bronnen

Eindexamen turks vmbo gl/tl 2015, tijdvak 1

bij dit examen

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het
anders is aangegeven. Als je in het Turks antwoordt, levert dat 0 punten op.

opgave 1Tekst 1 Avc ı Kartallar Nefes Kesti

Avcı Kartallar Nefes Kesti
Özel olarak eğitilen kartallar, izleyenlere korku
dolu anlar yaşattı.
(1) Kazakistan'da özel olarak eğitilen kartallar,
keskin gözleri ve güçlü pençelerini bir hançer
gibi kullanarak hızla avını yakalıyor. Diğer
yırtıcı kuşlar gibi eğri gagaları, kaslı bacakları,
figuur bij de opgave
güçlü pençeleri ve keskin gözleri ile inanılmaz bir av yeteneğine sahip olan
kartallar, Almatı'da yapılan bir yarışmada avcılık becerilerini gösterdi. Başta
tavşan, kurt ve tilkilerin korkulu rüyası olan kartallar, avcıların en büyük
yardımcıları.
(2) Her yıl geleneksel olarak düzenlenen yarışlara bu yıl Kazakistan'ın 8
bölgesinden 40 kuşbegi katıldı. Zaman zaman heyecanlı anlara da sahne olan
yarışlarda bazı kartallar hedeflerini anında yakalayarak seyircilerden alkış aldı.
Bazı kartalların ise uçmakta bile zorlanmaları karşısında tavşanların
kaçmamaları, "Tavşanlar kartallarla alay ediyor" yorumlarına sebep oldu.
(3) Kazakistan'da milli bir spor olarak kabul edilen 'sayat' yani kartallarla
avlanma, yıllardır süren bir gelenek. Tarihi 6 bin yıl öncesine dayandığı söylenen
kartalla avlanma geleneği, Orta Asya'da hala revaçta. Kazakistan başta olmak
üzere Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nde büyük ilgi gören 'avcı kartalların
yetiştirilmesi' büyük maharet istiyor. Sovyet döneminde ihmal edilen ve
kaybolmaya yüz tutan kartalla avcılık, bölgede son yıllarda tekrar canlanmaya
başladı.
11puitwerkbijlage
In de tekst wordt beschreven waardoor adelaars goede jagers zijn.
Schrijf twee van de vijf eigenschappen op in je uitwerkbijlage.
Je moet in het Turks antwoorden.
21p
In alinea 2 wordt een ander woord voor 'yarışmacı' gebruikt.
Welk woord is dat?
Je moet in het Turks antwoorden.
31p
Waarom zeiden de toeschouwers: "Tavşanlar kartallarla alay ediyor"?
A omdat de adelaars niet gingen jagen
B omdat de adelaars niet konden vliegen
C omdat de hazen niet snel wegrenden
D omdat de hazen zich niet verstopten
41p
Wat is er tijdens de Sovjet periode met 'sayat' gebeurd?
A Het kreeg geen aandacht.
B Het kreeg veel aandacht.
C Het was veranderd.
D Het was verboden.

opgave 2Tekst 2 Kelebe ğ in Rüyas ı

Kelebeğin Rüyası
figuur bij de opgave
Zonguldak'ta yaşayan iki genç şair Rüştü Onur
ve Muzaffer Tayyip Uslu, yeni yeni
modernleşen bu madenci kentinde memur
maaşlarıyla hayatlarını sürdürürken, bir
yandan da sanatla, edebiyatla ve en çok da
şiirle iç içe yaşamaktadırlar. Ayakları üzerine
yeni kalkan genç Cumhuriyet, bir yandan
modernleşme çabasındayken, aynı yıllarda
Avrupa'da çok çetin olan II. Dünya Savaşı
yaşanmaktadır. Belediye Başkanı'nın kızı
Suzan'ın Zonguldak'a geri gelmesiyle Rüştü ve
Muzaffer'in şiire olan inançları daha da artar.
Henüz lise öğrencisi olan Suzan, çevrenin
istememesine rağmen iki gençle yakın arkadaş
olur. Fakat 1940'lı yılların vebası olan verem,
iki genç insanın da sağlığını gitgide tehdit etmektedir. Rüştü ve
Muzaffer'in hem kendi gelecekleri, hem de dünyanın gidişatı hayra alamet
değildir...
Yönetmenliğini ve senaristliğini Yılmaz Erdoğan'ın üstlendiği filmin
yapımcılığı yine Beşiktaş Kültür Merkezi'ne ait. Çekimleri Zonguldak ve
İstanbul'da gerçekleştirilen yapım, aynı zamanda Zonguldak'ta kömür
madenlerinde çalışan madencilerin öyküsüne değiniyor. Oyuncu
kadrosunda Erdoğan'ın yanı sıra Mert Fırat, Kıvanç Tatlıtuğ, Belçim Bilgin,
Taner Birsel ve Ahmet Mümtaz Taylan gibi genç ve usta pek çok isim yer
alıyor.
Ülkemizde ilk olarak 22 Şubat'ta vizyona girmiş olan ve çok övgü gören
film, 11 Ekim'de yeniden vizyonda seyirciyle buluşuyor. Yılmaz Erdoğan'ın
senaryosunu yazdığı ve yönettiği film, Kelebeğin Rüyası '86. Oscar'
ödülleri için En İyi Yabancı Film dalında aday gösterilen filmlerden birisi
oldu. Amerika'da tanıtım etkinliklerine ve özel gösterimlerine devam eden
film ülkemizde de bu nedenle yeniden vizyona giriyor.
51p
Met wat voor werk verdienen de twee vrienden de kost?
als
A ambtenaar
B dichter
C leraar
D schrijver
61p
Waardoor geloven de twee vrienden nog meer in poëzie?
71p
Wat is naast het verhaal over de twee vrienden ook een thema van de
film?
A de Eerste Wereldoorlog
B de Tweede Wereldoorlog
C gezondheidszorg
D mijnwerkers
81puitwerkbijlage
Yılmaz Erdoğan heeft naast het acteren ook andere werkzaamheden voor
deze film verricht.
Schrijf de twee andere werkzaamheden op in je uitwerkbijlage.
91p
Waarom wordt de film opnieuw in de bioscoop getoond?
omdat
A de film een prijs had gewonnen
B de film meedingt naar een prijs
C de film vernieuwd en herzien is
D filmliefhebbers dat graag wilden
E filmproducenten dat nodig vonden

