bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Politiek en beleid
Een meerderheid van de Eerste Kamer heeft ingestemd met de
afschaffing van het raadgevend referendum. Eerder stemden de
coalitiepartijen in de Tweede Kamer al voor afschaffing.
naar: www.ad.nl van 10 juli 2018
Lees tekst 1.
11p
De burgers hebben hierdoor geen enkele invloed op het politieke
De Hoge Raad kan elke referendumuitslag tegenhouden.
De macht van de volksvertegenwoordigers neemt af.
Het draagvlak voor politieke besluiten die genomen moeten worden,
Er zijn altijd voor- en tegenstanders geweest van het houden van een
referendum. Uit tekst 1 blijkt dat de tegenstanders in het parlement een
meerderheid hebben behaald.
Wat is een punt van kritiek van tegenstanders op het houden van een
referendum?
De burgers hebben hierdoor geen enkele invloed op het politiekeproces.
De Hoge Raad kan elke referendumuitslag tegenhouden. De macht van de volksvertegenwoordigers neemt af. Het draagvlak voor politieke besluiten die genomen moeten worden,wordt groter.
tekst 2
Eindelijk een oplossing
De Macedonische en de Griekse premier kondigden een nieuwe naam
aan voor de Republiek Macedonië. Het buurland van Griekenland heet in de toekomst ‘Republiek Noord-Macedonië’. Griekenland houdt een toetreding van Macedonië tot de Europese Unie niet meer tegen als de nieuwe naam Republiek Noord-Macedonië inderdaad wordt ingevoerd.
naar: www.nrc.nl van 12 juni 2018
21p
om de eigen economie te beschermen tegen de lidstaten van de
om een deel van de Noord-Macedonische wetgeving in te voeren in de
om haar eigen vertegenwoordigers in het Europees Parlement te
om mensen uit andere landen van de Europese Unie te verbieden in
Uit tekst 2 blijkt dat de Republiek Noord-Macedonië wil toetreden tot de
Europese Unie.
Welk recht krijgt de Republiek Noord-Macedonië in ieder geval als zij
toetreedt tot de Europese Unie?
De Republiek Noord-Macedonië krijgt dan het recht
om de eigen economie te beschermen tegen de lidstaten van deEuropese Unie.
om een deel van de Noord-Macedonische wetgeving in te voeren in deEuropese Unie.
om haar eigen vertegenwoordigers in het Europees Parlement tekiezen.
om mensen uit andere landen van de Europese Unie te verbieden inde Republiek Noord-Macedonië te werken.
tekst 3
Koning is maatschappelijk actiever dan ooit
De nieuwjaarsontvangst is de eerste van de ongeveer 250 publieke
optredens, werkbezoeken in binnen- en buitenland en andere bezigheden
die koning Willem-Alexander jaarlijks heeft. De koning is maatschappelijk
actiever dan ooit. Tegelijkertijd is de politieke inbreng van het staatshoofd steeds kleiner geworden. Eind vorig jaar kwam er een rapport uit met aanbevelingen over ‘democratie en rechtsstaat in balans’. Daarin staat vrijwel niets over de rol van de koning, terwijl hij toch echt samen met de ministers … vormt.
naar: www.nos.nl van 19 januari 2019
31p
de Hoge Raad
de regering
het kabinet
het parlement
Wat moet er op de puntjes in tekst 3 komen te staan?
de Hoge Raad de regering het kabinet het parlementZie tekst 3.
42p
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Nederland is een constitutionele monarchie.
Hieronder staan vier uitspraken over de Nederlandse constitutionele
monarchie.
1 De ministers zijn verantwoordelijk voor de uitspraken van de Koning.
2 De Koning maakt onderdeel uit van de rechtsprekende macht.
3 De macht van de Koning is beperkt door de Grondwet.
4 De Koning heeft een representatieve en symbolische functie.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 4
Tweede Kamer verdeeld over landbouwplannen
De coalitiepartijen in de Tweede Kamer zijn positief over de nieuwe
landbouwplannen van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Wel roept D66 de minister op om haar plannen snel om te zetten in concrete maatregelen. Oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn kritisch: “Dit is niet genoeg”, vindt de Partij voor de Dieren.
naar: www.destentor.nl van 9 september 2018
Lees tekst 4.
51p
fase 1: het uiten van wensen
fase 2: het vergelijken of afwegen van problemen
fase 3: het beslissen over problemen
fase 4: het uitvoeren van besluiten
Overheidsbeleid komt in verschillende fasen tot stand.
