bronnen

Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2009, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Hersenwerk

11p
Op welke manier wordt het onderwerp van de tekst in alinea 1 ingeleid?
A door de aanleiding te noemen voor het schrijven van de tekst
B door de mening van Monique Kitze over het boek weer te geven
C door uit te leggen voor wie de tekst bedoeld is
D door vooraf een volledige samenvatting van de tekst te geven
Gebruik onderstaande informatie voor het beantwoorden van de vragen 2 en 3.
We kunnen de tekst verdelen in vijf delen:
Deel 1: alinea 1
Deel 2: alinea’s 2 en 3
Deel 3: alinea’s 4 en 5
Deel 4: alinea’s 6, 7 en 8
Deel 5: alinea 9
21p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 3 (alinea’s 4 en 5)?
A Activiteit hangt van je leeftijd af
B Creativiteit hangt samen met je karakter
C Er zijn mogelijkheden en beperkingen
D Sport is belangrijk
31p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 4 (alinea’s 6, 7 en 8)?
A Belangrijke invloeden
B Jongeren en volwassenen
C Omgeving is belangrijk
D Talent is onmisbaar
41p
Wat is het verband tussen alinea 2 en alinea 3?
A Alinea 2 en 3 vormen een tegenstelling.
B Alinea 3 geeft een toelichting op de inhoud van alinea 2.
C Alinea 3 noemt de oorzaak bij de inhoud van alinea 2.
D Alinea 3 noemt uitzonderingen op de inhoud van alinea 2.
51p
In de alinea’s 4 tot en met 9 wordt een aantal vragen gesteld.
Hoe kun je de inhoud van die vragen het beste weergeven?
Het zijn vragen
A naar de mening van Sitskoorn over haar eigen boek.
B over de ervaring van Sitskoorn in het veranderen van haar eigen brein.
C over fouten en onduidelijkheden in het boek van Sitskoorn.
D over uiteenlopende kanten van het onderwerp dat Sitskoorn behandelt.
62p
In alinea 5 zegt Sitskoorn: “Ik zeg niet dat alles kan.”
In de alinea’s 5 en 6 noemt zij een aantal factoren waarvan mensen afhankelijk
zijn.
Noem drie van deze factoren.
71p
In alinea 6 is sprake van de invloed van de omgeving.
In welke andere alinea wordt het belang van de omgeving het duidelijkst
aangetoond?
82p
Als een volwassene een tweede taal wil leren, zijn er volgens Sitskoorn twee
tegenstrijdige factoren werkzaam.
Welke twee factoren zijn dat?
91p
Hoe kun je de hoofdgedachte van deze tekst tekst het beste weergeven?
A Het veranderen van je brein kent heel veel beperkingen.
B Hoe ouder je wordt, hoe gemakkelijker je je brein kunt veranderen.
C Je brein veranderen heeft meer geestelijke dan lichamelijke gevolgen.
D Je kunt je brein veranderen en dat biedt kansen voor lichaam en geest.
101p
Wat is het voornaamste doel van de schrijfster met deze tekst?
A Zij wil dat de lezer het boek van Sitskoorn koopt.
B Zij wil de lezer ervan overtuigen dat Sitskoorn gelijk heeft.
C Zij wil haar eigen mening duidelijk maken over het boek van Sitskoorn.
D Zij wil informatie geven over het boek van Sitskoorn.

opgave 2Tekst 2 Het nut van pret in de nacht

1111p
Vat de tekst Het nut van pret in de nacht samen in maximaal 150 woorden.
Besteed alleen aandacht aan de volgende punten:
1 het probleem dat in de tekst aan de orde wordt gesteld
2 de verklaring voor dit probleem
3 het lichamelijke gevolg en het geestelijke gevolg van dit probleem
4 de drie fasen in het onderzoek van Meerlo en Román
5 twee resultaten van het onderzoek van Meerlo en Román
6 de omvang van de slaapbehoefte bij mensen
7 de twee verschillende resultaten van het onderzoek naar de onderbroken
slaap
8 de aanbeveling die wordt gedaan.
Maak er een samenhangend geheel van. Gebruik geen telegramstijl. Geef niet
onnodig voorbeelden. Tel het aantal woorden en noteer dat onder je
samenvatting. Zet de titel erboven.