opgave 3Tekst 3

Ahmet Güneştekin
figuur bij de opgave
1966 yılında Batman'ın Garzan işçi lojmanında
dünyaya gelen Ahmet Güneştekin, ev hanımı bir
anne ile işçi bir babanın altıncı çocuğudur. Orta ve
lise eğitimini Batman'da tamamladı. 1986'da girdiği
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Akademisi'nden kısa bir
süre sonra ayrıldı. Lisans eğitimini daha sonra
Anadolu Üniversitesi İşletme Bölümü'nde tamamladı.
On altı yaşındayken ilk kişisel sergisini açtı.
Eserlerindeki, birbiri içine kıvrılan, sonra açılarak
genişleyen değişik renklerle, bu kompozisyonlarda
özellikle Anadolu'nun yaşam gerçeklerini akla getirir.
Ahmet Güneştekin, 2010 yılında sanattan elde ettiği geliri yine sanata
aktarmak amacıyla Güneştekin Sanat Merkezi'ni kurdu. Bu merkez, yılın
365 günü açık olan ve sanatı sanatçısıyla aynı anda, üretildiği mekanında
tanıma fikrinin hayata geçirildiği, bir sanat merkezi.
Sergileri
Ressam Ahmet Güneştekin'i, uluslararası sanat fuarları ile dünyanın
önemli sanat etkinliklerinde artık Marlborough Gallery temsil edecek.
Sanatçı, Güneştekin Sanat Galerisi'nden yapılan açıklamaya göre, bu
işbirliği çerçevesinde ABD'deki ilk sergisini 26 Kasım'da New York
Marlborough Gallery'de açacak. Serginin kitabını, Metis Yayınları'nın
Türkçe'ye kazandırdığı 'Sanatın Sonu' adlı kitabın da yazarı olan Donald
Kuspit kaleme alıyor.
Londra'da 1946 yılında 'Marlborough Fine Arts' adıyla kurulan
Marlborough Gallery, ilk yıllarında Monet, Pissaro, Sisley, Renoir, Van
Gogh gibi klasik ressamların eserlerini sergiledi. Galeri, 1960'lı yıllardan
başlayarak Kandinsky, Kurt Schwitters, Francis Bacon, Henry Moore,
Jackson Pollock, Egon Schiele, Picasso ve Mark Rothko gibi önemli
sanatçıların sergilerine de ev sahipliği yaptı. Ressam Güneştekin, New
York'taki sergisinin ardından da Monaco Marlborough Gallery'de ikinci
sergisini düzenleyecek.
'Güneşin İzinde' Projesi
Coşkun Aral'ın yönettiği Haberci belgeselinin uzun bir dönem sanat
yönetmenliğini üstlenen Güneştekin, 2005 yılında kendi projesi olan
'Güneşin İzinde' adlı belgeseli hazırlamıştır. TRT 1 televizyonu için
yapılan belgesel, Türkiye'de yapılmış sanat temalı ilk belgesel olma
özelliğine sahiptir.
Türkiye'yi karış karış gezen Ahmet Güneştekin, Türkiye'nin farklı
şehirlerine resim sanatını taşıyor. Metro ve P&G'nin destekleriyle
'Ustalarla Güneşin İzinde' adlı projeyi de hayata geçiren Güneştekin, ilk
durağı olarak, Urfa'da Tarihi Harran Üniversitesi kalıntılarında çocuklarla
buluştu. Boya, fırça ve resmin büyülü dünyasıyla tanışan çocuklar,
hayallerini kâğıda yansıtma fırsatı buldu. Bu zamana kadar gittiği her
şehre resim sanatının usta isimlerini de beraberinde götüren Ahmet
Güneştekin, tarihi mekânlarda sergiler açıyor ve bölgenin çocuklarını
resimle tanıştırıyor.
Kimi daha önce resimle, fırçayla ve boyayla yani resim sanatı ile hiç
tanışmamış olan çocuklar, 'Çocuklarla resim atölyeleri' sayesinde resim
sanatının hayal dünyası ile buluşup, yaratıcılıklarını geliştiriyor ve
yeteneklerini keşfediyorlar. Bu geziler on üç şehirde gerçekleşti, yüzlerce
çocuk renklerle buluştu.
Akademi ve sanat dünyasını etkileyen proje, çağdaş güzel sanatlara
duyulan ilgiyi artıran misyonuyla, koleksiyonerlerin artmasında, sanatın
geniş insan kitlelerine ulaştırılmasında büyük rol oynadı. İnsana, tarihe ve
sanata sunduğu katkılardan dolayı Ahmet Güneştekin, eleştirmenler
tarafından 'kültür elçisi' olarak tanımlanmaya başladı.
101p
Wat is het beroep van Ahmet Güneştekin?
A fotograaf
B regisseur
C schilder
D schrijver
111p
Wat doet Ahmet Güneştekin met het geld dat hij verdient met zijn
kunstwerken?
A Hij bezoekt steden in Turkije.
B Hij koopt er kunstboeken mee.
C Hij maakt een grote wereldreis.
D Hij zet het in voor de kunst.
121p
In welke stad houdt Ahmet Güneştekin zijn tweede expositie voor
Marlborough Gallery?
A İstanbul
B Londen
C Monaco
D New York
131p
Wat is het doel van het project 'Güneşin İzinde'?
A De Turkse geschiedenis bestuderen.
B De uithoeken van Turkije laten zien.
C Kinderen met kunst in aanraking laten komen.
D Kinderen met kunstenaars kennis laten maken.

opgave 4Tekst 4

Günlük Ev Aletlerinin Tarihi Elektrik süpürgesi, bulaşık makinesi, çakmak, makas, tıraş bıçağı , hesap makinesi, bilgisayar: Hepsi birer tasarım harikası ve zeka ürünü. Ev işlerinde hizmetçi kullanma, 1920'li yıllarda Avrupa'da yaygın bir eğilimdi. Ama, ABD'de durum farklıydı ; iş sahaları…

Günlük Ev Aletlerinin Tarihi Elektrik süpürgesi, bulaşık makinesi, çakmak, makas, tıraş bıçağı , hesap makinesi, bilgisayar: Hepsi birer tasarım harikası ve zeka ürünü. Ev işlerinde hizmetçi kullanma, 1920'li yıllarda Avrupa'da yaygın bir eğilimdi. Ama, ABD'de durum farklıydı ; iş sahaları genişledi, yoğun çalışma temposu arttı ve çalışma saatleri uzadı . Aynı zamanda yüksek maaşlar ve işçi azlığı , yenilikçi bir üretim anlayışını da beraberinde getirdi. hayatı pazar ekonominin ekonomik olunan cihazlarda, önceki yıllarda belirleyici olan 'zenginlik' kavramı yerini 'pratikliğe' bıraktı . Kol saatleri, fotoğraf makineleri, deyim yerindeyse demokratikleşmişti... Avrupa, İkinci Dünya Savaşı 'ndan büyük hasarlarla çıkarken, ABD fazla yara almadan kurtulmuştu. Sonuç olarak da, Amerikan kültürü tüm dünyada egemenlik kurma fırsatı yakaladı . Mağlup devletler Almanya, İtalya ve Japonya, büyük çabalarla ekonomilerini düzlüğe çıkardılar ve zamanlarının büyük bölümünü fikir üretmekle geçirdiler. İskandinav ülkeleri de öyle... O günlerden günümüze, teknolojik gelişmelerle birlikte çehresi değişen ürünlerde, tüketici beklentileri hep ön plandaydı . 21. yüzyılda, en son model cihazlara meraklı tüketiciler dünyasında, 20. yüzyılın çarpıcı keşifleri oyuncak gibi duruyor. Ama hepsi birer tasarım harikası ve zekâ ürünü…

