Eindexamen aardrijkskunde vwo 2001, tijdvak 1

De vragen 1 tot en met 4 gaan over actuele migratiestromen. Arbeidscirculatie in ontwikkelingslanden met als voorbeeld drie dorpen in de provincie Oost-Java in Indonesië De vorm van mobiliteit/migratie in de bronnen 1 en 2 betreft arbeidscirculatie. Hieronder wordt verstaan dat mensen elders gaan werken en wonen, maar dat ze na enige tijd weer in hun oorspronkelijke woonplaats terugkeren. In de bronnen 1 en 2 worden deze mensen ’circulanten’ genoemd. bron 1 Het dorp Sumbersari Sumbersari heeft van de drie onderzochte dorpen het grootste aantal huishoudens met ’arbeidscirculanten’. Deze migranten zijn vooral werkzaam binnen de provincie. Van de mannelijke circulanten vertrok 78 procent naar een stedelijke bestemming, terwijl dit 81 procent bij de vrouwen was. Van de mannen ging 33 procent naar Jakarta, terwijl slechts 3 procent van de vrouwen naar deze stad trok. Het dorp Pakong In Pakong (zie bron 2) was de arbeidscirculatie vooral gericht op de stedelijke gebieden in Oost- Java. Van de mannen ging 94 procent naar een stad en van de vrouwen 89 procent. Een klein aantal circulanten werkt in Jakarta. Andere bestemmingen zijn Kalimantan en Lampung, waar veel mannen werk vinden in onder andere de bouw en de olie-industrie. Het dorp Ngasem In Ngasem komt arbeidscirculatie weinig voor. De meeste mannen (85%) en alle vrouwen werkten tijdelijk in de stedelijke gebieden. Een ander interessant gegeven is dat vele migranten zowel mannen als vrouwen in Noord-Sumatera, Lampung en Irian Jaya hebben gewerkt. vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of East Java, Indonesia, Den Haag, 1999 bron 2 Bestemmingen van circulanten en internationale migranten uit Pakong (Oost-Java) Een dikkere pijl geeft een grotere migrantenstroom aan dan een dunnere pijl. vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of East Java, Indonesia, Den Haag, 1999

bron 3 Een regionale indeling van Oost-Java vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of East Java, Indonesia, Den Haag, 1999 Bij de vragen 1 tot en met 4 vergelijk je gebieden en verschijnselen met elkaar en leg je relaties tussen gebieden en verschijnselen. Gebruik de bronnen 1 tot en met 3 en de atlas bij de vragen 1 tot en met 4. Vergeleken met de meeste andere ontwikkelingslanden heeft de ruraal-urbane migratie in Indonesië, en wel met name op het eiland Java, geleid tot een ander kaartbeeld van de verstedelijking.

Van onze correspondent van de Koningin mr. B. Staal pleit voor UTRECHT – Tussen de provincies Noord- ingrijpen door de rijksoverheid. „Zeker als het Holland en Utrecht is een heus grensconflict herindelingen zijn waarin provinciegrenzen uitgebroken, met als inzet de gemeente een rol spelen, kun je niet verlangen dat de Loosdrecht. provincies er zelf uitkomen. Dat gebeurt ook niet; dit leidt tot niets. In zo’n situatie moet Die behoort nu nog tot Utrecht, maar dat het rijk de regie nemen. (…)” heeft zijn langste tijd gehad als het aan Utrecht ziet zijn eigen herindelingbeleid Noord-Holland en Loosdrecht zelf ligt. doorkruist en is daar behoorlijk nijdig over. Loosdrecht wil vrijwillig fuseren met de Het steekt commissaris Staal dat Noord- Noord-Hollandse gemeenten Nederhorst den Holland puur afwacht met welke plannen Berg en ’s-Graveland. De drie gemeenten gemeenten komen en dan ook nog de zijn ongeveer even groot, vergelijkbaar qua provinciegrens wil verleggen. Utrecht trok natuur en recreatie en alle drie bestuurlijk en vorig jaar het voorstel in om Loosdrecht gevoelsmatig georiënteerd op de Gooi- en samen te voegen met de Utrechtse Vechtstreek (een COROP-gebied). gemeenten Abcoude, Loenen en Breukelen. Samenvoeging betekent ook dat Loosdrecht In plaats daarvan zou er eerst een studie overgaat van Utrecht naar Noord-Holland. moeten komen naar de ’functionele en „Een onbegrijpelijke stap”, noemen inhoudelijke samenhangen’ voor het gehele Gedeputeerde Staten van Utrecht het Vecht- en Plassengebied en pas daarna een indelingsplan dat hun collega’s van Noord- voorstel voor eventuele herindeling. Holland hebben vastgesteld. Commissaris vrij naar:Trouw, 20 november 1998 Gebruik de bronnen 7, 8 en de atlas bij de vragen 11 tot en met 13. Bij de vragen 11 tot en met 13 leg je relaties tussen gebieden en verschijnselen. Loosdrecht gaat per 1 januari 2002 fuseren met de buurgemeenten Nederhorst den Berg en ’s-Graveland tot een nieuwe gemeente. Maar of dat door alle inwoners gewenst is …? Een hoofd(onderzoeks)vraag met betrekking tot het lokale bestuur kan zijn: „Is samengaan van gemeenten kostenbesparend?” Bij de problematiek van deze hoofdvraag zijn minstens twee belangengroepen te onderscheiden. Eén belangengroep wordt gevormd door ’de burgers’.

