bronnen

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2015, tijdvak 1

naslagOVERZICHT FORMULES:

omtrek cirkel = π × diameter
oppervlakte cirkel = π × straal 2
inhoud prisma = oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud kegel = (1)/(3) × oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud piramide = (1)/(3) × oppervlakte grondvlak × hoogte
inhoud bol = (4)/(3) × π × straal 3

opgave 2Snelheid van het geluid

figuur bij de opgave
De Falcon HTV-2 is een heel snel vliegtuig dat 20 keer de snelheid van
het geluid kan halen.
Ga ervan uit dat de snelheid van het geluid 330 meter per seconde (m/s)
is.
14p

Maten, eenheden en schaal 4p

De afstand tussen Amsterdam en Moskou is ongeveer 2500 km.
Bereken hoeveel minuten dit vliegtuig er over zou doen om van
Amsterdam naar Moskou te vliegen. Schrijf je berekening op.
In werkelijkheid is de snelheid van het geluid lager als de temperatuur van
de lucht lager is.
Voor de snelheid van het geluid in lucht kan de volgende formule gebruikt
worden
v = 20 × √((273 + t))
Hierin is v de snelheid van het geluid in m/s en t de luchttemperatuur
in °C.
22p

Rekenen met een gegeven formule 2p

Bereken de snelheid van het geluid bij een luchttemperatuur van 10 °C.
Schrijf je berekening op.
Op de uitwerkbijlage is de grafiek die hoort bij bovenstaande formule
getekend.
33p

Vergelijkingen oplossen 3p

Bereken bij hoeveel hele graden Celsius de snelheid van het geluid
volgens de formule gelijk is aan 334 m/s. Schrijf je berekening op.
42puitwerkbijlage

Rekenen met een gegeven formule 1p · Lineaire functies 1p

De grafiek op de uitwerkbijlage lijkt op een rechte lijn.
Leg aan de hand van de formule uit waarom de grafiek geen rechte lijn
kan zijn.

opgave 3Huizenprijs

Op de uitwerkbijlage zie je een grafiek van het verloop van de gemiddelde
huizenprijs in Duitsland tussen 1996 en 2008.
figuur bij de opgave
In Duitsland kostte een huis op 1 januari 1996 gemiddeld 190 000 euro.
Op 1 januari 2008 was deze prijs gedaald tot 160 000 euro.
53p

Lineaire functies 3p

Ga ervan uit dat de daling van de huizenprijs in Duitsland lineair was en in
de jaren na 2008 op dezelfde manier doorgaat.
Hoeveel euro zou een huis in Duitsland dan gemiddeld kosten op
1 januari 2020? Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
63p

Procenten en verhoudingen 3p

Bereken met hoeveel procent de prijs van een huis in Duitsland gedaald is
tussen 1996 en 2008. Schrijf je berekening op.
De huizenprijzen in Nederland zijn in de periode van 1996 tot 2008 juist
gestegen. Op 1 januari 1996 was de gemiddelde huizenprijs afgerond
100 000 euro. Bij benadering steeg de gemiddelde huizenprijs in
Nederland in deze periode elk jaar met 12 500 euro.
74puitwerkbijlage

Tabellen en grafieken lezen en gebruiken 3p · Vergelijkingen oplossen 1p

In welk jaar was de gemiddelde huizenprijs in Nederland op 1 januari voor
het eerst hoger dan in Duitsland? Gebruik de grafiek op de uitwerkbijlage
om je antwoord uit te leggen.
84p

Vergelijkingen oplossen 3p · Exponentiële functies en groei 1p

Op 1 januari 2008 was de gemiddelde huizenprijs in Nederland
250 000 euro. Vanaf dat moment begonnen de huizenprijzen te dalen.
Onderzoekers voorspelden dat de gemiddelde huizenprijs met 5% per jaar
zou dalen.
Bereken in welk jaar de gemiddelde huizenprijs op 1 januari voor het
eerst lager is dan 200 000 euro. Laat zien hoe je aan je antwoord
komt.

opgave 4Prisma

In het assenstelsel is een prisma getekend. De maten in cm staan erbij.
Er geldt dat AB = CD en AE = DE.
z L K H F G 55 E 90 D y A C x 25 B
93p

Aanzichten, uitslagen en perspectief 3p

De coördinaten van punt A zijn (90, 0, 0).
Geef de coördinaten van punt H.
103p

Maten, eenheden en schaal 2p · Aanzichten, uitslagen en perspectief 1p

Teken het bovenaanzicht van het prisma op schaal 1: 10. Zet de juiste
letters bij de hoekpunten.
115p

Oppervlakte, inhoud en schaal 4p · Maten, eenheden en schaal 1p

Bereken hoeveel liter de inhoud van het prisma is. Schrijf je berekening
op.
125p

