bij dit examen
MeerkeuzevragenSchrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee
redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee
redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte
van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder
berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1PAAL BIJT HOND
In het dagblad Trouw van 6 februari 2003 stond het volgende berichtje te lezen:
Hond geëlektrocuteerd door lantaarnpaal
AMSTERDAM- Afgelopen weekeinde is een labrador in Amsterdam
geëlektrocuteerd door een lantaarnpaal. De hond liep op een besneeuwde
ondergrond langs de paal en viel neer. Twee andere honden moesten voor
behandeling naar een dierenarts. Nuon heeft een onderzoek ingesteld.
12p
Leg uit of de besneeuwde ondergrond hier heeft gewerkt als isolator of als geleider.
Lees de tekst hieronder:
De grootte van de stroom hangt af van de spanning en de weerstand van mens of dier.
De weerstand is de optelling van de lichaamsweerstand (ongeveer 1000 Ω) en de
overgangsweerstand.
De overgangsweerstand hangt af van de vochtigheid en de dikte van de huid.
21p
Hoe kun je aan de tekst hierboven zien dat de lichaamsweerstand en de
overgangsweerstand in serie staan?
33p
De spanning op de lantaarnpaal is 230 V, de stroom door de hond is 50 mA en de
lichaamsweerstand is 1000 Ω.
Bereken de overgangsweerstand van de hond.
opgave 2RODE OGEN
41p
Tessa maakt op een feestje flitsfoto’s van haar vrienden en vriendinnen.
Als de foto’s afgedrukt zijn, blijken alle personen rode ogen te hebben.
Hoe komt dat?
A Van het witte flitslicht absorberen de ogen alle kleuren.
B Van het witte flitslicht kaatsen de ogen alle kleuren terug.
C Van het witte flitslicht absorberen de ogen alleen rood licht.
D Van het witte flitslicht kaatsen de ogen alleen rood licht terug.
opgave 3PRAKTISCHE OPDRACHT MET LDR
Een groepje leerlingen voert een praktische opdracht uit met een LDR.
• Bouw de opstelling hieronder: A 7,5V V 12V LDR • Maak de afstand tussen de lamp en de LDR steeds kleiner. Begin met een afstand van 50 cm en ga door met stapjes van 5 cm tot een afstand van 5 cm. • Meet bij elke afstand de stroomsterkte door de LDR.
51p
Bij deze proef hoort een onderzoeksvraag.
Noem een onderzoeksvraag over de LDR die hoort bij deze proef.
De leerlingen zetten de metingen in een tabel en ze berekenen bij elke meting de
weerstand van de LDR.
63puitwerkbijlage
Zet in de figuur op de uitwerkbijlage de grafiek van de weerstand uit tegen de afstand.
72p
Leg uit of er een evenredig verband bestaat tussen de afstand en de weerstand.
Kijk hiervoor naar de grafiek of naar de tabel.
82p
Maak een schatting van de weerstand bij een afstand van 55 cm en laat zien hoe je
aan je schatting bent gekomen.
92p
Twee leerlingen discussiëren over deze proef.
Aad zegt: “Als er veel licht op de LDR valt, is de weerstand groot.”
”Nee”, zegt Boy, “Het is net omgekeerd. Als er veel licht op de LDR valt, is de weerstand
juist klein.”
Leg uit wie er gelijk heeft aan de hand van de grafiek of de tabel.
opgave 4FOTOTOESTEL MET VIER LENZEN
Lees het artikel hieronder.
FOTOTOESTEL MET VIER
LENZEN
Dit fototoestel heeft vier lensjes.
Om de 0,25 seconde wordt een foto
gemaakt. Zo krijg je vier fotootjes in de
plaats van
Doordat de fotootjes zo snel na elkaar
genomen worden, kun je de beweging
van iets vastleggen.
Rian en Lieke fotograferen met dit fototoestel een draaiende windmolen.
Zie de figuur hieronder.
101p
Hoeveel tijd zit er tussen de eerste en de laatste foto?
A 0,25 s
B 0,50 s
C 0,75 s
D 1,0 s
111p
Welk soort lens zorgt ervoor dat een scherp beeld van de windmolen op het negatief in
het fototoestel komt?
A een divergerende lens
B een holle lens
C een negatieve lens
D een positieve lens
Rian en Lieke willen duidelijk maken hoe een scherpe afbeelding van de windmolen op
het negatief ontstaat. Zij maken daarvoor een eenvoudige tekening, waarbij een pijl de
windmolen voorstelt. Zie de tekening hieronder. De tekening staat ook op de
uitwerkbijlage.
