bronnen

Eindexamen turks vmbo gl/tl 2006, tijdvak 1

bij dit examen

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is
aangegeven. Als je in het Turks antwoordt, levert dat 0 punten op.

opgave 1TEKST 1

11p
Wat is er goed te zien op 5 mei?
A de planeet Venus
B een nieuwe komeet
C een zonsverduistering
Gökyüzünde İzlediklerimiz Gökyüzünü mayıs ve haziran aylarında önemli olaylar bekliyor. Kuyrukluyıldız Hale-Bopp’un geçişinden bu yana, fotoğrafı en rahat bir şekilde çekilebilecek kuyrukluyıldız adayı olarak…

Gökyüzünde İzlediklerimiz Gökyüzünü mayıs ve haziran aylarında önemli olaylar bekliyor. Kuyrukluyıldız Hale-Bopp’un geçişinden bu yana, fotoğrafı en rahat bir şekilde çekilebilecek kuyrukluyıldız adayı olarak gösterilen C-2001 Q4 kuyrukluyıldızı, 5 mayıstan itibaren kuzey yarımküreden görülebilecek. 7 mayısta ise Dünyaya en yakın konumda olacak. 8 Haziran 2004’de gerçekleşecek bir diğer olay ise 121 yıldan bu yana Venüs’ün ilk kez bu kadar yakından Güneş’in önünden geçecek olması. Geçiş sırasında Venüs’ün görünen çapı Güneş’inkinin 32.7’de biri kadar olacak. 160 milimetre çapındaki bir güneş görüntüsü, Venüs’ü Güneş diskinin üzerinde kolayca izleyebilmek için yeterli olacak. Venüs’ün geçişi; Avrupa, Afrika ve Asya’dan da görülebilecek. Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan geçişin başlangıcı izlenirken, Afrika, Kuzey ve Güney Amerika’nın doğusundaki gözlemciler, Güneş doğarken Venüs geçişinin sadece son evresini görebilecek. Ekin

opgave 2TEKST 2

opgave als beeld van het examen
Je wilt in Duitsland naar het toneelstuk “Kürk Mantolu Madonna”. → Schrijf in de uitwerkbijlage de datum op wanneer dit toneelstuk te zien is. Allee34a 10589 Berlin Tel-Fax: e-mail:yuereklik@t-online.de BREMEN Ara Güler’in foto ğ raf sergisi , 14 Mart gününe kadar Buntentorsteinweg 112 adresindeki…

Je wilt in Duitsland naar het toneelstuk “Kürk Mantolu Madonna”. → Schrijf in de uitwerkbijlage de datum op wanneer dit toneelstuk te zien is. Allee34a 10589 Berlin Tel-Fax: e-mail:yuereklik@t-online.de BREMEN Ara Güler’in foto ğ raf sergisi , 14 Mart gününe kadar Buntentorsteinweg 112 adresindeki Şehir Galerisi’nde görülebilir. NÜRNBERG Loni- Über- Haus : 1000&1 Wort Kabarett “Einmal Türke, immer Türke” 6 Mart günü saat 20.00’de Marthastr. 60 adresinde. Tafelhalle : 8 Mart Uluslararası Kadınlar Günü; 8 Mart günü saat 19.00 dan itibaren eğlencelerle kutlanacak. Türkiye – Almanya Filim Festivali, 10 Mart günü saat 20.00’de yapılacak açılış töreni ve Nuri Bilge Ceylan’ın “Uzak “ adlı filminin gösterimi ile başlıyor. 11- 21 Mart tarihleri arasında düzenlenen festivalde 10 filim gösterilecek. BERLİN Berliner Ensemble : Berthold Brecht’in “Die Heilige Johanna der Schlachthöfe” si 6 Mart günü saat 20.00’de, William Shakespeare’in “Der Stur”’u 7 Mart saat 19.30’da ve Gotthold Ephraim Lessing’in “Die Juden” i de 8 Mart günü saat 20.00’de görülebilir. Adres: Theater am Schiffbauerdamm – Tel.: 030-28 408 – 155 Maxim Gorki Teater : William Shakespeare’in “Romeo und Julia” sı 6 Mart, Berthold Brecht’in “Die Dreigroschenoper” i 7 Mart günü saat 19,30’da sahnelenecek. Adres: Am Festungsgraben 2, 10117 Berlin – Tel.: 030- 20221 115. Tiyatrom : 6 Mart günü saat 20.00’de Sabahattin Ali’nin romanından Hülya Karcı’nın oyunlaştırdığı, Çetin İpekkaya’nın yönettiği “Kürk Mantolu Madonna” sahnelenecek. Berlin Türk Sosyal Demokratları , 2005 Dünya Kadınlar Günü nedeniyle 8 Mart günü saat 17.00’de Nehringstr. 26, 14059 Berlin adresindeki dernek lokalinde “Türk Kadını nereye gidiyor? İ rticanın koluna mı, demokrasinin yoluna mı?” başlıklı bir toplantı düzenledi. Konuşmacılar: SPD’li Berlin Milletvekili Ülker Radziwill ve Atatürkçü Düşünce Derneği Başkanı Nalan Arkat. INGELHEIM Mainz Özgürlük ve Dayanı ş ma Derne ğ i , 7 Mart günü saat 18.00’den itibaren Binger Str. 41, 55218 adresindeki Stadtcafe salonunda Dünya Kadınlar Direniş gününü kutluyor. Mainzer Altenheim : Diyabetliler Dayanışma Birliği, 10 Mart günü saat 19.00’da Altenauergasse 7, 55116 Mainz adresindeki “Mide ve Ba ğ ırsak Hastalıkları” üzerine bir toplantı düzenledi. Topantıya İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Med. Ömer Akbulut konuşmacı olarak katılacak. PFEFFINGEN Gasthaus Lamm : Albstadt Türk Okul-Aile Birlikleri kadın Komusyonu, 7 Mart günü saat 14.00- 19.00 arasında Teodor-Heuff. Str 9, 72461 adresinde eğlenceli zengin bir programla Dünya Kadınlar Günü Kutlaması düzenledi. SINDELFINGEN/ ULM Theater Ulm : Aydın Engin’in yazdığı “Mehmet Dasch, Deutsch Danisch” adlı oyunu 5 Mart günü saat 20.00’de “Grüss Gott Memet” i ise 7 Mart günü saat 15.00’de Schiller Str.1, 89077 adresinde, izleyebilirsiniz.