In welke fase bevinden de landbouwplannen uit tekst 4 zich?
in
fase 1: het uiten van wensen fase 2: het vergelijken of afwegen van problemen fase 3: het beslissen over problemen fase 4: het uitvoeren van besluiten62p
Noem twee andere rechten die een Tweede Kamerlid vanuit zijn
In tekst 4 is te lezen dat de Partij voor de Dieren de plannen van
de minister niet genoeg vindt. De partij wil dat de minister met betere
plannen voor de landbouw komt.
Tweede Kamerleden hebben rechten om het politieke
besluitvormingsproces te beïnvloeden. Voorbeelden daarvan zijn het recht
om mondelinge en schriftelijke vragen te stellen.
Noem twee andere rechten die een Tweede Kamerlid vanuit zijnfunctie heeft om te proberen in dit stadium van het politieke
besluitvormingsproces de landbouwplannen van de minister te
beïnvloeden.
71p
Eerste Kamer
gemeenteraad
Provinciale Staten
regering
In tekst 4 wordt gesproken over oppositiepartijen.
In welk overheidsorgaan zitten geen vertegenwoordigers van
oppositiepartijen?
in de
Eerste Kamer gemeenteraad Provinciale Staten regering81p
2 - 4 - 3 - 1 - 5
2 - 3 - 1 - 5 - 4
2 - 1 - 3 - 5 - 4
2 - 5 - 4 - 1 - 3
2 - 3 - 4 - 1 - 5
Als er Tweede Kamerverkiezingen zijn geweest, volgen een aantal
stappen die moeten leiden naar een nieuwe regering.
1 Er wordt een informateur benoemd.
2 De verkiezingsuitslag wordt vastgesteld.
3 Er wordt een debat in de nieuwe Tweede Kamer gehouden over de
verkiezingsuitslag.
4 De leiders van de coalitiepartijen presenteren het regeerakkoord aan
de Tweede Kamer.
5 Na besprekingen komen de partijen die willen samenwerken tot een
overeenkomst.
Wat is de juiste volgorde die wordt doorlopen om een nieuwe regering te
kunnen presenteren?
2 - 4 - 3 - 1 - 5 2 - 3 - 1 - 5 - 4 2 - 1 - 3 - 5 - 4 2 - 5 - 4 - 1 - 3 2 - 3 - 4 - 1 - 5afbeelding 1
bron: poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht uit 1918 van
Theo Molkenboer
Bekijk afbeelding 1.
91p
Noem het andere kenmerk waaraan verkiezingen in Nederland moeten
Deze poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht verscheen in 1918.
De vereniging streefde voor vrouwenkiesrecht. Vrouwen kregen in 1919
stemrecht. Sinds 1919 is er in Nederland algemeen kiesrecht.
De Nederlandse parlementaire democratie heeft een aantal kenmerken.
Een daarvan is dat de verkiezingen vrij moeten zijn.
Noem het andere kenmerk waaraan verkiezingen in Nederland moetenvoldoen.
tekst 5
Gaswinning Groningen wordt onderzocht
De Tweede Kamer stelt een parlementaire enquête in naar de gaswinning
naar: www.nos.nl van 5 maart 2019
Lees tekst 5.
101p
Welke taak van de Tweede Kamer is in tekst 5 te herkennen? Leg je
De Tweede Kamer heeft twee taken.
Welke taak van de Tweede Kamer is in tekst 5 te herkennen? Leg jeantwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De taak van de Tweede Kamer is …, want …
tekst 6
Massaal protest: 100.000 handtekeningen
Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne
van Foodwatch tegen de verhoogde btw-heffing op groente en fruit. Foodwatch is een belangenorganisatie die strijdt voor eerlijk, veilig en gezond eten. Vanaf overmorgen gaat de btw op groente en fruit omhoog van 6 naar 9 procent. Foodwatch wil dat de verhoging niet doorgaat. De regering zegt dat dit vanwege Europese regels niet kan.
naar: www.ad.nl van 30 december 2018
Lees tekst 6.
112p
Geef per actie aan of dit wel of niet een openlijke actie is.
Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne
van Foodwatch.
Foodwatch kan verschillende acties organiseren om de druk op de
regering te verhogen.
Hieronder volgen vier mogelijke acties:
1 het organiseren van een consumentenstaking
2 het lobbyen bij leden van het Europees Parlement
3 het bezetten van het ministerie van Financiën
4 het blokkeren van vrachtauto’s die groente en fruit vervoeren
Geef per actie aan of dit wel of niet een openlijke actie is.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul wel of niet in.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
Zie tekst 6.