opgave als beeld van het examen
Wat waren de veranderingen na 1920 in de Verenigde Staten? Kruis 'juist' of 'onjuist' aan in je uitwerkbijlage. 1 lage lonen 2 laag werktempo 3 lange werktijden 4 tekort aan arbeiders
In de tekst staat dat Amerika in de Tweede Wereldoorlog relatief gezien niet veel verlies heeft geleden. • Schrijf in je uitwerkbijlage de eerste twee en de laatste twee woorden van deze zin op.
Wat stond steeds op de eerste plaats bij de vernieuwing van producten volgens de tekst? A betaalbaarheid voor de consument B bruikbaarheid van het product C productiekosten van het product D verwachting van de consument

opgave 5Tekst 5 Ayran ı n bilmedi ğ iniz faydalar ı !

Ayranın bilmediğiniz faydaları !
Yaz aylarının gelmesiyle hissedilmeye başlanan ve bu yıl mevsim normallerinin
üstüne çıkması beklenen sıcaklarla yaşanan su kaybının, vücudumuza olan
figuur bij de opgave
negatif etkisini bertaraf etmek için, her gün bir
bardak ayran için!
Yaz aylarında sıcakların etkisiyle nefes sıkışması,
baş ağrısı, tansiyon düşmesi gibi şikayetler artar. Bu
belirtilerle ortaya çıkan 'termal stres'e en etkili çözüm
olarak uzmanlar ayranı öneriyor. Tüm uzmanlar,
sıcak yaz günlerinde vücudun sıvı dengesinin
korunması ve ter yoluyla kaybedilen su ve mineralin
yerine konması açısından büyük önem taşıyan ayranın, sağlık açısından son
derece yararlı bir içecek olduğu görüşünde birleşiyor. Türk mutfağının en eski ve
en yaygın içeceği olan ayran; içinde barındırdığı kalsiyum, potasyum ve protein
dışında A, B12, D, B2 ve B6 vitaminleri ile 7'den 70'e herkes için faydalı.
Yörsan Gıda Mühendisi Nilüfer Hakarayan, yaz mevsimiyle birlikte sıcaklığın
artmasının, durgun hava ve aşırı nemin, insan vücudunda 'termal stres' adı
verilen özel bir durum yarattığını belirtir. Ayrıca, sıcak ortamlarda kalan
insanların vücutlarında biriken ve dışarı atılamayan ısıdan rahatsız olmaları
sonucunda 'termal stres'in ortaya çıktığını vurguladı.
Ayran, özellikle içeriğinde bulunan yoğurt bakterileri sayesinde, çok önemli bir
içecektir. Hiçbir yan etkisi olmadığı gibi sağlık açısından da oldukça faydalıdır.
Eksikliğinde depresyona yol açan, B vitamini açısından oldukça zengin olan
ayranın önemine değinen Hakarayan "Pazartesi sendromlarından uykusuzluğa,
göz altı morluklarından kansızlığa kadar birçok hastalığın temelinde B ve B12
vitamini eksikliği vardır. B vitaminleri, anksiyete ve stres semptomlarını
hafifletmeye yardımcı olabilir, beyinde serotonin gibi hormonların üretimi için
önemlidir. B12 eksikliğinde ise anksiyete ile ilişkili hızlı nefes alıp vermenin arttığı
belirlenmiştir. Özellikle düzenli beslenemeyen kişilerde sıklıkla karşılaşılan bu
semptomların etkisini her gün bir bardak ayran içerek azaltabilirsiniz" dedi.
Yaz sıcakları, hamile kadınlar için çok daha zor geçiyor. Özellikle çalışan
kadınlar için sıvı tüketimi, olmazsa olmazların başında gelir. Ancak su,
kaybedilen minerali yerine koymak için yeterli değil. Bu sebeple, özellikle hamile
kadınlar yaz ayları boyunca içimi leziz, serinletici ve ferahlatıcı etkisi olan ayranı
tercih etmeliler.
Ayran, elektrolit yönünden de oldukça zengin bir içecek. Böylece, bağırsak
florasının stabilitesini artırıyor ve düzenliyor. Sindirim sistemindeki
olumsuzlukların giderilmesinde de tedavi edici etkisi vardır. Vücudun sıvı akışını
dengelemek ve normal kan basıncını sağlamak için gerekli olan potasyumu
sağlar.
172puitwerkbijlage
Vanwege de hitte in de zomer nemen drie klachten toe volgens de tekst.
Schrijf deze drie klachten op in je uitwerkbijlage.
181p
Wat veroorzaakt de 'termal stress' volgens mevrouw Hakarayan?
A een tekort aan calcium, potassium en proteïne
B een tekort aan vitamine A en vitamine D
C vastgehouden hitte in het lichaam
D vastgehouden vocht in het lichaam
192puitwerkbijlage
Geef van de onderstaande klachten aan of deze veroorzaakt worden door
een tekort aan vitamine B en B12.
Kruis 'juist' of 'onjuist' aan in je uitwerkbijlage.
1 bloedarmoede
2 donkere kringen onder de ogen
3 maandag syndroom
4 veel slapen

opgave 6Tekst 6 Gönlümüzün Ş ehrinde Kaç Dost Kald ı ?