opgave 3TEKST 3

opgave als beeld van het examen
Je kijkt graag naar komische films. → Welke film kies je? Schrijf het nummer van de film op in de uitwerkbijlage. 1 Hayatımın Çalımı Beckham Yönetmen: GURINDER CHADHA Oyuncular: KEIRA KNIGHTLEY PARMINDER, NAGRA. Süre: 112 dk. Türü: Komedi Filmin web sitesi: http://www.ben-ditlikebeckha.nl/ artık…

Je kijkt graag naar komische films. → Welke film kies je? Schrijf het nummer van de film op in de uitwerkbijlage. 1 Hayatımın Çalımı Beckham Yönetmen: GURINDER CHADHA Oyuncular: KEIRA KNIGHTLEY PARMINDER, NAGRA. Süre: 112 dk. Türü: Komedi Filmin web sitesi: http://www.ben-ditlikebeckha.nl/ artık hem komik hem de inanılmaz 2 Yüzüklerin Efendisi: İ ki Kule Yönetmen: PETER JACKSON Oyuncular: ELIJAH WOOD, IAN MCKELLEN Süre: 179 dk. Türü: Fantezi – Macera Filmin web sitesi: htttp://www. lordoftherings.net/ daha da güçlenerek yüzüğü elde edebilmek için büyük bir savaş başlatıyor.

opgave 4TEKST 4

Japonlara yönelik yastıklar kapışılıyor Japonya'da yaklaşan yılbaşı öncesi, erkekler için kadın kucağı biçimli 'kucak yastığı' ve kadınlar için erkek kolu şekilli 'erkek arkadaş kolu yastığı' yok satıyor. Sadece…

Japonlara yönelik yastıklar kapışılıyor Japonya'da yaklaşan yılbaşı öncesi, erkekler için kadın kucağı biçimli 'kucak yastığı' ve kadınlar için erkek kolu şekilli 'erkek arkadaş kolu yastığı' yok satıyor. Sadece Japonya'da satılan ve köpükten üretilen yastıklar, özellikle yalnız yaşayan Japonlar tarafından tercih ediliyor. Gerçek hissi de yaratan yastıklar, şaka hediyesi olarak da satın alınıyor. Kucak yastığı ilk gün 3 bin adet satıldı Kucak yastığının üreticisi Trane KK şirketinin yetkilisi Mistuo Takahaşi, yaklaşık 130 dolara sattıkları kadın kucağı yastığını, yalnız erkeklerin çok sakinleştirici ve teskin edici bulduklarını söylüyor. Çıktığı ilk gün 3 bin adet satılan kucak yastığının yanı sıra kadınlara yönelik olarak Kameo şirketi tarafından üretilen, erkek kucağı ve kolundan oluşan yastık, kadınlar tarafından ‘gece horlamadığı, yanındakini ezmediği ve sabah da aynı yerde durduğu’ için tercih ediliyor Erkek arkadaş kolu biçimli yastık da yaklaşık 150 dolara satılıyor.

41p
Waar zijn de kussens met vrouwen of mannenvorm van gemaakt?
A van opblaasbaar plastic
B van schapenwol
C van schuim
D van vogelveren
51p
Door wie worden de kussens vooral gekocht?
Je mag in het Turks antwoorden.
61p
Wat vinden de mannen van de kussens die de vorm van een vrouwenschoot hebben?
Ze vinden het
A opwindend.
B pijnstillend.
C rustgevend.
D slaapverwekkend.
71p
Wat kost een kussen dat de vorm van een vrouw heeft?
A drie dollar
B dertig dollar
C honderddertig dollar
D honderdvijftig dollar

opgave 5TEKST 5

Dü ğ ün Niye beyaz giyeriz? Mavi giysek ne olur? Gelin çiçeğinin anlamı nedir ? O gün için neler şans, neler uğursuzluk getirir ? Aşağıdaki yazımızda tüm sorularınızın cevaplarını bulacaksınız. Dü ğ ün Adetleri 1. Eski çağlarda davetliler doğurganlık ve bereketi temsilen çiftlere taze meyveler…

Dü ğ ün Niye beyaz giyeriz? Mavi giysek ne olur? Gelin çiçeğinin anlamı nedir ? O gün için neler şans, neler uğursuzluk getirir ? Aşağıdaki yazımızda tüm sorularınızın cevaplarını bulacaksınız. Dü ğ ün Adetleri 1. Eski çağlarda davetliler doğurganlık ve bereketi temsilen çiftlere taze meyveler verirdi. Günümüzde bunun yerini çeşitli hediyeler aldı. 2. Duvak, gelinin güzelliğini saklamak ve onu kötü ruhlardan korumak amacıyla takılır. 3. Gelin buketini fırlatmak Amerikalılardan gelen bir alışkanlık. Buketi kapan kişinin en kısa zamanda evleneceği rivayet edilir. 4. Eski zamanlarda bereket ve doğurganlık için çiftlerin üzerine buğday ve pirinç atılırdı. Şimdilerde buğday ve pirincin yerini konfetiler almış durumda. 5. Nikah töreni sırasında damat gelinin sağ tarafında durur. Böylece gelini kötülüklerden ve diğer taliplerinden koruyabilmek için kılıç tutan sağ eli açıkta kalmış olur! 6. Gelini eşikten kucakta geçirmenin onu yeni evde gizlenen kötü ruhlardan koruyacağına inanılır. 7. Eski zamanlarda günün anısına konuklara verilen hediyeler yerine günümüzde içinde 5 adet badem şekeri bulunan nikah şekerleri veriliyor. Her bir şeker sağlık, refah, bereket, mutluluk ve uzun bir hayatı temsil eder. şeyler olması ailenizin hep yanınızda Gelinlik Genelde gelinlik için beyaz tercih edilir ama başka renk giymek isteyenler için işte ufak bir gelinlik sözlüğü! Beyaz: Doğru insanı seçtin, kalbine yaz. Mavi: Aşkınız gerçek, sıkı tut elini. Pembe: kaderiniz pek iyi olmayacak. Kırmızı: Bu evlilik kaderinde olacak bir sızı. Sarı: Eşiniz yüzünden utanacaksınız. Gri: çok ama çok uzaklarda yaşayacaksınız. Siyah: Hiç evlenmemiş olmayı tercih edeceksiniz. Ekin

