opgave 1Opgave 1 − Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de
Verenigde Staten
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
11pWelke invloed heeft de ontwikkeling van de bevolkingsomvang op de
groei van het bruto binnenlands product (bbp)?
Het bruto binnenlands product per inwoner (bbp per inwoner) van India is
in 2013 nog steeds laag. De regering van India ziet dit graag stijgen.
22pGeef twee maatregelen die de regering van India kan nemen om de groei
van het bbp per inwoner te stimuleren.
Volgens bron 1 zal het bruto binnenlands product (bbp) van Japan zich
anders ontwikkelen dan dat van de Verenigde Staten. Een oorzaak
hiervoor is het verschil in de ontwikkeling van de bevolkingsomvang.
Daarnaast is ook de huidige ontwikkeling van de grond- en
brandstofprijzen voor de economie van Japan ongunstiger dan voor de
economie van de Verenigde Staten.
32pBeredeneer waarom de huidige ontwikkeling van de grond- en
brandstofprijzen ongunstiger is voor de economie van Japan dan voor de
economie van de Verenigde Staten.
Gebruik bron 1.
Stelling: Japan is in 2050 nog steeds een centrumland in het
wereldsysteem.
42pGeef met behulp van de bron een argument voor en een argument tegen
deze stelling.
opgave 2Opgave 2 − Chinese investeringen in Sudan en Ethiopië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
China investeert in Sudan en Ethiopië onder andere in brandstoffen en
infrastructuur. Deze twee investeringen houden verband met elkaar.
52pBeredeneer welk belang China heeft bij het investeren in zowel
brandstoffen als infrastructuur.
China investeert in Ethiopië behalve in brandstoffen en infrastructuur ook
in overheidsgebouwen.
62pBeredeneer dat er een verband bestaat tussen deze twee typen
investeringen.
Gebruik de atlas.
China investeert in Sudan in waterkrachtcentrales. Hiervoor worden
stuwdammen aangelegd. De stuwmeren die daarbij ontstaan worden
gebruikt voor irrigatie.
73pWelk land wordt benadeeld door de aanleg van stuwdammen in Sudan?
Geef twee redenen waarom de watervoorziening van dit land kwetsbaar is
voor ingrepen zoals de aanleg van stuwdammen.
De bevolking van Ethiopië en Sudan profiteert niet optimaal van de
Chinese investeringen.
82pGeef hiervoor twee oorzaken.
opgave 3Opgave 3 − Mount Saint Helens
Aarde
Opgave 3 − Mount Saint Helens
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
Gebruik bron 1.
93pHoe wordt het type krater genoemd dat zichtbaar is in de bron?
Leg uit hoe deze krater ontstaan is als gevolg van de uitbarsting.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 3 en kaartblad 172-173 (52e druk: 156-157).
Mount Saint Helens is één van de vele vulkanen in de Cascade Range.
Zuidelijker, in California, zijn geen vulkanen.
102pLeg uit waardoor in de Cascade Range wel vulkanen voorkomen en in
California niet.
Betrek in je antwoord de plaattektonische beweging in beide gebieden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Het opzwellen van de magmahaard onder Mount Saint Helens leidde tot
een aantal aardbevingen voorafgaand aan de uitbarsting. Dit soort
aardbevingen wordt vulkanische aardbevingen genoemd.
112pGeef twee kenmerken van vulkanische aardbevingen.
Gebruik bron 2.
122pLeg uit hoe een vulkanische aardbeving kon leiden tot de
vulkaanuitbarsting van 1980.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 4Opgave 4 − Klimaat in China
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
De klimaatgrafieken a tot en met d zijn, in willekeurige volgorde, van de
steden Beijing (Peking), Hongkong (Xianggang), Shanghai en Ürümqi.
132pNeem de letters a tot en met d over op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste stad.
Gebruik bron 2.
In de periode mei tot en met oktober valt in Haikou veel neerslag.
142pLeg uit waardoor er juist in deze periode veel neerslag valt in Haikou.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik kaart 196 (52e druk: 182).
Het klimaatsysteem van Köppen onderscheidt vijf hoofdklimaten: A, B, C,
D en E.
152pWelke twee hoofdklimaten komen vooral voor in het westen van China?
Geef bij elk hoofdklimaat de belangrijkste oorzaak van het voorkomen van
dat klimaat in het westen van China.
Gebruik de atlas.
In een groot deel van China komt het Chinaklimaat (Cw-klimaat) voor dat
gekenmerkt wordt door natte zomers en droge winters.
162pLeg uit waardoor de droge winters in het Chinaklimaat ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 5Opgave 5 − Fysisch-geografische verschijnselen in
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − Fysisch-geografische verschijnselen in
Zuidoost-Azië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
De hoogste berg van Myanmar, Hkakabo Razi (5.881 m), ligt in het
uiterste noorden van het land. Deze berg maakt deel uit van een groot
grensoverschrijdend gebergte.
171pDoor welke plaattektonische beweging is dit gebergte ontstaan?
Betrek in je antwoord de namen van de platen die bij deze beweging
betrokken zijn.
Gebruik bron 1.
De Kinabalu is een berg in Maleisië, in het noorden van het eiland
Borneo. Het landschap rondom deze hoogste bergtop van Borneo is uniek
op het eiland.
182pBeschrijf hoe erosie dit landschap heeft gevormd.
Gebruik de atlas.