Gönlümüzün Şehrinde Kaç Dost Kaldı ?
Facebook sayfanızda kişileriniz çoğalırken, dil hanenizde gerçek ve sadık
dostlarınız hızla tükeniyor!
"Her şeyin yenisi fakat dostun eskisi" diyen eskilerin bir bildiği vardır
elbette, der geçerdim önceleri. Kadim dostluklar, candan muhabbetler,
gönülden demlerin yerine şimdilerde dünyevi rüzgârlar esiyor serin serin
ve artık bakıp geçmek imkânsız!
Caddeleri bir zincir gibi birbirine bağlayan lüks arabalar, göklere yükselen
rezidanslar, hiper marketler, dünya ölçeğinde markalar, cüzdanlardan
taşan paralar, vücuda fazlaca gelen kilolar hiçbirimizi 20 etmedi,
edemedi sanırım.
Bütün bunlar gönlümüzün şehrine yabancı gelen misafirlerdi hiç kuşkusuz.
Üzerinde elbisesi olmayan gerçek adamların yerine, içinde adam olmayan
elbiselere yaslandı yüreğimiz belki de. Menfaatperest, görgüsüz, arsız,
yalancı, hırsız, yüzsüz, güvenilmez, dayanılmaz insanlarla çevremiz
sarıldı. Bu çevreyi biz mi kurduk, çevre mi bizi kurdu, yoksa bu yeni
dünyanın 21 bizleri bir araya getirdi, tartışılabilir. Ama tartışmasız bir
gerçek var ki, o da gönlümüzün şehrinde ayakta kalabilen dostlarımızın
hızla azalıyor oluşudur!
Üç günde kurulan, bir günde yıkılan sözde dostluklar faslındayız!
Sadakatin semtine uğramadığı, yalandan kulelerin yapıldığı, sadece şekle
değer veren 'iç mimarların' 22 olduğu bir dünyanın kapıkulları gibi
savrulup duruyoruz kendi coğrafyamızda.
Bu sahte ve cilalı fildişi kulelerin içinde sadece bir eşyayız aslında.
Gittikçe de bir moloz yığınına dönüşüyoruz. Bir yüreğimiz olduğunu bile
unuttuk. En hatırlı olanımızın bile modası öyle çabuk geçiyor ki hemen
yerine daha yenisi konuyor! Öylesine meşgul, öylesine kendimizi sahte ve
geçici dünyanın meşgalesine kaptırmışız ki, bütün bunların 23 bile
olamayacak kadar kendimizde değiliz.
En kötüsü, ne olduğumuzun bile farkında değiliz.
Ruhlarımızı çok çok gerilerde bırakmış, unutmuşuz kendimizi. Mesela bir
Kızılderili hikayesinde şöyle bir olay anlatılır: "Bir Kızılderili kabilesi,
başkanlarıyla birlikte atlarına binmiş, hızla gitmektedirler. Aniden kabile
reisi durur. Sebebini soranlara: 'Çok hızlı geldik, 24 arkada kaldı,
onları bekleyelim.' der! "
Bu hikaye aslında çok şeyi anlatıyor, anlayabilirsek.
Göz aşinalığı olmayan insanların sanal ortamda, sanal dostluklar kurduğu
bu devirde, dostluk tanımını yeni baştan hatırlatan bu şarkının
unutulmayası sözlerini bile unuttuk!
"Unutulmuş birer birer
Eski dostlar eski dostlar
Ne bir selam, ne bir haber
Eski dostlar, eski dostlar"
Mesela bu şarkıyı bir on, on beş sene evvel daha çok söyler, daha çok
dinlerdik. Zira dostluk, sevgi, arkadaşlık, aşk, sadakat, vefa gibi kavramlar
henüz kaybolmamıştı. Bütün bu kavramların hayatımızda çok saygın ve
dokunulmaz yerleri vardı. Ve her birimizin düzinelerce dostu, gerçek
arkadaşı vardı 25 dayadığımız.
Ya şimdi?
Şimdi hem sanal, hem banal hem de umursamaz bir hayat felsefemiz var.
Çocuklaşan kadınlar, tembelleşen erkekler, çok bilmiş çocuklar, egosu
tavan yapmış gençler ve olgunluğunu kaybetmiş ihtiyarlar korosu şeklinde
bu sözde hayat kavgasında kendimize yer kapmaya çalışıyoruz.
Tüm amacımız sadece para, şan ve şöhret kazanmak ne yazık ki!
"Ne sal iledir, ne mal iledir, beyim ululuk kemal iledir!" diyerek yüzyıl önce
teşhisi koyan Ali Fuat Paşa, ne güzel söylemiştir aslında. Etrafımızda
derin, ilim ve irfan sahibi, sözü senet sayan, cemal ve kemal sahibi insan
arıyoruz ve her defasında derin bir hayal kırıklığına uğruyoruz.
Bu tip insanların azalmasına biz sebep olduk!
Arz 26 ilişkisine bağlı olarak biz böyle bir toplumu inşa ettik, kabul
edelim. Gönlümüzün kentlerinde ne kadar eskiye dair abide varsa yıktık
ve yerlerine yenilerini diktik! Her ne olduysa bizim eserimizdir. Gönül
şehrimizde her kim varsa eskilerden yana, yenileriyle değiştirdik.
Kendi gerçek dostumuzu bir kenara itip unuturken, ihmal ederken,
hayatımızdan çıkarırken, değer vermezken, facebook gibi sanal
ortamlarda edindiğimiz arkadaşlarla dostluk kurmaya çalışıyoruz. Bu da
yetmiyor, bir de ortak arkadaş diye adlandırılan hiç tanımadığımız
insanları gönül şehrimize alıyor, onlardan 27 umuyoruz.
Gönül şehrimizi yabancılarla doldurduk.
Şu var ki facebook sayfanızda kişileriniz çoğalırken, dil hanenizde gerçek
ve sadık dostlarınız hızla tükeniyor!
Ne dersiniz?
Muhabbetle kalınız.
Meryem Aybike Sinan
Kies bij iedere open plek in de tekst het juiste antwoord uit de gegeven
mogelijkheden.
201p
A idare
B mutlu
C takdir
D temin
211p
A ekseni mi
B harikaları mı
C merkezi mi
D şartları mı
221p
A değersiz
B demode
C popüler
D takipte
231p
A arkasında
B başında
C farkında
D yanında
241p
A ailemiz
B bilincimiz
C gözümüz
D ruhlarımız
251p
A göğsümüzü
B kolumuzu
C omuzumuzu
D sırtımızı
261p
A analiz
B işlem
C piyasa
D talep
271p
A haber
B medet
C sağlık
D yorum