opgave als beeld van het examen
→ Welke van onderstaande beweringen zijn juist en welke zijn onjuist? Omcirkel in de uitwerkbijlage welke beweringen ‘juist’ of ‘onjuist’ zijn. 1 De bruidegom zit rechts van de bruid om snel op haar voet te kunnen trappen. 2 De bruidssluier is bedoeld om de bruid te beschermen tegen boze geesten. 3…

→ Welke van onderstaande beweringen zijn juist en welke zijn onjuist? Omcirkel in de uitwerkbijlage welke beweringen ‘juist’ of ‘onjuist’ zijn. 1 De bruidegom zit rechts van de bruid om snel op haar voet te kunnen trappen. 2 De bruidssluier is bedoeld om de bruid te beschermen tegen boze geesten. 3 Een zwarte kat die de weg van de bruid kruist, is een slecht voorteken. 4 Het geven van verse vruchten aan de bruid zorgt voor vruchtbaarheid.

→ Schrijf in de uitwerkbijlage het eerste en laatste woord op van de zin waarin de betekenis van het amandelsnoepgoed (Nikah şekeri) wordt aangegeven.
In de tekst staan drie verwachtingen van de bruid bij haar huwelijk en vijf kleuren van de bruidsjurk. Volgens de tekst geeft elke kleur een bepaalde verwachting weer van de bruid bij haar huwelijk. → Geef in de tabel in de uitwerkbijlage aan wat de kleur van de bruidsjurk zegt over de toekomst.
→ Wat betekent het zien van een blind iemand op weg naar de trouwerij?

opgave 6TEKST 6

121puitwerkbijlage
Welke twee meisjes vragen om advies vanwege problemen die met hun uiterlijk te
maken hebben?
Schrijf de nummers van twee teksten op in de uitwerkbijlage.
Uzman Gözüyle/Aile Bize Yazın 1) 'Saçlarımı boyamak istiyorum' Selam! Ben 13 yaşımdayım ve saçlarımı boyatmak istiyorum. Saçım siyah ve uçlarını kızıl yapmak istiyorum. Ama annem izin vermiyor; daha çok küçükmüşüm. Sizce de küçük müyüm? Sizce ne yapmalıyım? Sevgili rumuzsuz Hey Girl Kızı, sanırım ce

Uzman Gözüyle/Aile Bize Yazın 1) 'Saçlarımı boyamak istiyorum' Selam! Ben 13 yaşımdayım ve saçlarımı boyatmak istiyorum. Saçım siyah ve uçlarını kızıl yapmak istiyorum. Ama annem izin vermiyor; daha çok küçükmüşüm. Sizce de küçük müyüm? Sizce ne yapmalıyım? Sevgili rumuzsuz Hey Girl Kızı, sanırım cevabım umduğun gibi olmayacak ve seni de çok mutlu etmeyecek. Ama belki şu boya işini bir kez daha düşünmeni sağlayabilirim. Seni olduğundan büyük ya da iddialı gösterebilecek şeyleri bu yaşta yaparsan, böyle şeyler için uygun yaşa geldiğinde ne yapacaksın? Zaman umduğundan hızlı geçiyor, genç kızlığa adım attığın bu günlerin ve son çocukluk günlerinin tadını çıkarman dileği ile, sevgiler 3) 'A ğ abeyimle sorunum var' Selam Hey Girl. Ben 17 yaşımdayım. Sıkıntılarıma çare bulabileceğinizi düşündüm. Benim ağabeyimle sorunum var. Her şey onun askerden geri dönmesiyle başladı. Her şeyime karışıyor, özellikle de kıyafetlerime… Beni çok sıkıyor, lütfen bana ne yapmam gerektiğini söyler misiniz? KINIRCIK Sevgili Kınırcık, ağabeyinin askere gitmeden önce de bu tip tutumları var mıydı? Eğer davranış biçimi hep böyle idiyse işin biraz zor görünüyor. Gerekirse ailenin diğer fertlerinden de yardım alabilirsin. 2) 'Annemle bir türlü anla ş amıyorum' Merhaba, ben 16 yaşımdayım. Altı yaşımdayken babamı bir iş kazasında kaybettim. 13 yaşımdayken annem tekrar evlendi ve şimdi 14 aylık bir erkek kardeşim var. Bu zamana kadar annemle bir türlü anlaşamadım ve hala da anlaşamıyoruz. Annem, babamın ölümüyle çok sarsıldı. Yaşadıkları aklına geldikçe galiba bana kızıyor ve bağırıyor.. Üniversite sınavlarına bir senem kaldı ve ben sırf bu yüzden kendimi derslerime veremiyorum. Lütfen bana yardımcı olun! ÇARES İ Z Sevgili Çaresiz, problemin ciddi ve acilen üstünde durulması gereken bir konuymuş gibi görünüyor. Aradan uzun yıllar geçmiş , artık herkesin yeni şartlarına alışmış olması gerekirdi. Ama annenle senin aran düzeleceği yerde, gittikçe artan ve senin ihtiyacından hayli farklılaşan bir biçimde bozuluyorsa, bu senin bundan sonraki hayatın olumsuz bir şekilde etkileyebilir. Öncelikle, aile büyüklerinden yardım almanı öneririm. Umarım annen bunu doğru anlar ve bu yüzden seni suçlamaz. Şimdiden kolay gelsin. 4)'Bana baskı yapıyorlar' Merhaba, ben okula başladığım günden beri hiç bir zaman sınıfımın en iyisi olamadım, bunu da pek kafama takmadım. Ama bu sene ailem üzerimde acayip bir baskı yarattı. Ben hiçbir zaman diğerleri gibi sınıf birincisi falan olamam, olmak da istemiyorum. Onların baskısı altında, geçen senelerde iyi olan ders notlarım bile çok düştü. Şimdi notlarımı onlara söylemekten korkuyorum. Lütfen bana yardım edin, çok mutsuzum. MUTSUZ Sevgili Mutsuz, okul problemleri, aile içinde sıklıkla sorun yaratabiliyor. Ben yazdıklarından, ailenin, sınıfının en çalışkan öğrencisi olmanı bekledikleri sonucunu çıkarmadım. Sanırım bu sene işi biraz daha sıkı tutmanı ve bunu onlara göstermeni istiyorlar. Bu sıkıntının olumsuz bir kısırdöngüye dönüşmesine izin vermemelisin. Konuyu, okul rehber öğretmenin ve babanla bir daha ve kendini doğru ifade ederek tartışmanı öneririm.!

