opgave 1Opgave 1 − Urbanisatie en ontwikkeling
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Urbanisatie en ontwikkeling
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
11pSchrijf de letters X, Y en Z van de drie landen onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter om welk land het hier gaat.
Gebruik bron 1.
22pGeef de twee oorzaken voor het verschil in de procentuele jaarlijkse groei van
de stedelijke bevolking in land Y en land Z.
Gebruik bron 1.
32pGeef een passende redenering voor het verschil in het percentage stedelijke
bevolking tussen land X en land Z.
Gebruik bron 2.
42pIn welke twee werelddelen is de urbanisatiegraad tussen 1970 en 2010 het
minst toegenomen?
Geef een oorzaak voor de geringe toename van de urbanisatiegraad in de
bedoelde werelddelen in deze periode.
Tussen welvarende landen bestaan grote verschillen in urbanisatiegraad. Zo is
de urbanisatiegraad in IJsland en Australië veel hoger dan die in bijvoorbeeld de
Verenigde Staten.
52pBeredeneer hoe grote verschillen in urbanisatiegraad tussen welvarende landen
kunnen ontstaan.
opgave 2Opgave 2 − Mondiale drugshandel
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Stelling: de productie van en de handel in drugs past in het
centrum-periferiemodel.
62pGeef twee argumenten vóór deze stelling.
72pGeef twee argumenten tégen de stelling.
In Zuid-Amerika en delen van Zuidoost-Azië worden coca en opium geteeld.
Deze gebieden hebben vergelijkbare klimatologische en bodemkundige
kenmerken. Ze hebben echter nog een overeenkomstig fysischgeografisch
kenmerk.
82pWelk fysischgeografisch kenmerk is dat?
Waarom is de teelt vooral in de gebieden met dit kenmerk geconcentreerd?
De FARC (revolutionaire strijdkrachten van Colombia) is van oorsprong een
communistische revolutionaire beweging die strijdt tegen de Colombiaanse
staat. De beweging speelt een grote rol in de productie en distributie van drugs.
De inkomsten hieruit, opgeteld bij het losgeld van kidnappingen, maken de
FARC waarschijnlijk tot de rijkste rebellengroep in de wereld.
92pBeredeneer hoe de drugshandel in Colombia kan leiden tot politieke instabiliteit
van dat land.
opgave 3Opgave 3 − Het Grote Merengebied (Noord-Amerika)
Aarde
Opgave 3 − Het Grote Merengebied (Noord-Amerika)
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen en de atlas.
Gebruik de atlaskaart Noord-Amerika.
De laagtes waarin de Grote Meren liggen, zijn gevormd in het Pleistoceen.
101pGeef de oorzaak voor het ontstaan van deze laagtes.
Gebruik bron 3.
De spreiding van de hoeveelheid sneeuwval rond de Grote Meren laat een
bepaald patroon zien.
113pBeschrijf het patroon van sneeuwval rondom Lake Michigan.
Leg uit waardoor dit patroon zich rond dit meer voordoet.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 2.
Door de vele menselijke activiteiten in het gebied is er veel vervuiling van de
Grote Meren. In de meren treedt onder andere vermesting op en in de zomer is
er als gevolg hiervan algengroei. In Lake Erie is de algengroei het sterkst.
122pLeg met behulp van de dwarsdoorsnede in bron 2 uit waarom in Lake Erie de
meeste algengroei is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Stelling: De aanleg van de St. Lawrence Seaway en het Welland Canal heeft
een negatieve invloed (gehad) op de samenstelling van de fauna in de Grote
Meren.
132pGeef een passende argumentatie bij deze stelling.
opgave 4Opgave 4 − Landschapszones in Rusland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
Het in de bron afgebeelde vegetatietype komt in Rusland in een brede zone van
west naar oost voor.
141pHoe wordt dit vegetatietype genoemd?
Veel veengebieden in het noorden van Rusland liggen in het permafrostgebied.
Door klimaatverandering beginnen delen van de permafrost te ontdooien.
151pGeef aan hoe het ontdooien van de permafrost kan bijdragen aan het versterkte
broeikaseffect.
Na het ontdooien van de permafrost ontstaan er in het West-Siberische
veengebied natuurlijke processen die de klimaatverandering op termijn juist
kunnen afremmen.
162pLeg uit hoe deze processen de klimaatverandering kunnen remmen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Zie atlaskaart 196 (52e druk: 182).
De zuidgrens van de permafrost ligt niet overal in Rusland op dezelfde breedte.
172pGeef hiervoor twee oorzaken.
Gebruik bron 2 en kaart 132C (52e druk: 120C).
De landbouwdriehoek in Rusland is zeer geschikt voor commerciële akkerbouw.