opgave 7Tekst 7 Beyni Kullanma K ı lavuzu

Beyni Kullanma Kılavuzu
Son yıllarda hükümetlerden bilim insanlarına, pazarlamacılardan tıp
camiasına kadar herkes beyni daha iyi anlamaya çalışıyor. İşte beyni etkin
biçimde kullanmak için birkaç öneri:
1 Beyniniz her zaman bir depo gibi çalışır. Telefon numarası gibi kısa
bilgileri veya geçen yıl doğum gününde neler yaptığınız gibi uzun ve
yoğun bilgi içeren anılarınızı depolar. Bilgileri kaydedin, hatırlayın ve
gözden geçirin. Bu sayede güçlü bir hafızaya sahip olacağınız gibi,
unuttuğunuz birçok bilgiyi de yeniden canlandıracaksınız. Hatıralarla dolu
hayatınızdaki her şey beyninizde depolanırken, size de bu depoyu
kullanma şansı doğacak. Değerlendirin!
2 Düzenli spor veya haftada bir terleyecek kadar yapılan spor, ruhu toparlar.
Aynı zamanda olumlu düşünmenize de yardımcı olur; beyninizi geliştirir ve
genç tutar. En sevdiğiniz sporu belirleyin. Spor yapın!
3 Gereksiz bir bilgi, beyinden kolayca atılabilir; önemli gördüğünüz
deneyimler hayatınız boyunca size yardımcı olur. Zaman içinde
edindiğiniz bilgilerin önemini fark edin ve bunları değerlendirin. Beyninizin
sunduğu bu imkânı değerlendirdikçe zekânız da gelişmiş olur. Geliştirin!
4 Hedefinizi bir piramit olarak düşünün ve bu piramidin en tepesine sizin için
en önemli şeyleri koyun. İleride nasıl biri olup nasıl anılmak istediğinize
karar verin. Amaç belirlemek, kendinizi kodlamak, stratejik düşünmek, yol
haritanızı çizmeye benzer. Öncelik sıralamanıza göre zaman yönetimi
geliştirin. Öncelik sıralamanız tamamen sizin elinizde. Düşünün!
5 Beyin sadece bilgi depolayan mekanik bir yapı değildir. Kalple
bağdaştırılan hislerin merkezi de beyindir. Duygular, motivasyonlar,
umutlar, korkular, heyecanlar... Hayat tecrübelerinize bağlı olarak,
korkacağınız nesne veya olayları yine beyninizin size yolladığı sinyallerle
belirlersiniz. Bu sinyalleri kontrol etme gücü size aittir. Keşfedin!
6 Zihinsel egzersizler, beyinde sinirsel bağlantı havuzunu zenginleştirir.
Beyinde bağlantı sayısını en çok artıran faktörler; yorum yapmak, tekrar
yapmak, yeni şeyler öğrenmek, yeni deneyimlere açık olmak, alışkanlıkları
terk ederek rutini değiştirmektir. Zorlayın!
7 Mutluluk parfüm gibidir; kendinize sürmeden başkasına bulaştıramazsınız.
Yürüyebilmek, konuşabilmek, ağlayıp gülebilmek bile başlı başına birer
mutluluk kaynağıdır. Küçük şeylerle mutlu olmak yine sizin elinizde. "Az
ye, az uyu, az konuş." felsefesini ilke edinin. Her şeyde ölçülü olmak beyin
dostudur. Basit düşünün!
8 Zengin ve uyarıcı ortamlarda büyüyen çocukların test performansları,
yalın ve durgun ortamlarda yetişen çocuklara göre daha iyidir.
Hayvanlarla, insanlarla, çiçeklerle bağlantı kurun, konuşun ve onlarla
anlaşın. Sosyal temas kurun!
9 Hayatınızın hiçbir anında gülmekten kaçınmayın. Siz güldüğünüzde,
organizmanız güzel bir mesajla iyileşir. Çünkü gülme esnasında
diyaframınız kasılır; karaciğer, dalak, mide, bağırsak gibi birçok organınız
uyarılır. Aynı zamanda yüz, boyun, kol, karın kaslarınız gevşer. Gülmek,
beynin haberci dopamin kullanan parçalarını harekete geçirir. Dolayısıyla
gülmek beyin için zevklidir ve hatta bağımlılık yapar. Yüzlerinde
gülümseme çizgileri olanların 8,5 yıl daha uzun ömürlü olabileceklerini
unutmayın. Gülümseyin!
10 Düşünce süreçlerini netleştirmek, önemli bilgileri hafızanıza kazımak ve
gelecekte daha iyi hatırlamak için yazı yazmak en iyi yöntemlerden biridir.
Parlak fikirlerinizi daha verimli bir hale getiren yazmak, beyin için de çok
özel bir egzersizdir. Böylece daha çözüme yönelik bir düşünme biçimine
sahip olursunuz. Yazı yazın!
11 Dağınık bir oda veya karışık bir çalışma alanı, düşünmeyi verimsizleştirir.
Zihinsel işler yapacağınız yeri buna uygun biçimde tasarlayın ve
şekillendirin. Bulunduğunuz ortam kadar kendinizde de sadelik ve netlik
önemli. Zor bir zihinsel işe başlamadan önce kendinizi gevşetin.
Bedeninizi, ruhunuzu rahatlatın ve ne yapacağınızı netleştirin. Net olun!
figuur bij de opgave
281p
Parçaya göre olumlu düşünmemiz için ne yapmamız gerekiyor?
A amaç belirlememiz
B spor yapmamız
C stratejik düşünmemiz
D yorum yapmamız
291p
Parçaya göre mutlu olabilmek için ne yapmamız öneriliyor?
A ayrıntılı düşünmemiz
B basit düşünmemiz
C hayatı zorlamamız
D yemek yememiz
301p
Parçaya göre daha uzun yaşamamız için ne yapmamız öneriliyor?
A gülmemiz
B konuşmamız
C uyumamız
D yürümemiz
311p
Parçaya göre yazı yazarak hangi düşünce biçimini geliştiririz?
A analitik
B eleştirel
C yaratıcı
D yargılayıcı
321p
Parçada hafızamızı geliştirmeyle ve güçlendirmeyle ilgili öneriler hangi
maddelerde anlatılmaktadır?
A 1. ve 10. maddelerde
B 2. ve 4. maddelerde
C 3. ve 5. maddelerde
D 6. ve 11. maddelerde

opgave 8Tekst 8 Rahat Bir Uyku İ çin Ne Yemeli?