opgave 7TEKST 7

131p
Wat is het doel van de gouverneur van Rize met betrekking tot ‘Varagele’?
A afschaffen
B beschermen
C verbeteren
D vermeerderen
E zo laten staan
Rize'de 9 bin 575 VARAGELE var RİZE'de, Doğu Karadeniz bölgesinde ilkel taşıma aracı olarak kullanılan ve 'Varagele' olarak bilinen teleferiklerden 9 bin 575 tane bulunduğu saptandı. Kentin coğrafi yapısı nedeniyle…

Rize'de 9 bin 575 VARAGELE var RİZE'de, Doğu Karadeniz bölgesinde ilkel taşıma aracı olarak kullanılan ve 'Varagele' olarak bilinen teleferiklerden 9 bin 575 tane bulunduğu saptandı. Kentin coğrafi yapısı nedeniyle ulaşımın çok zor şartlarda yapılabildiğini vurgulayan Rize Valisi Enver Salihoğlu, varagelelerin bir standarda kavuşturulmasını isteyerek şunları söyledi: "Ancak eşya taşımak için kullanılabilen bu araçlarda meydana gelen kazalarda, son 1 yıl içinde 3 insanımızı kaybettik." .Muhammet KAÇAR (DHA)

opgave 8TEKST 8

Cem Efsaneleri Gösterileri ve bir türlü vizyona giremeyen ‘G.O.R.A.’ adlı filmiyle gündeme gelen Cem Yılmaz’la ilgili söylentilerin ardı arkası kesilmiyor. İşte ‘Cem Yılmaz’ efsanelerinden bazıları: Askerden sonra bunalıma girdi 2000 yılında 14 giden Cem Yılmaz, askerlik dönüşü çok olgunlaştığını,…

Cem Efsaneleri Gösterileri ve bir türlü vizyona giremeyen ‘G.O.R.A.’ adlı filmiyle gündeme gelen Cem Yılmaz’la ilgili söylentilerin ardı arkası kesilmiyor. İşte ‘Cem Yılmaz’ efsanelerinden bazıları: Askerden sonra bunalıma girdi 2000 yılında 14 giden Cem Yılmaz, askerlik dönüşü çok olgunlaştığını, ama asker dönüşü, kendine daha az güvenen bir şovmen ortaya çıktı. Örneğin 6 ay boyunca sahne şovu yapmadı, yeniden sahne şovuna başladığındaysa da 15 süre “ya şimdi kimse gülmezse” Hürriyet

Kies bij iedere open plek in de tekst het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden.
A askere B eve C geziye D yola
A belirsiz B belli C kısa D uzun
A ayrı B beraber C sıradan
A çıktı B döndü C gitti D kaldı
A beraber B bile C sık sık
A az B biraz C çok D daha
A bilgisayar B kitap C kıyafet D oyun E yemek
A bir B iki C üç D dört

opgave 9TEKST 9

221p
Wat voor soort relatie bestaat er tussen alinea 1 en alinea 2?
A Alinea 1 en alinea 2 staan los van elkaar.
B De vraag gesteld in alinea 1 wordt in alinea 2 beantwoord.
C De vraag gesteld in alinea 1 wordt in alinea 2 met een voorbeeld geïllustreerd.
D Het probleem gesignaleerd in alinea 1 wordt in alinea 2 wetenschappelijk uitgelegd.
Fastfood ve ızgara kansere neden olabiliyor Marmara Üniversitesi (MÜ) Sağlık Eğitim Fakültesi Sağlık Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Emel Alphan, besinlerin pişirilme yöntemlerinin sağlığı olumsuz yönde…

Fastfood ve ızgara kansere neden olabiliyor Marmara Üniversitesi (MÜ) Sağlık Eğitim Fakültesi Sağlık Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Emel Alphan, besinlerin pişirilme yöntemlerinin sağlığı olumsuz yönde etkileyebildiğine işaret ederek, ''fastfood sisteminde, yüksek sıcaklıkta günde 10-12 saat kullanılan kızartma yağları fiziksel ve kimyasal değişime uğrar'' dedi. Bu yağların fiziksel ve kimyasal değişim sonucu okside ve hidrolize olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Alphan, ''Okside olmuş yağlar kolon, karaciğer, mide, pankreas gibi gastrointestinal sistem kanserlerine neden olabilirler'' diye konuştu. Prof. Dr. Alphan, fastfood beslenmede en çok tavuk eti kullanıldığını da belirterek, yüksek sıcaklıkta derin yağda yapılan kızartma işlemi sırasında büyük oranda besin ve E vitamini kaybı olduğunu vurguladı.