122puitwerkbijlage
Teken in de tekening op de uitwerkbijlage het beeld van de pijl op het negatief.
131p
Hoe groot is in de tekening hierboven de beeldafstand?
A 2,0 cm
B 4,5 cm
C 9,7 cm
D 11,7 cm
opgave 5INBREKERSALARM
Kees maakt een alarm op zijn slaapkamerraam. Op het raam plaatst hij een magneetje en daaronder op het kozijn een reedcontact. Het reedcontact neemt hij op in de schakeling die hieronder is weergegeven. Als het raam opengaat, begint de luidspreker te loeien. → Leg uit hoe de schakeling ervoor zorgt dat de luidspreker loeit als het raam opengaat.
opgave 6ROBOKID
Bas heeft een robot gebouwd. Zie de foto hiernaast. De robot, Cybot genaamd, is uitgerust met twee elektromotoren om te rijden. Cybot kan veel meer dan rijden alleen. Wat Cybot allemaal kan, staat in de top 10 hieronder. CYBOTS TOP 10 heeft een draaicirkel van 360 graden ● gaat objecten uit de weg ● beweegt zich voorwaarts en achterwaarts ● zoekt en mijdt licht ● volgt jou ● volgt een lijn ● beklimt steile hellingen ● werkt op twee snelheden ● houdt van een verzetje ● ziet er te gek uit! Om aan alle eisen uit de top 10 te kunnen voldoen, heeft Bas diverse sensoren in Cybot ingebouwd. Een aantal daarvan zie je hiernaast.
Wat kan het lichtgevoelige onderdeel van een lichtsensor zijn? A LDR B LED C NTC D reedcontact lichten op als Cybot iets Cybot zendt ultrasoon geluid uit. Dat is geluid met een hele hoge frequentie. Een ultrasone ontvanger vangt het teruggekaatste geluid weer op. Uit het tijdsverschil tussen zenden en ontvangen, berekent Cybot op welke afstand zich iets voor hem bevindt. stelt Cybot in staat een
→ Waarom is het belangrijk dat er ultrasone dempers zitten tussen de zender en ontvanger en de kap? Cybot heeft ook een lijnvolgsysteem. Dit systeem zit onder de robot en maakt het mogelijk dat de robot een zwarte lijn op de vloer volgt. Zie de figuur hiernaast. Het lijnvolgsysteem bestaat uit twee infraroodlampjes en twee sensoren. De straling die de infraroodlampjes uitzenden, wordt door de vloer gedeeltelijk weerkaatst en opgevangen door de sensoren. In de figuur hieronder is van één lampje en één sensor een schematisch tekening gemaakt. Een bundel valt van een infraroodlampje via de vloer op een sensor. De straling vanaf de vloer naar de sensor is niet getekend. De figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
De sensoren sturen aan de hand van de hoeveelheid teruggekaatste straling een signaal naar de besturingscomputer. De straling die op een zwarte lijn valt, kaatst niet terug. Hoe heet de eigenschap die ervoor zorgt dat de straling die op de zwarte lijn valt niet terugkaatst? A absorberen B accommoderen C geleiding D schaduwvorming
opgave 7FLUISTERASFALT
Lees de onderstaande tekst.
FLUISTERASFALT Het verkeer raast en rolt over de Nederlandse wegen. Het bezorgt 4 miljoen Nederlanders ernstige geluidshinder. Een nieuw wegdek kan verlichting brengen. Zeer Stil Asfalt (ZSA) vermindert de verkeersherrie.
211p
Met welk meetinstrument wordt de geluidssterkte gemeten?
A decibelmeter
B flitspaal
C microfoon
D stroboscoop
222p
ZSA is duurder dan normaal asfalt. Maar op andere maatregelen tegen verkeerslawaai
kan bespaard worden.
Noem 2 van die maatregelen.
De figuur hieronder geeft informatie over verschillende geluidsniveaus.
Indicatie van verschillende geluidsniveaus in decibel
Een stijging van 10 decibel betekent dat de geluidsenergie 10 maal zo groot wordt.
Een drukke verkeersweg (80 dB(A)) maakt bijvoorbeeld 10 keer zoveel geluid als een
stofzuiger op drie meter (70 dB(A)), 100 keer zoveel geluid als een normaal gesprek
(60 dB(A)) en 1000 keer zoveel geluid als regen (50 dB(A)).
Een stijging van 3 decibel betekent een verdubbeling van de geluidsenergie.
232puitwerkbijlage
In de figuur kun je aflezen hoe groot de afname van het geluid van ZSA is in vergelijking
met een standaard wegdek.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen met verschillende mogelijkheden. Omcirkel in
elke zin de juiste mogelijkheid.