Rahat Bir Uyku İçin Ne Yemeli?
Uyku, insan bedeni ve zihni için gerekli. Ertesi güne dinç
uyanmak için kaliteli bir uyku gerekiyor. Ancak gün içindeki
aktivitelerimiz ve beslenmemiz uykumuzu etkiliyor.
Diyetisyen ve Yaşam Koçu Gizem Şeber beslenme ve
uykuyu anlatıyor.
figuur bij de opgave
Uyku insanoğlunun vazgeçilmezi. Vücudun kendini yenilediği, kas yapım ve
onarımının devam ettiği zaman dilimi. Uyku süremiz de vücut ağırlığımız ve vücut yağ
oranımız ile yakından ilişkili. Yeterli uyuyamayanların kilo alma riskinin daha yüksek
olduğu bilimsel bir gerçek. Yapılan son araştırmalar günde 8 saat uyuyanların 5 saat
uyuyanlara göre%56 oranında daha fazla yağ kaybettiklerini ortaya koydu. Ayrıca
günde 5 saatten az uyuyanların, normal uyku süresini tamamlayanlara göre günde
ortalama 300 kalori fazla aldığı da biliniyor. Bunun tek sebebi uyuyamamanın verdiği
gerginlik veya uyanık kalmak ile harcanan enerji değil. Uykusuzluk, iştah dengesini alt
üst edebiliyor. Yeterli uyumayanların tatlı besinlere daha fazla ihtiyaç duyduğu da
biliniyor.
Eğer uykusuzluk çekiyorsanız, gözlerinizi kapatıp koyun saymanıza gerek yok. Bazı
besinleri ve içecekleri tüketmek daha rahat uykuya dalmanıza yardımcı olabilir. İşte
rahat bir uyku için beslenme önerileri:
Süt için: Yıllar boyu annenizin uyku öncesi size süt getirmesinin bir sebebi var. Süt
ve süt ürünleri içerdikleri triptofan isimli aminoasit sayesinde uykuya daha kolay
dalmanızı sağlıyor. Triptofan içeren diğer besinler ise kuruyemişler, muz ve bal.
Zararsız karbonhidratlar tüketin: Karbonhidratlı yiyecekler, triptofanın uyku
süresince kanda maksimum düzeyde kalmasına yardımcı oluyor. Geç saatlerde yanlış
karbonhidrat tüketimi ciddi anlamda kilo almanıza yol açabilir, bu nedenle zararsız
karbonhidratları tercih etmek gerekiyor. Çoğu insanın sıklıkla yaptığı gibi peynir-
ekmek ve meşrubat yerine; süt ve müsli, yoğurt ve kuru meyve, ayran ve 1-2 kraker
daha sağlıklı seçimler.
Ara öğün tüketin: Yatmadan 1-2 saat önce tüketeceğiniz hafif bir ara öğün uykuya
dalmanızı kolaylaştırır. Bu saatlerde tüketeceğiniz ağır yiyecekler ise midenizde fazla
doluluk yaratacağından uykunuzu iyice kaçırabilir.
Az yağlı besinler tercih edin: Özellikle akşam saatlerinde tüketilen kızartma,
kavurma, fast-food gibi yağ içeriği yüksek besinleri tüketenlerin uyku düzeninde daha
fazla sorun yaşadıkları biliniyor. Bunun sebebi: yağın vücutta çok uzun sürede
sindirilmesinden dolayı gece boyu devam eden sindirim aktiviteleri. Bu nedenle rahat
bir uyku için akşam çok yağlı besinleri tüketmekten kaçınmanız gerekiyor.
Gizli kafein kaynaklarına dikkat edin: Aşırı kafein alımının uykusuzluğa sebep
olabileceği uzun zamandan beri bilinen bir gerçek. Fakat uykuya yakın saatlerde
sadece kahveden uzak durmak yetmiyor. Çay, yeşil çay gibi diğer kafein içeren
içecekler konusunda da dikkatli olmak gerekiyor. Ayrıca çikolatada, birçok asitli
içecekte hatta kafeinsiz kahvede bile bir miktar kafein var. Ciddi anlamda uykusuzluk
çeken biriyseniz, kafeinli içecekleri yatma saatine 6 saat kala tamamen kesmeniz
uykuya dalmanızı kolaylaştıracaktır.
İlacınızdaki kafeine de dikkat: Bazı idrar söktürücüler ve soğuk algınlığı ilaçları
kafein içerir. Genelde içerdikleri kafein, birkaç fincan kahveye eşit gelir. Bu nedenle
herhangi bir sebeple kullandığınız bir ilaç varsa kafein içerip içermediğini kontrol edin,
eğer içeriyorsa doktorunuza danışarak ilacı alma saatinizi değiştirin.
331p
Welke activiteit vindt er in het lichaam plaats tijdens de slaap?
Je moet in het Turks antwoorden.
341p
Parçaya göre az uyuyan insan, neden kilo alabilir?
A az enerji harcadığı için
B daha az gergin olduğu için
C daha az yağ yaktığı için
D geceleri yemek yediği için
351p
Parçaya göre süt içmek iyi uyuyabilmek için neden faydalı?
A az kalori yaktığı için
B kalsiyum içerdiǧinden dolayı
C sindirime iyi geldiǧi için
D triptofan içerdiǧinden dolayı
361p
Parçaya göre aşağıdaki cümle hangi seçenekle tamamlanır?
Peynir-ekmek
A çok tuz içeriyor.
B triptofan içeriyor.
C yanlış karbonhidratlardandır.
D zararsız karbonhidratlardandır.
371p
Parçaya göre akşamları hangi ürünü tüketmek uyku açısından daha
faydalı?
A ayran
B kafeinsiz kahve
C meşrubat
D yeşil çay
381p
Parçaya göre ilacınız kafein içeriyorsa ve iyi uyumanızı engelliyorsa ne
yapmanız gerekiyor?
A diyetisyene danışmak
B doktora danışmak
C ilacı bırakmak
D kahveyi bırakmak