opgave 10TEKST 10

231p
Welke bewering over de Turkse computertermen die door de ‘Türk Dil Kurumu’ zijn
bedacht is volgens de tekst juist?
A De nieuwe termen zullen niet aanslaan.
B De nieuwe termen zullen direct aanslaan.
C Het is onduidelijk of de nieuwe termen zullen aanslaan.
D Het zal lang duren voordat de nieuwe termen geaccepteerd zullen worden.
Bilişim terimlerinin Türkçe karşılıklarını merak etmiyor musunuz?
Yabancı sözcüklere bulduğu Türkçe karşılıklarla dil kirlenmesinin önüne geçmeye
çalışan Türk Dil Kurumu (TDK), gelişen teknolojiyle birlikte bilişim alanında her gün bir
yenisi eklenen yabancı terimlere de hızla Türkçe karşılıklar üretmeye çalışıyor. Türk Dil
Kurumu'nun ''www.tdk.gov.tr'' adresinden ulaşılabilen web sitesinde ''Yabancı
Sözcüklere Türkçe Karşılıklar'' bölümünde yayınlanan sözcüklerden derlenen bilgiye
göre, kurum, yabancı sözcüklere Türkçe karşılık bulma çalışmalarında, bilim, teknoloji
ve bilişim alanında kullanılan terim ve sözcüklere de yer vermeye başladı.TDK,
teknolojik gelişime paralel olarak her geçen gün yeni bir yabancı sözcüğün, Türkçe'de
karşılığı bulunmadığı için yaygın olarak günlük kullanıma girmesi üzerine, bulduğu
karşılıklarla Türkçe'yi yabancı sözcüklerden arındırmaya çalışıyor.
Yapılan yeni sözcük üretme çalışmaları sonucunda, yaygın olarak kullanımda olan
başta ''Compact Disc (CD)'', ''e-mail'', ''modem'', ''link'' gibi kelimeler olmak üzere bu
alandaki birçok yabancı terim ve sözcüğe Türkçe karşılık bulan TDK, ''modem'' yerine
''çevirge'', ''link'' yerine ''ilişim'', ''Compact Disk (CD)'' yerine ''yoğun teker (YT)''in
kullanılmasını öneriyor.
''Web'' yerine ''ağ'', ''webmaster'' yerine ''ağ yöneticisi'', ''web sayfası ve web sitesi''
yerine de ''ağ sayfası ve ağ sitesi'' terimlerinin kullanılmasının önerildiği TDK'nın web
sitesinde, ilk defa Prof. Dr. Aydın Köksal tarafından ''Computer'' kelimesi yerine
kullanılan ''Bilgisayar'' kadar kabul görüp görmeyeceği merak konusu.
Diğer Türkçeleştirilen sözcüklerin bazıları şöyle:
'Server: sunucu, software: yazılım, on-line: çevrimiçi, network: bilişim ağı, notebook: el
bilgisayarı, monitör: mini gösterici, multimedya: çoklu ortam, laptop: dizüstü, laser-disc:
ışıklı teker, konfigürasyon: yapılandırma, joystick: yönetme kolu, internet: genel ağ,
intranet: iç ağ, hacker: kırıcı, hacking: kırma, faks: belgegeçer (kısaltması belgeç),
fakslamak: belgegeçerle göndermek, extranet: dış ağ, çip: yonga, chat: sohbet,
yarenlik, hoşbeş, gevezelik etmek, cracker: çökertici.''

opgave 11TEKST 11

İ STANBUL TÜRKÇES İ VAR MIDIR? İSTANBUL Türkçesi var mıdır, sorusunun yanıtı vardır olmalı. Belki de daha doğrusu vardı, demek gerekir. Ziya Gökalp, kullanılması gereken Türkçe’nin İstanbul Türkçesi olduğunu söylemişti, bunu da Aksaray’daki hanımefendilerin konuştuğu dil diye tanımlamıştı. Bugün…

İ STANBUL TÜRKÇES İ VAR MIDIR? İSTANBUL Türkçesi var mıdır, sorusunun yanıtı vardır olmalı. Belki de daha doğrusu vardı, demek gerekir. Ziya Gökalp, kullanılması gereken Türkçe’nin İstanbul Türkçesi olduğunu söylemişti, bunu da Aksaray’daki hanımefendilerin konuştuğu dil diye tanımlamıştı. Bugün bazı kimseler, İstanbul Türkçesi diye bir Türkçe’nin varlığını kabul etmeyebilirler. Çünkü o dil o kadar çok değişmiştir, başkalaşmıştır ki, toplumsal değişime paralel olarak, öylesine başka bir dil çıktı ki ortaya, eskisinden eser kalmadı Peki bu dil değişti de aynı zamanda zenginleşti mi? Bir açıdan evet, diğer açıdan hayır. Çünkü büyük şehirlerin kendine özgü dilleri, terimleri, kavramları olduğu kanısındayım. Kelimelerin telaffuzu bile başkadır. Büyük, kozmopolit İstanbul, dillerin orada yaşayanlar tarafından süzülerek kendine ait olmasını sağladı. Oysa sonradan bozuldu. kelimeler de sızmıştır, belki bu Dün İngilizce’nin globalleşme yüzünden bozulduğunu, Kraliçe’nin İngilizcesi olmaktan artık uzaklaştığını yazdım. Türkiye’deki durum ne? Türk dilinin küreselleşme serüveni yaşanmadığına göre belki bizdekini ulusallaşma olarak nitelendirebiliriz. bozulmayı birbirine karıştırdığımdan. Hürriyet

opgave als beeld van het examen
Ziya Gökalp’a göre İstanbul Türkçesini en iyi: A İstanbul’da bir semt konuşuyor. B İstanbul ve çevresi konuşuyor. C Türkiye’nin tamamı konuşuyor.
Yazara göre eski İstanbul Türkçesi artık: A hem yazı hem de konuşma dilinde kullanılıyor. B hiç konuşulmuyor. C sadece konuşma dilinde kullanılıyor. D sadece yazı dilinde kullanılıyor.
→ Wat ziet de schrijver als oorzaak dat het Engels bedorven is geraakt?
Parçaya göre İstanbul Türkçesinin değişme nedeni aşağıdakilerindin hangisidir? A İstanbul’a göç B İstanbul’dan göç C küreselleşme D modernleşme
→ Welke twee onderwerpen zegt de schrijver in de laatste alinea door elkaar te halen?
Yazar parçada İstanbul Türkçesinin değişikliğini: A beğeniyor B doğal buluyor C önemsiz buluyor D sorguluyor

