Eindexamen nask 1 vmbo gl/tl 2001 tijdvak 1

opgave 1Weerstand

Carl bepaalt de weerstand van een draad door bij verschillende spanningen over die draad de stroomsterkte te meten. Hij tekent op grond van zijn metingen de grafiek uit figuur 1. figuur 1 I

Hoe groot is de weerstand van de draad? A 0,027 Ω B 0,38 Ω C 5,3 Ω D 14 Ω E 37 Ω

opgave 2De passpiegel

K ri w e we p e k pe K n oo n pie e taa die e el

vindt vraag ze zich af hoe lang die spiegel moet zijn om zichzelf daarin geheel te k

zien.

23p

e e n

kan zien. G da g d jk a

opgave 3De gloeispiraal

Tijdens een practicum krijgen Anne en Rishma de opdracht om met b h p

de lengte van de gloeispiraal in een lamp te bepalen. Ze kunnen immers de lengt

sp raal niet met een liniaal meten, omdat ze die er niet langs kunnen legge.

Anne zet de gloeispiraal 12 cm voor de lens. Rishma schuift net zolang me het sch

da e e s b d n st t. H

Anne en Rishma meten de lengte va

32p

^B cm

8,8 cm

Anne en Rishma kunnen een indruk krijgen van de brandpuntsafstand van de len

die uit te reken

42p

Verge k d

f is kleiner dan

opgave 4Tandwielen

In een bepaald landbouwwerktuig zit een tandwieloverbrenging. Deze overbrenging staat in verbinding met de tractor.Tandwiel P draait rechtsom. Zie figuur 2. figuur 2

Hoe zijn de draairichtingen van de tandwielen R en S? tandwiel R tandwiel S A linksom linksom B linksom rechtsom C rechtsom linksom D rechtsom rechtsom Tandwiel Q heeft 80 tanden en maakt 72 omwentelingen per minuut. Tandwiel R heeft 20 tanden.

Hoe groot is het toerental van tandwiel R? A 0,90 omw/min B 3,6 omw/min C 4,0 omw/min D 18 omw/min E 2,9·10 2 omw/min F 16·10 2 omw/min

opgave 5Het lichtkastje

Tijdens een practicumles schakelt Thijs de lamp van een lichtkastje in. Er zit een bolle lens in het kastje. Hij ziet dat de lichtbundel die uit het kastje komt niet evenwijdig is. Zie figuur 3. figuur 3

Wat voor soort lichtbundel komt er uit het kastje? A een convergente bundel B een diffuse bundel C een divergente bundel Thijs wil dat er een evenwijdige bundel uit het lichtkastje komt. Door middel van de stelschroef kan hij de lamp verschuiven.

Leg uit of Thijs de lamp naar de lens toe of van de lens af moet verschuiven. Als Thijs de lamp goed heeft ingesteld, laat hij de evenwijdige bundel door een blok glas gaan. In figuur 4 zijn vier tekeningen gegeven. figuur 4

In welke van de tekeningen is de lichtbundel door het blok glas juist getekend? A in tekening A B in tekening B C in tekening C D in tekening D

opgave 6Aantrekking

figuur 5

Staaf P draait naa

Over staaf P worden

1 Jan zegt: P is gela

2 Pi

102p

Wie k n e g

alleen Jan

Zow

k elijk b n

opgave 7Practicum

Frits heeft voor een practicumpro

Hij he

112p

Hoeve

0 80

1,0·10

1 3·10

1 c

opgave 8Mist

Welke manier van warmtetransport zorgt dan vooral voor de afkoeling van de aarde? A geleiding B straling C stroming Als de lucht vochtig is kan er in die nacht mist ontstaan. Mist bestaat uit kleine waterdruppeltjes die in de lucht zweven.Als de lucht droog is ontstaat geen mist. Vergelijk de situaties met en zonder mist.

Heeft de vorming van mist invloed op de laagste temperatuur die tijdens de nacht bereikt wordt? A Ja, de temperatuur wordt lager, want voor de vorming van mist is warmte nodig. B Ja, de temperatuur wordt minder laag, want bij de vorming van mist komt warmte vrij. C Nee, mistvorming heeft geen invloed op de laagste temperatuur van de lucht. Stoom uit de pijp van een elektriciteitscentrale bestaat ook uit kleine waterdruppeltjes. Deze stoom stijgt op, terwijl mist niet opstijgt.

Waarom stijgt deze stoom bij een elektriciteitscentrale op?

opgave 9Magneet

Tijdens een practicumles heeft Thijs een staafmagneet en een stukje ijzer. Hij wil onderzoeken op welke plaatsen het ijzer wordt aangetrokken door de magneet. Daarom houdt hij het stukje ijzer achtereenvolgens op de plaatsen 1, 2 en 3 bij de magneet. Zie figuur 6. figuur 6 N staafmagneet Z 1 2 3 ij ij ij z z z e e e r r r

Op welk(e) plaats(en) wordt het ijzer aangetrokken door de magneet? A alleen op plaats 1 B alleen op plaats 2 C alleen op plaats 3 D alleen op de plaatsen 1 en 3 E op alle drie plaatsen

opgave 10Een schommel

figuur 7

is de s tuatie schematisch weergegeven. Ook de resulterende kracht is hier n a

De tekening is op schaal.