opgave 9Tekst 9 Dillerin S ı n ı fland ı r ı lmas ı

Dillerin Sınıflandırılması
Hiç düşündünüz mü yeryüzünde konuşulan kaç dil
var diye? Yeryüzünde aşağı yukarı iki bin sekiz
yüz dil konuşulmaktadır. Kaybolan dilleri de bu
sayıya katarsak üç bine yakın bir dil olduğunu
söyleyebiliriz. Peki, bu diller acaba nasıl ve neye
göre sınıflandırılmaktadır?
Literatüre giren iki çeşit sınıflama vardır.
Bunlardan birincisi genetik, diğeri ise morfolojik
figuur bij de opgave
sınıflamadır. Ayrıca pek fazla literatüre girmeyen ilginç bir dil sınıflaması
da vardır.
Bu sınıflama zaman esasına göre yapılmıştır. İlk insanların konuştukları
dillere 'ilkel diller', bu dillerden sonra ortaya çıkan dillere 'türemiş diller'
denmiştir. İşin ilginç olan kısmı; türemiş dillere, 'kız diller' denmesidir. Yani
sonradan türeyen dillere kız diller denmiştir. Bu sınıflamayı bir örnekle
açıklayacak olursak, Latince ilkel ya da ana dil; İtalyanca, İspanyolca,
Fransızca ise kız dillerdir.
Gelelim daha ciddi ve bilimsel sınıflandırmalara. Bu yazımızda genetik
sınıflandırmadan bahsedeceğiz. Genetik sınıflamada dillerin birbirine
yakınlığı tespit edilir. Bu yakınlık "Nasıl ki insanların birbiri ile akrabalık
ilişkileri varsa dillerin de birbiri ile akrabalık ilişkileri vardır" düşüncesinden
ortaya çıkmıştır. Bu sınıflama aşağıdaki şekilde yapılmıştır:
1. Hint – Avrupa Dil Ailesi: Coğrafi bir adlandırmadır. Hindistan'dan
İngiltere'ye bir çizgi çekersek, bu çizginin etrafındaki toplumların
konuştukları diller, bu dil ailesi içine girer. Rusça, İngilizce, Almanca,
Yunanca, Hintçe, Slovence, Hollandaca vb. On farklı kola ayrılır. Temel
aldığı iki dil vardır. Yani bütün dillerin bu iki dilden oluştuğunu ileri
sürerler. Bunlar Eski Yunanca ve Latincedir.
2. Hami – Sami Dil Ailesi: Dini hikâyelerden, efsanelerden kaynaklanan
bir adlandırmadır. Hz. Nuh'un iki oğlu vardır. Bunlar Hami ve Sami'dir.
Hami'nin soyundan gelenlerin konuştuğu dillere Hami dilleri, Sami'nin
soyundan gelenlerin konuştuğu dillere ise Sami dilleri denmiştir. Eski Mısır
dili, Kıbti dilini Hami dillerine; İbranice, Aramice, Eski ve Yeni Arapçayı da
Sami dillerine örnek olarak gösterebiliriz.
3. Ural – Altay Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır.
Fince, Moğolca, Macarcayı Ural dillerine; Tunguzca, Mançuca, Japoncayı
da Altay dillerine örnek olarak gösterebiliriz. Türkçe, Ural – Altay dil
ailesinin Altay kolundandır.
4. Bantu Dilleri: Kökene bağlı bir adlandırmadır. Afrika'nın orta ve
güneyindeki 2000'e yakın dilin oluşturduğu dil ailesidir. Lingalaca, Lubaca,
Kongoca, Swahili (Svahili), Pölce, Susuca, Gurca, Akanca Bantu dilleri
grubundandır.
5. Kafkas Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır. Bu
dillerin daha önce Hint – Avrupa dil ailesinden olduğu düşünülüyordu.
Fakat kendine özgü kuralları olduğu anlaşıldı ve ayrı bir dil ailesi olarak
incelenmeye başladı. Çerkez, Çeçen, Lezgi, Laz, Gürcü dilleri bu gruba
aittir.
6. Çin – Tibet Dil Ailesi: Coğrafyadan kaynaklanan bir adlandırmadır.
Çince, Tibetçe, Birmanca ve Himalayalar'ın Çin'e yakın yerlerinde
konuşulan diller bu gruba dâhildir. Ayrıca Avusturalya ve Amerikan yerli
dilleri de bu aileye mensuptur.
391p
Hoeveel talen, inclusief de uitgestorven talen, bestaan er in de wereld
volgens de tekst?
401p
Parçada literatüre giren iki çeşit sınıflamadan söz ediliyor. Bu sınıflamalar
hangileridir?
A genetik ve morfolojik sınıflama
B ilkel ve türemiş diller sınıflaması
C yaşayan ve kaybolan diller sınıflaması
411p
Çerkez, Çeçen, Lezgi, Laz ve Gürcü dilleri, coğrafyadan kaynaklanan
adlandırmaya giren hangi dil ailesine dahildir?
A Bantu Dil Ailesi
B Hami – Sami Dil Ailesi
C Hint – Avrupa Dil Ailesi
D Kafkas Dil Ailesi
423puitwerkbijlage
In de tekst staat hoe de taalfamilies genoemd worden.
Kruis in de tabel in je uitwerkbijlage aan welke taal bij welke groep
hoort.

opgave 10Tekst 10

Gökyüzü Haritası
Bir gökyüzü gözlemcisinin en büyük
yardımcısı gökyüzü haritasıdır. Bu
nedenle gökyüzü gözlemcileri,
incelemeye çıkarken haritalarını da
yanlarına alırlar. Gökyüzü haritaları
yıldızların ve takımyıldızların
gökyüzündeki yerlerini gösterir.
figuur bij de opgave
Haritalarda büyük harfle yazılanlar takımyıldız, küçük harfle yazılanlar
yıldız adlarıdır. Takımyıldızlar, hayali çizgilerle birleştirilmiş yıldız
gruplarıdır. Adlarını çoğunlukla Yunan mitolojisindeki kahramanlardan
alırlar. Takımyıldızlar, yıldızların gökyüzündeki yerlerini hatırlamanızı ve
onları bulmanızı kolaylaştırır.
Gezegenlerin ve Ay'ın konumu günden güne ve aydan aya değiştiğinden
bu haritalarda gezegenler ve Ay gösterilmiyor. Eğer gökyüzünde bu
haritalardaki yıldızlar dışında, yıldız benzeri parlak cisimler görüyorsanız
bunlar büyük olasılıkla gezegenlerdir. Bu haritalardaki yıldızları ve
takımyıldızları görmek için teleskop ya da dürbün gerekmiyor. Çıplak
gözle gözlem yapabilirsiniz. Ancak çevrenizdeki ışıklar ve hava koşulları
görebileceğiniz yıldızların sayısını etkiler.
Gökyüzü gözlemine çıkarken haritayı görebilmek için yanınıza kırmızı ışık
veren bir fener almanız iyi olur. Sıradan bir el fenerinin önüne koyacağınız
kırmızı bir kâğıtla kendiniz de kırmızı ışık veren bir fener yapabilirsiniz.
Kırmızı kâğıdı birkaç kat halinde kullanarak ışığın parlak olmamasını
sağlayın. Böylece ışık gözünüzü fazla almaz ve gökyüzünü daha iyi
görebilirsiniz.
431p
Met welke letters worden de namen van sterrenbeelden op de hemelkaart
weergegeven?
A grote letters
B kleine letters
C schuingedrukte letters
D vetgedrukte letters
441p
Waarom worden de sterrenbeelden weergegeven op een hemelkaart?
A om de afstand tussen de grote sterren te bepalen
B om de afstand tussen de sterrenbeelden de vinden
C om de plaatsen van de planeten in het heelal te bepalen
D om de plaatsen van de sterren gemakkelijker te vinden
451p
Waarom worden de planeten op een hemelkaart niet weergegeven?
omdat
A de hemelkaart alleen voor sterren bedoeld is
B de planeten geen vaste locaties hebben
C de planeten niet tot de Melkweg behoren
D iedereen weet waar de planeten ongeveer zijn
461p
Welke van de onderstaande voorwerpen wordt aangeraden voor het
observeren van de hemel?
A kaars
B telescoop
C verrekijker
D zaklamp