Pythagoras, sinus, cosinus en tangens 5p

Bereken hoeveel cm EH is. Schrijf je berekening op. Rond je antwoord af
op een geheel getal.

opgave 5Halveringstijd

Een radioactieve stof zendt straling uit. De hoeveelheid uitgezonden
straling neemt in de loop van de tijd af.
De tijd waarin de helft van de straling verdwijnt, heet de halveringstijd. In
de tabel hieronder is het verband te zien tussen het aantal halveringen en
het overgebleven deel van de oorspronkelijke straling.
aantal halveringen 0 1 2 3 4 5 6 7 8 overgebleven deel van de oorspronkelijke 1 1 1 1 1 1 1 1 1 de oorspronkelijke straling 1 2 4 8 16 32 64 128 256
Dus als de straling vijf keer gehalveerd is, is er nog (1)/(32) deel van de
oorspronkelijke straling over.
131p

Procenten en verhoudingen 1p

Hoeveel procent van de oorspronkelijke straling is na drie halveringen
over?
In de geneeskunde wordt gebruikt gemaakt van de radioactieve stof
jodium-123. De halveringstijd van jodium-123 is 13 uur.
142p

Exponentiële functies en groei 1p · Maten, eenheden en schaal 1p

Laat met een berekening zien dat twaalf halveringen van jodium-123
overeen komen met 6,5 dag.
152p

Tabellen en grafieken lezen en gebruiken 2p

Van de oorspronkelijke straling van jodium-123 is na 6,5 dag nog maar een
klein deel over.
Bereken welk deel dit is. Schrijf je antwoord als een gewone breuk.
Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
163p

Exponentiële functies en groei 2p · Tabellen en grafieken lezen en gebruiken 1p

De radioactieve stof koolstof-14 wordt gebruikt om te bepalen hoe oud
voorwerpen zijn.
figuur bij de opgave
Bij een opgraving worden botresten ontdekt. In deze resten blijkt (1)/(128) deel
van de oorspronkelijke straling van koolstof-14 aanwezig te zijn.
De halveringstijd van koolstof-14 is 5730 jaar.
Bereken hoeveel jaar oud deze botresten zijn. Schrijf je berekening
op. Rond je antwoord af op duizendtallen.
174p

Exponentiële functies en groei 2p · Procenten en verhoudingen 2p

In 1996 kwam een raket in de Grote Oceaan terecht. In het wrak van deze
raket bevindt zich een cassette met daarin plutonium-239.
Plutonium-239 is een radioactieve stof waarvan de straling gevaarlijk is. De
halveringstijd van plutonium-239 is ongeveer 25 000 jaar.
Naar verwachting gaat de cassette na 100 000 jaar kapot en komt de
straling naar buiten. Een deskundige denkt dat er geen gevaar is als er op
dat moment nog hoogstens 5% van de oorspronkelijke straling over is.
Bereken of er volgens de deskundige na 100 000 jaar nog gevaar is.
Laat zien hoe je aan je antwoord komt.

opgave 6Poort

Tijdens een fietstocht heeft Laurens een poort gezien. Zie de foto.
Laurens wil zo’n poort metselen voor in zijn tuin. Het pad waar de poort
overheen moet komen is 1,5 meter breed.
Hij heeft een ontwerp gemaakt, zie de schets naast de foto.
figuur bij de opgave
A B C M 2 m 1,5 m
De twee pilaren zijn 2 meter hoog. Het punt M ligt op een hoogte van
1,75 meter en op gelijke afstand van de punten A en B. Voor de
duidelijkheid is er een aantal hulplijntjes getekend.
De boog AB is een deel van een cirkel met middelpunt M en straal AM.
185p

Pythagoras, sinus, cosinus en tangens 5p

Bereken, zonder te meten, hoeveel cm AM is. Schrijf je berekening op.
194p

Pythagoras, sinus, cosinus en tangens 3p · Hoeken en vlakke figuren 1p

Bereken hoeveel graden hoek M in driehoek AMB is. Schrijf je berekening
op. Rond je antwoord af op een geheel getal.
205p

Oppervlakte, inhoud en schaal 2p · Procenten en verhoudingen 2p · Maten, eenheden en schaal 1p

Er komen stenen langs de boog EF, zie de schets links.
Boog EF is een deel van een cirkel met middelpunt M en een
straal van 1,13 meter. Hoek M in driehoek EMF is 154°.
De stenen zijn 7 cm breed. Zie de schets rechts.
E 154° F 1,13 m 1,13 m M
7 cm
Bereken hoeveel hele stenen langs cirkelboog EF komen. Schrijf je
berekening op.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.