opgave 12TEKST 12

Şimşek Ve Yıldırımın İnanılmaz Gücü
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün internet
sayfasında şimşek ve yıldırım ile ortaya çıkan inanılmaz güç hakkında bilgilere yer
verildi.
Buna göre, bir tek şimşek çakmasındaki elektrik güç yaklaşık 200 bin amper. Bu
elektriksel güç bir milisaniye veya daha az sürede şimşek kanalını Güneş yüzey
sıcaklığının 3 katı olan yaklaşık 28 bin santigrat dereceye kadar ısıtabiliyor.
Şimşek saniyede 90 bin mil (144 bin 810 kilometre) yani yaklaşık yarı ışık hızıyla
hareket ediyor ve bu nedenle bir şimşeği başlangıcından sonuna kadar izlemek zor.
Şimşeğin ortalama kalınlığı ise 2.5-5 santimetre.
Ortalama bir şimşek çakışı ile ortaya çıkan enerji, 100 Wattlık bir ampulü üç aydan
daha fazla yakma gücüne sahip.
Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü uzmanlarından Yüksel Özalp'in “Şimşek ve
Yıldırım” konulu yaptığı çalışmaya göre, bir bulut içerisinde yağmur zerrecikleri, kar
taneleri, dolu gibi parçacıklar (hidrometeor) çarpışma sayesinde yükleniyor.
Daha büyük parçacıklar daha fazla negatif yük kazanırken, daha küçük parçacıklar
daha fazla pozitif yük kazanıyor. Bu parçacıklar, bulutun yukarı bölümünün tamamen
pozitif yük kazanması ve bulutun aşağı kesimlerinin negatif olarak yüklenmesine kadar,
dikey hareketler ve yer çekiminin etkisiyle ayrılıyor. Bu yük ayrılması, hem bulut
içerisinde hem de bulut ile yer arasında çok büyük bir elektrik potansiyeli oluşturuyor.
Şimşek çakması bu potansiyelin havadaki elektriksel direnci bozması sonucu meydana
geliyor.
figuur bij de opgave
En tehlikeli ve hasar verici olan şimşek, bulut-yer arasında
(yıldırım) oluşan şimşek türü. Bulut içi şimşek de en yaygın
yük boşalma tiplerinden biri. Bulutlar arası şimşek ise iki
farklı bulutun yük merkezleri arasında meydana geliyor.
Gök gürültüsü, elektriksel boşalma ile Güneş yüzey
sıcaklığının üç katına varan sıcaklık ile atmosferin
ısıtılması sonucu şimşek kanalları boyunca oluşuyor. Bu
şok dalgası, çevredeki açık havayı sıkıştırıyor ve ardından
da şimşek kanallarından dışarı doğru yayılırken akustik
dalgaya dönüşüyor.
Hürriyet
302puitwerkbijlage
Welke van onderstaande beweringen over de bliksem zijn juist en welke zijn onjuist?
Omcirkel in de uitwerkbijlage welke beweringen ‘juist’ of ‘onjuist’ zijn.
1 De bliksem verplaatst zich met de snelheid van het licht.
2 De dikte van de bliksem is niet meer dan 5 centimeter.
3 De energie van de bliksem kan een lamp drie maanden laten branden.
4 De hitte van de bliksem is bijna even groot als die van de zon.
311p
Welke factor speelt een rol bij het ontstaan van een bliksem?
A de aantrekkingskracht van de aarde
B de afstand tot de zon
C de hitte van de zon
D de stand van de maan
321p
Volgens de tekst is ‘yıldırım’ slechts één van de meerdere soorten ‘şimşek’ die er zijn.
Schrijf het eerste en laatste woord op van de zin waaruit dat duidelijk blijkt.
331p
Waardoor gaat onweer met donderslagen gepaard?
Door …
A de afstand die de bliksem aflegt.
B de hitte van de bliksem.
C de schokgolf die de bliksem veroorzaakt.

opgave 13TEKST 13

Takside uçmaya hazırlanın BBC'nin haberine göre İngiliz Avcen firması, geliştirdiği özel jet ile 'hava taksisi' hizmeti vermeye hazırlanıyor. 2006'da 'Jetpod' adlı taksinin deneme uçuşlarına başlayacak olan firma,…

Takside uçmaya hazırlanın BBC'nin haberine göre İngiliz Avcen firması, geliştirdiği özel jet ile 'hava taksisi' hizmeti vermeye hazırlanıyor. 2006'da 'Jetpod' adlı taksinin deneme uçuşlarına başlayacak olan firma, 2O10'da da ilk müşterilerini uçurmayı hedefliyor. 40 kilometrelik bir mesafeyi yaklaşık dört dakikada alacak olan Jetpod'un fiyatı da taksi ücretlerine denk gelecek. Örneğin Londra merkezi ile havaalanı arasındaki mesafe 100 dolar olacak. Geleneksel havaalanlarının onda biri uzunluğundaki pistleri kullanacak olan Jetpod'un ikiz turbo jetleri, diğer motorlara oranla 20 desibel daha az gürültü çıkarıyor. Beş yolcu kapasiteli Jetpod'ların maliyeti 1 milyon doları bulacak. Alçak irtifadan uçacak olan Jetpod'lar, yaklaşık 530 km/h saat hızla yol alacak.