opgave 3Tekst 3 Tot op welke hoogte willen we weten

121p
Op welke speciale doelgroep is deze tekst gericht?
A op alle kritische consumenten
B op alle mensen die in supermarkten werken
C op alle mensen die tegen het eten van vlees zijn
D op alle mensen die werk zoeken of ander werk willen
131p
Wat laat de afbeelding van vlees uit een supermarkt in deze advertentie zien?
De afbeelding laat zien
A hoe ingewikkeld het aangeboden werk kan zijn.
B hoe onbetrouwbaar veel Nederlands voedsel is.
C hoeveel contact met het buitenland voor het aangeboden werk nodig is.
D welke baan in de vleesverwerkende industrie wordt aangeboden.
141p
Wat is het belangrijkste doel van de advertentie?
A de lezer amuseren
B de lezer informeren
C de lezer tot handelen aansporen
D de lezer waarschuwen

opgave 4Tekst 4 Schrijfopdracht

151p
In de eerste alinea wordt de inhoud van de tekst ingeleid.
Hoe doet de schrijfster dat?
De schrijfster
A geeft een volledige samenvatting van de tekst.
B noemt de aanleiding voor het schrijven van de tekst.
C schetst een beknopte geschiedenis van de diergeneeskunde.
D valt een bepaald standpunt aan.
161p
Welke bedoeling heeft de schrijfster met de tweede alinea van de tekst
Dierengekte?
Zij wil laten zien
A dat alleen eigenaren over de behandeling van hun huisdieren beslissen.
B dat de mensen anders zijn gaan denken over het welzijn van dieren.
C dat gezelschapsdieren veel geld kosten.
D dat huisdieren beter dan andere dieren geholpen worden.
Gebruik onderstaande informatie voor het beantwoorden van de vragen 17
en 18.
We kunnen de tekst verdelen in vier delen:
Deel 1: alinea 1
Deel 2: alinea’s 2 tot en met 4
Deel 3: alinea’s 5 tot en met 7
Deel 4: alinea’s 8 tot en met 11
171p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 2 (alinea’s 2 tot en met 4)?
A Kosten voor gezelschapsdieren
B Lagere tarieven bij de dierenarts
C Veranderende diergeneeskunde
D Voor- en nadelen van dierenliefde
181p
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van deel 3 (alinea’s 5 tot en met 7)?
A Effect van de medische behandeling
B Grote en kleine huisdieren
C Nieuwe ontwikkelingen, nieuwe vragen
D Toenemende kennis
191p
“Een hond die voor 600 euro is gekocht, wordt soms zonder bezwaar bestraald
voor duizenden euro’s.” (regels 28-30) Hieruit blijkt, dat eigenaars soms heel
veel over hebben voor hun dier.
Citeer de zin uit alinea 9 waarin een soortgelijk voorbeeld wordt genoemd.
201p
In alinea 5 zegt de heer Hellebrekers: “Er wordt steeds meer kennis vergaard.”
Citeer de zin uit alinea 10 waarin hij hetzelfde beweert.
211p
In alinea 7 stelt Nienke Endenburg de vraag “Wil je dat ook?”
Welk antwoord geeft zijzelf op die vraag?
A Alles wat technisch gesproken kan, moet je laten doen.
B Als je de tijd ervoor neemt, wen je overal aan.
C Het gaat wel om het dier, niet om wat de eigenaar leuk vindt.
D Om het geld hoef je het niet te laten.
221p
Hoe zullen mensen volgens Hellebrekers van de KNMvD op de hoge
behandelkosten gaan reageren?
A Ze laten de beslissing aan de dierenarts over.
B Ze nemen een verzekering om de dierenartskosten te kunnen dragen.
C Ze zien af van verdere behandeling.
D Ze zoeken naar andere behandelmogelijkheden.
231p
In alinea 1 wordt gesteld: “In de diergeneeskunde is weinig meer te gek.”