De Irrawaddy en de Salween zijn twee rivieren in Zuidoost-Azië. Het
gemiddelde debiet van de Irrawaddy is ongeveer drie keer zo groot als dat
van de Salween.
192pGeef twee oorzaken voor dit verschil in het gemiddelde debiet.
Bijna alle bodems op het vasteland van Zuidoost-Azië zijn weinig
vruchtbaar. Uitzondering daarop vormen enkele dichtbevolkte
kustgebieden.
202pWat is de oorzaak van de geringe vruchtbaarheid van de bodems op het
vasteland van Zuidoost-Azië?
Waarom zijn enkele dichtbevolkte kustgebieden wel vruchtbaar?
Gebruik de atlas.
Het gevaar voor tsunami’s is niet langs alle kustgebieden in Zuidoost-Azië
even groot. Zo worden de Thaise badplaatsen aan de Golf van Thailand
nauwelijks bedreigd door tsunami’s.
212pGeef twee oorzaken waardoor het kustgebied aan de Golf van Thailand
nauwelijks bedreigd wordt door tsunami’s.
opgave 6Opgave 6 − Demografische ontwikkelingen in een aantal landen
in Zuidoost-Azië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De bevolkingsdiagrammen aangegeven met de cijfers 1 tot en met 4 zijn,
in alfabetische volgorde, van de landen Laos, Singapore, Thailand en
Vietnam.
222pNeem de cijfers 1 tot en met 4 over op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de naam van het juiste land.
Gebruik bron 1.
De onderstaande uitspraken worden gedaan op basis van de
bevolkingsdiagrammen van Indonesië en de Filipijnen in 2005.
1 In Indonesië was in 2005 het geboortecijfer al langer aan het dalen
dan in de Filipijnen.
2 In 2005 was de demografische transitie in Indonesië en de Filipijnen
voltooid.
231pNeem de cijfers 1 en 2 over op je antwoordblad.
Zet achter elk cijfer of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.
Gebruik bron 1.
De verandering in leeftijdsopbouw die tussen circa 1995 en 2005 heeft
plaatsgevonden, is voor de meeste landen in bron 1 gunstig geweest voor
de groei van het bnp.
242pBeredeneer waarom dit gunstig is geweest.
Gebruik bron 1.
Een van de bevolkingsdiagrammen in bron 1 toont een bevolkingsopbouw
die op korte termijn de economische groei zou kunnen afremmen.
253pGeef het cijfer van dit bevolkingsdiagram.
Geef twee maatregelen die het betreffende land kan nemen om te
voorkomen dat de bevolkingsopbouw de economische groei afremt.
opgave 7Opgave 7 − Het regiem van de Rijn en zijrivieren in Duitsland
Leefomgeving
Opgave 7 − Het regiem van de Rijn en zijrivieren in Duitsland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
263pIn welk jaargetijde komen het vaakst piekafvoeren voor in het
Nederlandse deel van de Rijn?
Geef twee oorzaken waardoor juist in dat jaargetijde piekafvoeren
ontstaan.
Gebruik bron 1 en zoek de plaats Worms op in de atlas.
Deze bron laat het verloop van een hoogwatergolf zien bij de Duitse stad
Worms uit de jaren 1882 (lijn 1) en 1955 (lijn 2).
272pLeg uit dat lijn 2 de hoogwatergolf weergeeft uit het jaar 1955.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 1.
Bovenstrooms van Worms zijn het afgelopen decennium maatregelen
getroffen die overstromingen van de Rijn moeten tegengaan. Deze
maatregelen zijn vergelijkbaar met de maatregelen die in Nederland
worden getroffen.
282pBeredeneer welk effect deze maatregelen hebben op het huidige verloop
van een hoogwatergolf bij Worms.
Gebruik bron 2 en de atlas.
293pNeem de cijfers 1, 2 en 3 uit de bron over op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de naam van de juiste stad: Basel, Keulen of Trier.
Geef een uitleg voor je keuze van het cijfer bij de stad Basel.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 8Opgave 8 − Wijken in Alkmaar
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In bron 1 staan gegevens van vier wijken in Alkmaar. Deze gegevens
horen bij (delen van) de vier wijken die zijn afgebeeld op kaartblad 28-29
(52e druk: 26-27).
302pNeem de wijken 1 tot en met 4 over op je antwoordblad.
Zet achter ieder cijfer de naam van de bijbehorende stadswijk op
kaartblad 28-29 (52e druk: 26-27).
De namen van de stadswijken zijn:
− historische binnenstad (15e-17e eeuw);
− stationsbuurt (circa 1900);
− flatwijk (tweede helft 20e eeuw);
− wijk met woonerven (tweede helft 20e eeuw).
Gebruik de atlas.
De historische binnenstad afgebeeld op kaartblad 28 (52e druk: 26) wordt
door een bepaald type bewoners tegenwoordig een aantrekkelijke wijk
gevonden.
313pGeef
− een omschrijving van dit type bewoners aan de hand van leeftijd en
opleidingsniveau.
− twee kenmerken die deze wijk zo aantrekkelijk maken voor dit type
bewoners.
Gebruik de atlas.
Tegenwoordig worden VINEX-wijken gebouwd.
322pGeef twee kenmerken van VINEX-wijken waarin deze wijken verschillen
van de wijken met woonerven die in de tweede helft van de twintigste
eeuw werden gebouwd.
