorspronkelijk uit goudaders die ontstonden bij de
vorming van het Hoogland van Guyana.
203pBeschrijf in drie stappen waardoor gouddeeltjes in Guyana en Suriname
terecht gekomen zijn.
Begin je beschrijving met het ontstaan van goudaders.
opgave 6Opgave 6 − De fast fashion desert in Chili
Bij deze opgave hoort bron 14.
Gebruik bron 14.
In Chili wordt beleid gevoerd op basis van een liberale grondwet die stamt
uit de dictatoriale periode in de jaren 70 en 80.
213pGeef aan
− waarom neoliberaal beleid bijgedragen kan hebben aan het ontstaan
van de fast fashion desert;
− waarom neoliberaal beleid sociaaleconomische ongelijkheid kan
vergroten.
− met welke indicator inkomensongelijkheid wordt weergegeven.
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
De fast fashion desert is ontstaan door ruimtelijke afwenteling.
222pToon met bron 14 aan dat hierbij op twee verschillende schaalniveaus
sprake is van ruimtelijke afwenteling.
231pGeef aan van welke andere vorm van afwenteling ook sprake is.
Gebruik bron 14.
Gezien de positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem
inneemt, zou je niet verwachten dat handelaren in Chili afgedankte
kleding opkopen.
241pGeef aan waarom het opkopen van afgedankte kleding niet past bij de
positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem inneemt.
opgave 7Opgave 7 − Energiegebruik in het Caribisch gebied
Opgave 7 − Energiegebruik in het Caribisch gebied
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 18.
Gebruik de bronnen 15 en 16.
De kaarten in de bronnen 15 en 16 gaan over energie op mondiaal
schaalniveau.
252pBeredeneer waarom het mondiale centrum-periferiepatroon op de kaart in
bron 15 wél, maar op de kaart in bron 16 niet zichtbaar is.
Ga in je redenering uit van het werelddeel Afrika.
Gebruik bron 16 en het kaartenkatern.
De eilanden in het Caribisch gebied zijn voor hun energievoorziening
afhankelijk van de import van aardolie. De bovenwindse eilanden
importeren aardolie vooral uit de Verenigde Staten. Op de benedenwindse
eilanden kwam de aardolie tot een aantal jaren geleden uit Venezuela,
maar tegenwoordig uit andere landen.
263pGeef
− de reden waarom de benedenwindse eilanden geen aardolie uit
Venezuela meer importeren;
− de naam van een land waar de aardolie op de benedenwindse
eilanden tegenwoordig vandaan komt;
− de reden voor het verschil in herkomstgebied van de aardolie tussen
de bovenwindse en de benedenwindse eilanden.
Het mondiale gebruik van fossiele brandstoffen vormt voor de eilanden in
het Caribisch gebied op lange termijn een risico.
272pLeg uit dat het mondiale gebruik van fossiele brandstoffen voor de
eilanden in het Caribisch gebied op lange termijn een risico vormt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 17.
De grote vraag naar energie op de eilanden van Caribisch Nederland leidt
steeds vaker tot black-outs.
281pGeef aan waarom scholen en huishoudens meer hinder ondervinden van
black-outs dan hotels.
Gebruik de bronnen 17 en 18.
De hoge gevoelstemperaturen op de benedenwindse eilanden in
september 2023 werden veroorzaakt door de atmosferische situatie op de
Atlantische Oceaan.
293pBeschrijf in drie stappen het ontstaan van de hoge gevoelstemperaturen
op de benedenwindse eilanden in september 2023.
Begin je beschrijving met de atmosferische situatie op de
Atlantische Oceaan in die periode.
Gebruik het kaartenkatern.
De eilanden van Caribisch Nederland willen omschakelen naar duurzame
energiebronnen, zoals zonne-energie en energie opgewekt met
windmolens. De windmolens op de benedenwindse eilanden staan aan de
noordkust van de eilanden.
303pGeef
− een voordeel van windenergie ten opzichte van zonne-energie;
− een nadeel van windmolens;
− een demografische reden waarom de windmolens op de
benedenwindse eilanden aan de noordkust staan.
Gebruik het kaartenkatern.
Behalve zonne-energie en energie opgewekt met windmolens zijn er ook
eilanden van Caribisch Nederland waar mogelijkheden zijn om
geothermische energie op te wekken.
311pNoem twee eilanden van Caribisch Nederland waar het mogelijk zou
kunnen zijn om geothermische energie op te wekken.
Het omschakelen naar duurzame energiebronnen is niet op alle eilanden
van Caribisch Nederland even makkelijk.
321pGeef aan welk politiek voordeel de BES-eilanden hebben bij het
omschakelen naar duurzame energiebronnen ten opzichte van de andere
eilanden van Caribisch Nederland;
332pBeredeneer waarom het omschakelen naar duurzame energiebronnen op
de BES-eilanden en op Sint Maarten makkelijker kan gaan dan op Aruba
en Curaçao.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