341p
Wat wordt in de tweede alinea verteld?
A Jetpod gaat alleen tussen Londen en het vliegveld vliegen.
B Jetpod wordt heel snel en kost niet meer dan een taxi.
C Jetpod wordt straks goedkoper dan een taxi.
351p
Welke van de onderstaande zin klopt niet volgens de tekst?
A Jetpod gaat laag vliegen.
B Jetpod gaat minder geluid maken dan de andere motoren.
C Jetpod kan meer dan 6 passagiers vervoeren.
D Jetpod zal weinig ruimte nodig hebben op het vliegveld.
361p
Hoeveel zullen de productiekosten van een Jetpod zijn?

opgave 14TEKST 14

371p
Welk van de onderstaande punten is, volgens de tekst, de reden dat de werkloosheid in
geïndustrialiseerde landen lager ligt?
A De rijkdom van het land in kwestie.
B Het geringe bevolkingsaandeel van de jeugd.
C Het opleidingsniveau van de jeugd.
İşsizlik En Çok Gençleri Vuruyor Avrupa ve Türkiye’de işsizlikten en çok gençlerin etkilendiği ortaya çıktı. Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde, 25 yaş altındaki genç işsizlerin son bir yıl içinde yüzde 0.7 oranında…

İşsizlik En Çok Gençleri Vuruyor Avrupa ve Türkiye’de işsizlikten en çok gençlerin etkilendiği ortaya çıktı. Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde, 25 yaş altındaki genç işsizlerin son bir yıl içinde yüzde 0.7 oranında artış gösterdiği tespit edildi. Avrupa Birliği’ne üye ülkeler ve Türkiye’de işsizlikten en çok 25 yaş altındaki gençlerin etkilendiği tespit edildi. Türk Harb-İş’in Eurostad verilerinden yaptığı tespite göre, 25 yaş altındakiler arasındaki işsizlik bu yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0.7 oranında arttı. Harb-İş’in araştırmasında, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) genç işsizlerin oranının tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını tespit ettiği ağustos ayı raporunda, 15-24 yaş grubundaki işsizliğin 1993- 2003 yılları arasında yüzde 10.5 oranında büyüdüğü, buna karşılık iş olanaklarının sadece yüzde 2 oranında artış gösterdiği bilgisine yer verildiğine dikkat çekildi. Araştırmada, gençler arasındaki işsizliğin en fazla gelişmekte olan ülkelerde yaygın olduğu ve sanayileşmiş ülkelerin bu sorunla daha az karşılaştığı belirtildi. Dünya gençliğinin yüzde 85’inin gelişmekte olan ülkelerde yaşadığı ve bu yüzden sorunun en çok onları etkilediği te

opgave 15TEKST 15

Tükürükle kontakt lens takanlar var 1 Prof. Dr. Murat Öncel, ilk bakışta Türkçe konuşan bir Amerikalıya benziyor, giyiminden gözlüklerine, gülüşünden ayakkabılarına kadar. 1959’da Ohio’da dünyaya gelmiş , 6 yaşında ailece Michigan’a nakli mekan etmişler. Dedesi Atatürk’ün yakın arkadaşı , 4. dönem…

Tükürükle kontakt lens takanlar var 1 Prof. Dr. Murat Öncel, ilk bakışta Türkçe konuşan bir Amerikalıya benziyor, giyiminden gözlüklerine, gülüşünden ayakkabılarına kadar. 1959’da Ohio’da dünyaya gelmiş , 6 yaşında ailece Michigan’a nakli mekan etmişler. Dedesi Atatürk’ün yakın arkadaşı , 4. dönem Bursa Milletvekili Rüştü Egel, babası ise Samsunlu dahiliye mütehassısı Hasan Fehmi Öncel. İlkokuldan sonra Antalya’ya kesin dönüş , ortaokul, lise derken 1982’de İstanbul Tıp Fakültesi’nden mezuniyet. Derken kafasını ‘vitrektomi’ ameliyatlarına takmış , baba dostu Vehbi Koç onu bu ameliyatı öğrenmesi için Amerika’ya Prof. Dr. G. Peyman’ ın yanına göndermiş . New Orleans’ta 2 yıl vitrektomi konusunda üst ihtisas yapmış . Ardından Mayo Clinic, Cleveland, Turgut Özal’ ın ameliyatları derken 1989’da vatanına dönmüş . Vitrektomi ameliyatlarını İstanbul’da ilk o yapm ış , sonra başlamış ulusal ve uluslar arası tıp ödülleri yağmuru. O aynı zamanda Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Bölümünün patronu. Önce hastanedeki Prof. Dr Murat Öncel’i tanıdık, sonra Ataköy’deki villasında piyanosunu çalıp eşi Banu ile dertleşip, ikizleri Deniz ve Damla ile oynayan aile babası Murat Öncel’i siz de tanımak ister misiniz? 2 Eskiden gözler elmas bıçakla elle çizildiği için numaralar tam olarak tutturulamıyordu. Gece gözbebeği genişlediğinde çiziklerin kenarlarından yansımalar olabiliyordu. Şimdi ise bu ameliyatı lazerle gözün ön kısmını tıraşlayarak, dokuyu yontarak yapıyoruz. Amerika lazerle tedaviyi eksi 6’yla sınırlarken, Türkiye’de eksi 10, 15’ler yapıldı , sonra hepsi tekrar yükseldi, lazer çocuk oyuncağı değil. Şu anda Amerika’da eksi 10 ile artı 6, astigmatta ise 5 numaraya kadar yapılıyor. Yakını atmanın ise henüz çaresi yok, çünkü bu yaşlılığın getirdiği uyum yetersizliği. 45 yaşında dünyada herkes yakını göremez, her 5 yıl bir numara artar. 45 yaşında artı 1,5 takar, 50 yaşında artı 2, 55 yaşında artı 2,5, 60 yaşında ise artı 3 numara gözlük takar, bu bir kuraldır, değişmez. 3 Gözler vücudun, hastalıkların aynasıdır. Mesela göz dibi muayenelerinde vücuttaki bütün hastalıkları pratik olarak anlayabiliyoruz. Çünkü insan vücudunda damarları çıplak olarak gördüğümüz tek yer gözdür. Buradaki damarlar bozulmaya başlarsa, vücuttaki damarlar da bozulmaya başlamış demektir. Onun için diyabet teşhisi konulan hasta hemen retina konusunda uzmanlaşmış bir göz uzmanına gidip göz dibi taraması yaptırmalı . Çünkü hasta gözündeki bozuklukların farkına varmaz, ne ağrı olur, ne de görme bozukluğu. Eğer rahatsızlığı zamanında yakalarsak ilerlemesini çok basit bir lazer tedavisiyle durdurabiliyoruz. 4 Vitrektomi denen göz içi kanaması ameliyatlarını eskiden dikişli yapardık, şimdi lazerle, tertemiz. Bu ameliyat insan vücudunda yapılabilecek en mikrocerrahi ameliyattır. Gözün en arka tabakası sarı noktadan zar soyuyoruz, elinizde bir milimetrelik bile titreme olmaması lazım. 5 Her insan 55-60 yaşından sonra ‘yaşa bağlı makula dejeneresansı ’ dediğimiz sarı nokta rahatsızlığına yakalanır. Bu yaşlılığa bağlı bir göz bozukluğudur, hasta kör olmaz, baktığı noktayı göremez. Bu hastalık ilerlediği zaman hiçbir tedavisi yok, sadece bizde değil, bütün dünyada. Bunu erken dönemde anlayabilirsek foto dinamik denilen en son tedavi şekliyle ilerlemesi durdurulabiliyor. Bu rahatsızlığın sizde başlayıp başlamadığını anlamak için kendi kendinize basit bir test yapabilirsiniz. Bunun için kareli bir kağıda bir daire çizip ortasına koyu bir nokta koyun. Yakın gözlüğünüzü takıp bir gözünü kapatıp