241p
In welke zone ligt het geluid van een auto op ZSA?
A veilig geluid
B gevaarlijk geluid, kans op gehoorbeschadiging
C toenemende kans op gehoorbeschadigingen
252p
In de figuur wordt onder andere de geluidssterkte vergeleken van auto’s op ZSA met
auto’s op een standaard wegdek.
Bij een onderzoek mag één variabele veranderd worden en moeten de andere variabelen
constant blijven.
Noem twee belangrijke variabelen die gelijk moeten blijven om eerlijk te kunnen
vergelijken bij dit onderzoek.
opgave 8SPUUGBEESTJE EEN TOPSPRINGER
Lees het onderstaand krantenartikel. Wereldrecord springen voor spuugbeestje Het spuugbeestje is in verhouding tot zijn lichaamsgrootte de beste springer in het dierenrijk. Het spuugbeestje ontleent zijn naam aan de witte klodder schuim (die veel op spuug lijkt) waarin de larve van het insect zich in het voorjaar verbergt. De massa van het spuugbeestje is 12 mg.
→ Bereken de startsnelheid van het spuugbeestje. Ga ervan uit dat alle bewegingsenergie die het beestje heeft bij het loskomen, omgezet wordt in zwaarte- energie. Om de sprong te bestuderen, maakte Burrows opnamen met een fotocamera die heel snel na elkaar beeldjes kan maken. Van een sprong is hiermee een aantal foto’s gemaakt. De beeldjes staan afgedrukt met steeds een tijdsverschil tussen twee opnames van 0,5 ms. Zie de figuur hieronder.
opgave 9TORENKRAAN
Een veelvoorkomende soort kraan is de torenkraan. Zie de foto hieronder. Hij wordt vaak gebruikt op bouwplaatsen om zware voorwerpen te verplaatsen. Hieronder staat een tekening van de torenkraan. contragewicht Bij de maximale reikwijdte van de giek mag een vracht van 1550 kg aan de katrol hangen. Om het geheel in evenwicht te houden hangt aan de andere kant een contragewicht op een veel kleinere afstand van de cabine.
Bij een afstand van 14,4 meter is het maximale gewicht 60000 N. → Bereken hoe groot het maximale gewicht is bij een afstand van 20 m. De giek is opgebouwd uit metalen buizen die onderling verbonden zijn door stangen. Deze constructie maakt de giek geschikt voor de grote trek- en duwkrachten die er kunnen optreden. Hieronder staat een zijaanzicht getekend van de giek terwijl er een vracht aan de katrol hangt.
opgave 10OVERHOREN
Leerlingen kunnen bij het leren van woordjes gebruik maken van een stukje rood doorzichtig plastic dat je over de woordjes kunt leggen. Hierboven zie je een stukje van een bladzijde van een schoolboek van het vak Engels. De Engelse woorden zijn rood afgedrukt. De Nederlandse woorden daarachter zijn zwart afgedrukt. Het papier is wit. Door het rode doorzichtige plastic te gebruiken, verdwijnt het Engelse woord. De vertaling blijft zichtbaar.
Milou vraagt zich af wat er te zien is wanneer ze dit stukje rood plastic gebruikt in haar schoolboek Duits. In dat boek zijn de bladzijden rood. De Duitse woorden zijn groen en de Nederlandse vertalingen zijn zwart. Wat zou Milou zien als zij het rode doorzichtige stukje plastic in het schoolboek Duits gebruikt? A Physik Natuurkunde B Physik
opgave 11NOODSTOP
In een natuurkundeboek staat in het hoofdstuk ‘Bewegen’ een vereenvoudigde grafiek
van de noodstop van een auto op een droog wegdek.
391p
In de grafiek kun je zien dat het 0,7 s duurt vóór dat de automobilist zijn voet op de rem
zet en de auto gaat remmen.
Hoe noemen we de afstand die de auto aflegt tijdens die eerste 0,7 s?
A reactieafstand
B remafstand
C stopafstand
403p
Vanaf 0,7 s remt de automobilist met een constante kracht.
Bepaal met behulp van de gegevens uit de grafiek de vertraging tijdens het remmen.
412p
Bepaal met behulp van de grafiek hoeveel meter de automobilist aflegt tijdens dit
remmen.
421p
De schrijver van het natuurkundeboek vraagt zich af hoe de noodstop verlopen zou zijn,
als de automobilist gereden zou hebben op een nat wegdek, vergeleken met de grafiek
hierboven.
Welke grafiek geeft het beste aan hoe de noodstop verlopen zou zijn op een nat wegdek?