De bodem is er erg vruchtbaar. Buiten de landbouwdriehoek zijn er vier fysische
factoren die van beperkende invloed zijn op de akkerbouw. In kaartje 1 van de
bron is één ervan al gegeven.
183pSchrijf de cijfers 2, 3 en 4 van de kaartjes van bron 2 op je antwoordblad.
Geef achter elk cijfer aan om welke beperkende factor het gaat op het
betreffende kaartje.
opgave 5Opgave 5 − Regionale en sociale ongelijkheid in Vietnam
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − Regionale en sociale ongelijkheid in Vietnam
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en een atlaskaart.
De regio’s die nu het welvarendst zijn in Vietnam zijn dat al van oudsher.
192pWelke natuurlijke omstandigheid heeft in die regio’s voor meer welvaart
gezorgd?
Geef ook aan op welke manier de welvaart bevorderd werd door deze natuurlijke
omstandigheid.
Gebruik bron 2 en de kaart van Zuidoost-Azië.
Het aanzicht van de meest welvarende regio’s in Vietnam is sterk aan het
veranderen. In deze gebieden vindt een economische transitie plaats.
202pWelke transitie is dit?
Waarom vindt deze transitie juist in deze gebieden plaats?
212pBeredeneer met behulp van bron 2 waarom de nieuwe economische structuur
tot meer welvaart leidt.
Gebruik bron 2.
222pWaarin verschilt de positie van de Vietnamese vrouw op de arbeidsmarkt van
die van de man?
In welk opzicht is dit ongunstig voor de inkomenspositie van de vrouw?
opgave 6Opgave 6 − Demografische ontwikkelingen in Zuidoost-Azië
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Het aantal kinderen per vrouw daalt in Zuidoost-Azië. Van grote invloed hierop
zijn de verbeterde leefomstandigheden en de toegenomen welvaart.
232pGeef twee andere factoren die bepalend zijn voor het aantal kinderen per
vrouw.
Gebruik bron 1.
243pVoor welke twee landen in Zuidoost-Azië wordt een andere ontwikkeling van de
vruchtbaarheid verwacht dan voor de andere landen?
Beredeneer waarom men deze afwijkende ontwikkeling in deze landen verwacht.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en de basisstatistiek.
253pIn welke fase van het transitiemodel (bron 2) zitten de meeste landen van
Zuidoost-Azië in 2000/2005?
Welke twee landen vormen hierop een uitzondering?
Geef ook aan in welke fase van het transitiemodel elk van beide landen
verkeert.
Hieronder worden - in alfabetische volgorde - een aantal gebieden genoemd.
− Europa;
− Oost-Azië (China, Noord-Korea, Zuid-Korea, Japan en Taiwan);
− Sub-Sahara Afrika;
− Voormalige Sovjetunie;
− Zuid-Azië (India, Pakistan, Nepal, Bhutan en Bangladesh);
− Zuidoost-Azië.
262pSchrijf de namen van deze gebieden op je antwoordblad in de volgorde van de
huidige procentuele natuurlijke bevolkingsgroei.
Begin met het gebied met de grootste natuurlijke bevolkingsgroei.
opgave 8Opgave 8 − Ruimtegebruik in Zutphen
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1.
Het gebied ‘De Mars’ ligt vlakbij de binnenstad van Zutphen. Behalve de kleine
woonbuurt Marswegkwartier is het gebied nu nog vooral ingericht als
industrieterrein. De industrie vestigde zich hier in het verleden onder andere
vanwege de nabijheid van voldoende arbeidskrachten.
301pWelke andere factor maakte dit gebied in het verleden zo’n geschikte plek voor
de vestiging van industrie?
Het industrieterrein ‘De Mars’ zal herontwikkeld worden (zie de bronnen 2 en 3).
In het zuiden van het gebied zal de industrie verdwijnen.
312pGeef een ontwikkeling op mondiale schaal en een ontwikkeling op lokale schaal
die sterk hebben bijgedragen aan het verdwijnen van industrie uit gebieden
zoals het zuiden van ‘De Mars’.
Gebruik de bronnen 1 en 3.
In de herontwikkeling zal vooral het zuidelijke deel van ‘De Mars’ flink
veranderen.
322pGeef twee redenen waarom juist dit deel van ‘De Mars’ zo geschikt is voor de
nieuwe functie.
De opzet van het nieuwe woongedeelte van ‘De Mars’ past in het huidige
overheidsbeleid ten aanzien van sociaal-culturele vraagstukken in de
Nederlandse steden. Dit beleid is gebaseerd op het idee dat een bepaalde
bevolkingssamenstelling van een wijk of buurt tot problemen in die wijk of buurt
kan leiden.
333pWelke bevolkingssamenstelling wordt hier bedoeld?
Beredeneer dat de opzet van het nieuwe woongedeelte van ‘De Mars’ past in
het huidige overheidsbeleid.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