opgave 11Tekst 11 Cam Sanat ı

471p
Je wilt een cursus glaskunst volgen waar veel aandacht wordt besteed
aan tekenen. Verder lijkt het je ook leuk om een beeldje van klei te
maken.
Welke van de onderstaande cursussen voldoet hieraan?
Je moet in het Turks antwoorden
Cam Sanatı
Bu Yaz Cam Sanatıyla Tanışın!
Bu yaz farklı bir atölye çalışmasına
katılmak isteyenler için Cam Ocağı
Vakfı, dünya çapında isim yapmış
sanatçılarla yaz dönemi boyunca cam
sanatını öğretiyor.
Cam Ocağı Vakfı, Riva Nehri kenarında
bulunan kampüsünde dünya çapında
isim yapmış cam sanatçılarını
ağırlayarak, hazırladığı programlarda
figuur bij de opgave
farklı cam tekniklerini öğrencilere tanıtıyor.14 Ağustos'ta başlayan
atölyeler şöyle:
Kalıpla Şekillendirme
Frantisek Janak-Chad Holiday kursunda katılımcılar, eskiz ve kil
modelleme ile başlayıp adım adım cam şekillendirme teknikleri kullanarak
heykelin nasıl tamamlanacağını deneyimleyecekler. Açık kalıp eritme ve
kapalı kalıp eritme gibi temel ve ileri şekillendirme tekniklerini içeren kurs,
küçük heykel yapımının tüm aşamalarını kapsıyor.
Tarih: 14 - 24 Ağustos
Ücret: 1.190 dolar
Sıcak Cam Üfleme
Janusz Pozniak kursu, sıcak cam kullanmanın zorluklarını, doğru teknik
kullanımıyla yaratıcılığı geliştiren ve tetikleyen bir alana dönüştürüyor.
Katılımcılar, cam üfleme tekniği konusunda uzmanlaşmış iki ustanın
rehberliğinde malzemelerle çalışma ve onları anlama becerilerini
geliştirecekler.
Tarih: 14 - 24 Ağustos
Ücret: 1.250 dolar
Cam Heykel
Charlie Pariott-Martin Janecky kursu, sanatseverleri cam baloncuğa
heykel olarak hayat vermenin büyüleyici sürecine davet ediyor. İlk adım
olarak çizime odaklanan atölyede çamurla heykel yapılıp, alçı ile kalıp
alma, hazırlanan bu kalıplarla cam üfleme ve son aşamada yüzeye doku
yapımı çalışmaları yapılacak.
Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül
Ücret: 1.450 dolar
Alevle Çalışma
James Minson-Karina Guévin çalışması, alevle şekillendirme tekniklerinin
temel alt yapısını oluşturuyor. Öğrenciler bu çalışmada hem sert hem de
yumuşak camda uygulanan şekillendirme yöntemlerini öğrenecekler.
Camın renklendirilmesinde ve şekillendirilmesinde kişisel yöntemler
geliştirecekler.
Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül
Ücret: 1.190 dolar
Füzyon
Mark Ditzler kursu, katılımcıların kişisel tekniklerini geliştirmelerini
sağlayacak. Öncelikle temel füzyon ve cam çökertmeyi kavrayıp, ardından
cam tasarımı öğelerini öğrenecekler. Bu tasarım öğeleri, öğrencilerin
kendi eserlerini ileri ve kişisel bir seviyeye çıkarmasını sağlayacak. İkinci
hafta yapılacak çalışmalarda ise katılımcılar kendi tasarımlarını hayata
geçirme konusunda donanım kazanacaklar.
Tarih: 26 Ağustos - 7 Eylül
Ücret: 990 dolar

opgave 12Tekst 12 En Ye ş il Ülkeler

481p
Voor het vak aardrijkskunde wil je een werkstuk schrijven over de relatie
tussen landbouw en milieu. Je wilt daarvoor een bepaald land als
onderwerp nemen.
Welk onderstaand land is hiervoor het meest geschikt?
Je moet in het Turks antwoorden.
En Yeşil Ülkeler
İsviçre çöpten enerji üretiyor, İzlanda ısınma
ihtiyacının büyük bölümünü jeotermal
enerjiden karşılıyor, Kosta Rika topraklarının
dörtte birini korumak için çalışmalar yapıyor...
İzlanda: Çevreci Jeotermal
Buzul, volkan ve şelaleleriyle İzlanda
dünyanın en yeşil ülkelerinden biri kabul
edilir. Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde,
Grönland'ın güneydoğusu ile Norveç ve
figuur bij de opgave
Britanya Adaları'nın arasında yer alır. İzlanda, 103 bin km karelik
yüzölçümüyle Ege Bölgesi'nden biraz daha büyük bir ada ülkesidir. Ülke,
küçük alanına rağmen çevreci hareketler bakımından oldukça etkileyici
işlere imza atıyor. Zengin jeotermal kaynaklara sahip olan İzlanda, temiz
elektrik ve ısıtmanın yüzde 82'sini bu kaynaklardan elde ediyor. Isınma ve
elektrik için en sık kullanılan kaynak saf hidrojen. Üstelik sadece evlerde
değil, ulaşımda da hidrojenden yararlanılıyor. İzlanda hükümeti hidrojenle
çalışan toplu taşıma araçlarıyla vatandaşlarının ulaşımına çevreci bir
çözüm getiriyor. İzlanda'nın 2050 yılında petrolsüz bir ülke olması
planlanıyor.
Kosta Rika: Ormanlara Koruma
51 bin km karelik yüz ölçümüyle bir Orta Amerika ülkesi olan Kosta
Rika'nın hedefi yüksek. 2021'e kadar sıfır karbon emisyonuna sahip ilk,
hatta belki de tek ülke olmak istiyor. Bunun için hava ve suyu kirleten
kaynaklar yerine doğa dostu, yenilenebilir kaynakların kullanılmasına
çalışılıyor. Coğrafi konumu Kosta Rika için bir avantaj. Çünkü yıl boyunca
20-26 °C'lerde seyreden sıcaklık sayesinde evlerin ve binaların ısıtılması
çok zor değil. Özellikle kahve, mısır ve muz ihracatı yapan bu tarım ülkesi
için toprak çok önemli. Ancak bu durum, ülkenin uzun yıllar
ormansızlaştırma sorunuyla boğuşmasına yol açtı. Bugün Kosta Rika
topraklarının neredeyse dörtte biri koruma altında. Devlet çiftçilere
ormanların korunması için maddi destek veriyor. Aynı zamanda turizm
yatırımlarının yaban hayatı ve ormanlar üzerine kurulması ülkeye maddi
kaynak sağlıyor. Ülkenin yaklaşık yüzde 25'ini, koruma altındaki yabani
hayat oluşturuyor.
İsviçre: Çöpten Enerji
Yale Üniversitesi'nin 2012'de yayımladığı Dünya Çevre Performansı
Endeksi'nde (Environmental Performance Index-EPI) birinci sırayı İsviçre
alıyor. 1900'lerin başından beri çevre duyarlılığı geliştiren ülkelerden biri
olan İsviçre'de onlarca park dikkat çekiyor. Ayrıca otomobil kullanımının
yasak olduğu bazı şehirlerde sadece bisikletle ya da yürüyerek ulaşım
sağlanıyor.
İsviçre, çöpten yararlanma konusunda da önemli adımlar attı. Ülkede
vatandaşlar, atılacak her çöp için 1 avro ödüyor. Kentsel katı atıkların geri
dönüşüm oranı ise yüzde 40'larda. İsviçre'deki 28 tesiste 250 bin eve
elektrik sağlayacak kadar enerji üretiliyor. Bu da 215 bin ton daha az
petrol anlamına geliyor. İsviçre'de sadece evler değil, oteller de temiz
enerji kullanıyor.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.