163p

Be a e uu op e e do i v n n e

spankracht in het touw. Vul je antwoord in onder deze figuur.

Nienke komt maximaal 1,25 m boven het laag

174p

opgave 11Groene stroom

Energiebedrijven proberen maatregelen te nemen om zo milieuvriendelijk mogelijk energie te leveren. Hieronder zie je een advertentie van de PNEM (het vroegere energiebedrijf in Noord-Brabant) waarin groene stroom werd aangeboden. In deze advertentie zijn met opzet drie woorden weggelaten. advertentie 1

Waarom draagt de productie van „gewone” stroom bij aan de toename van koolstofdioxide (CO 2 ) in de atmosfeer? Een gloeilamp is aangesloten op groene stroom.

Welke deeltjes stromen dan door de gloeilamp? A alleen elektronen B alleen protonen C neutronen D ionen E elektronen en protonen F Groene stroom bestaat uit andere deeltjes dan „gewone” stroom. In de advertentie is te lezen dat „groene” stroom duurder is. Deze stroom wordt via hetzelfde lichtnet geleverd als de „gewone” stroom. Petra trekt hieruit de conclusie dat het aanbieden van groene stroom dus gewoon een prijsverhoging is voor hetzelfde product.

Leg uit of je de conclusie van Petra juist vindt.

opgave 12Een ijzergieterij

In een ijzergieterij staan elektrische smeltovens. Het vermogen van zo’n smeltoven bedraagt 3,0 MW. In een oven zit 6,0·10 3 kg ijzer. In deze oven wordt het ijzer eerst van 20 °C tot het smeltpunt verhit. Verwaarloos bij de berekening alle warmteverliezen.

Bereken de tijd die nodig is om dit ijzer tot het smeltpunt te verhitten. Hierna moet het ijzer dus nog gesmolten worden.

Is hiervoor ook energie nodig? Voor het transport van het ijzererts maakt men gebruik van een elektromagneet.

opgave 13Een autolamp

figuur 8

De ene draad heeft een vermogen van 5 W e

d d ee e ve e v n 2 e b a en

253p

Bereken de weerstand van de gloeidraad van 21 W.

De beide gloeidraden zijn van hetze fde materiaal gemaakt.

262p

In het ci cuit zitten twee schakelaars om de gloeidraden

figuur 9

272p

Welke

schake

schake n B

schakeling C

opgave 14Ademen

Wat voor druk heerst er tijdens het inademen in de longen? A De druk is 0, want het is luchtledig. B de druk van de buitenlucht C onderdruk D overdruk In figuur 10 is weergegeven hoeveel lucht er bij het ademen in de longen van Peter zit. figuur 10

Hoe vaak ademt Peter in en uit per minuut? A 5 keer B 6 keer C 10 keer D 12 keer E 13 keer F 15 keer De dichtheid van lucht is 1,3 gram/liter. Met behulp van figuur 10 is de massa van de lucht die door Peter wordt uitgeademd uit te rekenen.

Bereken de massa van de lucht die Peter per keer uitademt.

opgave 15Een bliksemstraal

Jos leest de vo gende tekst:

In een onweersbui kan een zeer groot spanningsverschil on staan. Dit bedraagt

6 megavolt. Wannee b s

l p

30 kiloampère. Toch valt de energie-inhoud va

m r Wh 9 0 J

314p

Bereken hoe lang een bliksemstraal ongeveer duurt.

figuur 11

wolk B bliksem 2380 m A Thea aardoppervlak 680 m

Door de grote snelheid van de b iksemfl ts zelf mag je de tijdsduur h

Thea hoort eerst een harde klap en daarna neemt het

h t e u

323p

Bereken ho l g z u d v z

opgave 16Het vliegtuigje

figuur 12

De spankracht in elk deel van het elastiek is 20 N. Deze spankr

figuu.

332p

Hoe gro t s d

opgave 17Koude start

Auto’s met een koude motor starten moeilijker dan auto’s met een warme motor. Om de koude start van een auto te verbeteren, experimenteren de fabrikanten met het opslaan van warmte. De afgegeven warmte tijdens de rit wordt voor een deel opgeslagen in zogenaamd glauberzout. Bij het starten na langere tijd stilstaan is de motor daardoor minder koud. We bekijken een hoeveelheid van 10 kg glauberzout dat afkoelt van 80 °C tot het begint te stollen. Enkele gegevens over glauberzout staan in tabel 1. tabel 1 Glauberzout: Smeltpunt, stolpunt: 32 °C Soortelijke warmte vaste stof: 0,6 kJ/kg·K Soortelijke warmte vloeistof: 1,2 kJ/kg·K

Bereken de hoeveelheid warmte die het glauberzout afgeeft tot het gaat stollen. Tijdens een koude nacht in Scandinavië koelt het glauberzout af van 80 °C tot –30 °C. In figuur 13 is de temperatuur van het glauberzout uitgezet tegen de afgegeven warmte. figuur 13 De grafiek bestaat uit drie delen: het afkoelen van de vloeistof, het stollen en het afkoelen van de vaste stof.