Tot begin jaren tachtig was de Spaans- Tot aan het begin van de jaren tachtig Portugese grens van middernacht tot werden de slagbomen aan de zonsopgang gesloten. Het symboliseerde grensovergangen simpelweg om de ’rug-tegen-rug’ opstelling van beide middernacht gesloten. Na 1 januari 1993 landen. verdween de grenscontrole en hoefde er niet meer gestopt te worden. De vrachtauto’s die Grenzen zijn vaak barrières en soms tot dan toe vier tot vijf uren moesten wachten contactpunten tussen landen en culturen. vanwege de uitgebreide douaneformaliteiten De Spaans-Portugese grens heeft in de hoefden nu geen halt meer te houden. Het geschiedenis vaak meer weg gehad van een Europa zonder grenzen hield tevens in dat de ondoordringbare schutting tussen de twee Europese Commissie met veel geld over de landen dan een interface waar economische brug kwam om de ontwikkeling van en culturele uitwisseling plaatsvond. ( … ) grensgebieden te bevorderen. ( … ) bron 10 Een deel van het grensgebied van Spanje-Portugal Dankzij subsidie van de EU is de N620/IP-5 een belangrijke verkeersader geworden. bronnen 9 en 10: Mansvelt Beck, J., in: Geografie, december 1999 bron 11 Castilla y León, landbouw

De in de bronnen 12 tot en met 15 gebruikte symbolen zeggen niets over de hoeveelheden geproduceerde goederen en/of de waarde daarvan. bron 12 Castilla y León, agrarische industrie bron 13 Castilla y León, bron 14 transportmiddelenindustrie bronnen 11, 12, 13 en 14:Atlas básico Santillana, Madrid, 1986

bron 15 Castilla y León, textielindustrie en houtverwerking bron:Atlas básico Santillana, Madrid, 1986 Gebruik de bronnen 9 tot en met 15 en de atlaskaarten 67C en 98-99 bij de vragen 14 tot en met 17. Bij de vragen 14 tot en met 17 vergelijk je gebieden en verschijnselen met elkaar, leg je relaties tussen gebieden en verschijnselen, wissel je van ruimtelijke schaal en verander je van analyseniveau. Hoewel bijna het gehele Iberisch Schiereiland tot de regio’s met een ontwikkelingsachterstand wordt gerekend, (zie atlaskaart 67C), is de situatie voor provincies als Zamora en Salamanca en het Portugese Trás os Montes nog moeilijker. Deze situatie is volgens bron 9 nu iets verbeterd.

Ondanks alle ellende die het bij vele mensen hoogwater zijn in elf uiterwaarden langs Rijn, veroorzaakte, bood het hoogwater van Kerst Waal en Maas in totaal 800 slibmatten 1993 in de Rijn, de Waal en de Maas een neergelegd. De matten zijn steeds in rijen prachtige gelegenheid om het loodrecht op de rivieroever geplaatst. Nadat opslibbingsproces in de uiterwaarden te het water weer gezakt was, zijn de matten bestuderen. Met zogenaamde slibmatten, met het hierop gesedimenteerde slib een soort deurmatjes van kunstgras met een afgevoerd naar het laboratorium. Daar is het afmeting van een halve bij een halve meter, slib van de matten verwijderd, gedroogd en is op een groot aantal plaatsen in de gewogen en is ook de korrelgrootteverdeling uiterwaarden gemeten hoeveel slib er tijdens bepaald. het hoogwater is afgezet. Vlak voor het bron:Aarde en Mens, oktober 1997, nummer 3 Gebruik bron 17 bij vraag 21. Uit bron 17 blijkt, dat de onderzoekers hun ’slibmatjes’ in rijen loodrecht op de rivieroever hebben neergelegd. De onderzoekers wilden een vooraf opgestelde hypothese over sedimentatie op uiterwaarden toetsen. Zoals je weet is een hypothese een als voorlopige waarheid aangenomen veronderstelling (die als verklaring voor een bepaald verschijnsel is bedacht) en die nog door nader onderzoek moet worden bewezen.