121p
de Europese Commissie
de Europese Raad
het Europees Hof van Justitie
het Europees Parlement
Welke instantie controleert of Nederland de Europese regels goed
uitvoert?
de Europese Commissie de Europese Raad het Europees Hof van Justitie het Europees Parlementtekst 7
Kritiek vanuit VVD op partij
VVD’ers missen … waarden bij hun partij. Er is onvrede onder VVD’ers
naar: www.nrc.nl van 14 januari 2019
131p
christendemocratische
liberale
rechtsextremistische
sociaaldemocratische
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 7 worden ingevuld?
christendemocratische liberale rechtsextremistische sociaaldemocratischetekst 8 ‘Klimaat-tegenslag’ voor kabinet Het kabinet moet de uitstoot van CO2 naar aanleiding van een rechtszaak mogelijk met 9 megaton meer terugbrengen. De kans is hierdoor groot dat het kabinet op korte termijn nog eens extra ingrijpende maatregelen moet doorvoeren om het klimaatprobleem aan te pakken.
naar: www.nos.nl van 21 januari 2019
Lees tekst 8.
141p
Uit welke personen bestaat het kabinet?
tekst 9
Tweede Kamer dient … in
Een … van de Tweede Kamer tegen de minister voor Medische Zorg,
vanwege de onvoldoende ambulancezorg in Flevoland, heeft het niet
gehaald. Alleen PVV, SP, DENK en de Partij voor de Dieren stemden voor. De minister werd fel bekritiseerd over de gedeeltelijke sluiting van het ziekenhuis in Lelystad vorig jaar en de gevolgen daarvan voor de tijd die nodig is om een patiënt in een ziekenhuis te krijgen.
naar: het Reformatorisch Dagblad van 14 februari 2019
151p
amendement
enquête
initiatiefwetvoorstel
motie
Welk begrip moet twee keer op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?
amendement enquête initiatiefwetvoorstel motietekst 10
Klimaatmars trekt 40.000 mensen
De organisatie van de klimaatmars schat dat er zo’n 40.000 mensen
aanwezig waren. De demonstranten verzamelden zich rond 13.00 uur op
een regenachtige Dam. Zo’n vijftig maatschappelijke organisaties en diverse politieke partijen hebben zich bij het protest aangesloten, dat wordt georganiseerd door Milieudefensie, FNV, Oxfam Novib, Greenpeace, DeGoedeZaak en de Woonbond. Onder de demonstranten waren onder anderen prinses Irene, veel politici en BN’ers zoals Bert Visscher en Georgina Verbaan. Voorafgaand gaf de bisschop van Haarlem-Amsterdam zijn zegen aan de mars.
naar: www.destentor.nl van 10 maart 2019
162p
Waaruit kun je uit tekst 10 afleiden dat klimaatverandering een politiek
probleem is? Geef twee kenmerken van een politiek probleem die zijn te
herkennen in tekst 10.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Twee kenmerken van een politiek probleem die in tekst 10 te herkennen
zijn:
1 …
2 …
tabel 1
De zetelverdeling van de gemeenteraad van Nijmegen.
bron: www.nijmegen.nl van 13 maart 2019
172p
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Naar aanleiding van tabel 1 worden de volgende vier uitspraken gedaan.
1 De landelijke rechtse partijen hebben een meerderheid in de
gemeenteraad.
2 In de gemeenteraad zit minimaal één partij die zich baseert op de
Bijbel.
3 Er zitten vier lokale partijen in de gemeenteraad van Nijmegen.
4 Als GroenLinks voor een bepaald voorstel is, zijn er minstens twee
partijen nodig om een meerderheid voor dat voorstel te krijgen.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 11
Rechter: Pannenkoek zeggen is beledigend
Een man uit Delfzijl is veroordeeld tot een werkstraf van 20 uur, omdat hij
agenten beledigde. Hij noemde hen pannenkoek. De rechter vond de
belediging bewezen. Pannenkoek kan ook sukkel betekenen, aldus de
rechter en dat is beledigend. De verdachte noemde de veroordeling ‘bizar’ en kondigde aan in hoger beroep te gaan. Zijn advocaat pleitte voor vrijspraak, omdat er volgens hem geen strafbaar feit is gepleegd. Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in een vergelijkbare zaak dat het woord pannenkoek niet opgevat kan worden als een belediging.
naar: www.dvhn.nl van 19 oktober 2016
181p
de Hoge Raad
de Nationale ombudsman
de reclassering
het ministerie van Veiligheid en Justitie
In tekst 11 staat dat twee verschillende rechtbanken in vergelijkbare
zaken een ander besluit hebben genomen.