Geef uit alinea 11 een voorbeeld van dierengekte die niet bij de
geneeskunde hoort.
Gebruik niet meer dan 10 woorden.
241p
Een schrijver kan in een tekst gebruik maken van:
1 feiten
2 de eigen mening
3 de mening van anderen.
Waarvan maakt de schrijfster van deze tekst vooral gebruik?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
251p
Wat is het belangrijkste doel van de schrijfster met deze tekst?
A amuseren
B informeren
C overtuigen
D tot handelen aansporen
Schrijfopdracht
Op jouw school is de Maatschappelijke Stage al bekend. Door het verrichten van
vrijwilligerswerk tijdens schooltijd maak je kennis met de samenleving. Voor
jouw eigen maatschappelijke stage heb je verband gelegd met je grootste
hobby. Jij bent al jaren lid van de plaatselijke ruitervereniging. In je woonplaats
heeft de Dierenbescherming enkele jaren geleden in een oude boerderij een
rusthuis voor bejaarde paarden en geblesseerde sportpaarden opgezet, de
“Wilhelminahoeve”. Daar wilde jij graag je Maatschappelijke Stage doen. Je wist
de docent die jouw voorstel moest goedkeuren, te overtuigen van het nut ervan.
Verder kon je aantonen, dat het project ruimschoots voldeed aan de eisen die
de school daaraan stelt. Zo heeft het rusthuis geen betaald personeel. Veel werk
blijft daardoor liggen. Dat niet uitgevoerde werk omvat meer dan het minimum
van 15 uren die de school verplicht heeft gesteld. Ook staat het tehuis binnen de
toegestane grens van 20 kilometer vanaf jouw school.
Je kon snel twee klasgenoten voor jouw idee winnen. Het echtpaar dat het
rusthuis leidt, wilde graag meewerken, op voorwaarde dat gemaakte afspraken
zouden worden nagekomen en dat het werk goed zou worden uitgevoerd.
Jullie hebben in je stage allerlei werkzaamheden gedaan. Het parkje rondom de
“Wilhelminahoeve” is grondig schoongemaakt en jullie hebben allerlei
onderhoudskarweitjes in de stallen en het hoofdgebouw uitgevoerd.
De lerares die de website van jouw school bijhoudt, wil op de website informatie
over een paar geslaagde maatschappelijke stages van het afgelopen schooljaar
opnemen. Zij vraagt jou een artikel voor de website te schrijven over het project
dat jij samen met je twee klasgenoten hebt uitgevoerd.
2613p
Opdracht: een artikel voor de website
Schrijf het artikel voor de website, over jouw maatschappelijke stage in het
rusthuis voor paarden. Je mag gebruik maken van bovenstaande gegevens,
maar je mag ook gegevens van je eigen school gebruiken of zelf gegevens
bedenken.
Besteed in jouw artikel aandacht aan de volgende onderwerpen.
− Leg uit wat de bedoeling van een Maatschappelijke Stage is.
− Vermeld twee verschillende eisen die de school aan een project stelt.
− Geef aan waarom jij voor het werk in dit rusthuis hebt gekozen.
− Noem twee verschillende reacties uit jouw omgeving op deze keuze.
− Noem de twee voorwaarden die het tehuis aan jullie stelde.
− Beschrijf twee verschillende werkzaamheden die jullie in dit tehuis hebben
verricht.
− Geef je eigen mening over het nut van de Maatschappelijke Stage.
− Geef twee verschillende argumenten voor je mening, uit bovenstaande tekst
of van jezelf.
Maak er een samenhangend geheel van en zet er een passende titel boven.
Vermeld je naam en de klas waarin jij zit.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.