dairenin içindeki noktaya bakın. Sonra öteki gözünüzle aynısını tekrar edin. Eğer kareleri eğri büğrü görüyorsanız bu hastalığın başlangıç dönemindesiniz demektir. 6 Türkiye’de birçok insanımız belki de az masraflı olsun diye kontakt lensini tükürüğüyle ıslatıp takıyor. Böyle bir şey olabilir mi,…

dairenin içindeki noktaya bakın. Sonra öteki gözünüzle aynısını tekrar edin. Eğer kareleri eğri büğrü görüyorsanız bu hastalığın başlangıç dönemindesiniz demektir. 6 Türkiye’de birçok insanımız belki de az masraflı olsun diye kontakt lensini tükürüğüyle ıslatıp takıyor. Böyle bir şey olabilir mi, bunlar mikrop kaptırıcı etkenler. Ayrıca gece yatarken mutlaka lensleri çıkarmak lazım. Çünkü uyurken gözümüz göz kapağından besleniyor. İnsan vücudunda damarsız olan tek doku, kornea. Gözün ön tarafındaki bu şeffaf doku damarla değil, oksijenle, gözyaşıyla besleniyor. Tıptaki bu kadar ilerlemelere rağmen bugün hálá iris yapamıyoruz, sadece var olanı tamir edebiliyoruz. Dünyadaki bütün normal insanların gözlerinin çapı 2,5 santimdir, sadece kornea çapı farklı olabilir. Göz merceğimiz, saç ve tırnak gibi hem büyür, hem sertleşir. Hürriyet

Prof.Dr. Murat Öncel’in 6 yaşına kadar ilk çocukluk yılları nerede geçmiş ? A Antalya’da B Istanbul’da C Michigan’da D Ohio’da
→ Schrijf in de uitwerkbijlage op wat de functie is van Prof.Dr. Murat Öncel (alinea 1).
Prof. Dr. Murat Öncel nasıl birisi olarak tanıtılıyor (1. paragraf)? 1 Mesleğinde uzman ve iyi bir aile reisi 2 Tüm zamanını hastalarına ayıran bir doktor A 1 is juist B 2 is juist C 1 en 2 zijn juist
Önceden numaraların tutmama sebebi nedir (2. paragraf)? A Ameliyatın lazerle yapılması B Ameliyatta dikiş tutmaması C Gözlerin elmas bıçakla elle çizilmesi
3. ile 4. paragraf hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur ? A 3. ve 4. paragrafta da lazer tedavisi anlatılıyor. B 3. paragrafta bir teşhis, 4. paragrafta tedavisi anlatılıyor. C 3. paragrafta göz sorunları, 4. paragrafta çözümleri anlatılıyor. D 3. paragrafta sadece göz hastalıkları, 4.…

3. ile 4. paragraf hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur ? A 3. ve 4. paragrafta da lazer tedavisi anlatılıyor. B 3. paragrafta bir teşhis, 4. paragrafta tedavisi anlatılıyor. C 3. paragrafta göz sorunları, 4. paragrafta çözümleri anlatılıyor. D 3. paragrafta sadece göz hastalıkları, 4. paragrafta göz ölçümleri anlatılıyor.

→ Welke van onderstaande beweringen over de oogziekte “Sarı nokta” zijn juist en welke zijn onjuist (alinea 5)? Omcirkel in de uitwerkbijlage welke beweringen ‘juist’ of ‘onjuist’ zijn. 1 bu hastalık çocuklarda görülür 2 bu hastalık yaşlılarda görülür 3 erken dönemde tedavisi vardır 4 her dönemde…

→ Welke van onderstaande beweringen over de oogziekte “Sarı nokta” zijn juist en welke zijn onjuist (alinea 5)? Omcirkel in de uitwerkbijlage welke beweringen ‘juist’ of ‘onjuist’ zijn. 1 bu hastalık çocuklarda görülür 2 bu hastalık yaşlılarda görülür 3 erken dönemde tedavisi vardır 4 her dönemde tedavisi vardır

Niçin gece yatarken lensleri çıkarmak gereklidir (6. paragraf)? A Göz kapağından beslenebilsin diye. B Gözler dinlensin diye. C Lensler çabuk eskimesin diye. D Lenslerden mikrop kapmasın diye.