Welke instantie heeft als taak om aan te geven hoe het wetsartikel
waarover in tekst 11 onenigheid bestaat, uitgelegd moet worden?
de Hoge Raad de Nationale ombudsman de reclassering het ministerie van Veiligheid en Justitietekst 12
Winkelmedewerker slaat dief het ziekenhuis in
Een medewerker van een slijterij in Groningen, die een winkeldief met een
drankfles mishandelde, wordt niet vervolgd. Het Openbaar Ministerie
stelt dat de medewerker uit … heeft gehandeld.
De dief stak een fles in zijn zak en werd daarbij betrapt door een
medewerker van de slijterij. De winkeldief werd woest en gooide drankflessen door de winkel. Er ontstond een worsteling in de winkel, waarbij de medewerker een fles gebruikte om de winkeldief te overmeesteren. Hij gaf de man met de fles een klap op zijn hoofd. De winkeldief kon worden vastgehouden tot de politie kwam.
naar: www.rtvnoord.nl van 1 november 2018
191p
eigenrichting
noodweer
ontoerekeningsvatbaarheid
overmacht
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?
eigenrichting noodweer ontoerekeningsvatbaarheid overmachttekst 13
Tweede Kamer botst met de minister over rechtsbijstand
Het lukt de minister voor Rechtsbescherming nog niet om een hervorming
naar: het Reformatorisch Dagblad van 23 januari 2019
Lees tekst 13.
201p
de machtenscheiding
de rechtsgelijkheid
de rechtshandhaving
de rechtsorde
Welk kenmerk van de rechtsstaat wordt volgens de tegenstanders
aangetast als de hervorming uit tekst 13 wel wordt ingevoerd?
de machtenscheiding de rechtsgelijkheid de rechtshandhaving de rechtsordetekst 14
Tieners hard aangepakt: uren in de cel voor stelen koekje
Een rol koekjes, lipgloss, een zak snoep of een blikje fris. Een
minderjarige die een van deze producten zonder afrekenen in zijn jaszak of rugzak stopt, de winkel uitloopt en wordt betrapt, hoeft niet meer te rekenen op slechts een goed gesprek. “Tegenwoordig is het bijna zeker dat je staande wordt gehouden en mee moet naar het politiebureau”, zegt een jeugdadvocaat.
naar: www.parool.nl van 24 november 2018
Lees tekst 14.
212p
Welke drie verrichtingen mag de politie uitvoeren zonder toestemming
Tessa (15 jaar) heeft lipgloss gestolen bij een drogisterij.
Hieronder staan vijf verrichtingen van de politie.
De politie mag Tessa
1 naar een ID-bewijs vragen.
2 fouilleren.
3 maximaal 160 uur vasthouden voor verhoor.
4 arresteren op straat.
5 direct een leerstraf opleggen.
Welke drie verrichtingen mag de politie uitvoeren zonder toestemmingvan de officier van justitie? Schrijf de drie juiste nummers op.
Zie tekst 14.
221p
Is het beleid uit tekst 14 preventiever of repressiever geworden? Leg
Beleid kan een preventieve of een repressieve werking hebben.
Uit tekst 14 valt op te maken dat het beleid veranderd is.
Is het beleid uit tekst 14 preventiever of repressiever geworden? Legje antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het beleid is … geworden, want …
tekst 15
Daling van aantal strafzaken
De rechters in Nederland behandelden 93.000 strafzaken in 2017, wat
2 procent minder was dan in 2016.
Dit blijkt uit een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum, de Raad voor de rechtspraak en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Uit het rapport blijkt ook dat een deel van de criminaliteit buiten beeld blijft. Slachtoffers van bijvoorbeeld cybercriminaliteit hebben een lagere aangiftebereidheid, waardoor deze vorm van criminaliteit ondervertegenwoordigd is in de geregistreerde criminaliteit.
naar: www.nu.nl van 15 oktober 2018
232p
Welke twee soorten onderzoek kunnen een beter beeld geven van de
In tekst 15 staat dat cybercriminaliteit buiten beeld blijft, omdat er een
lage aangiftebereidheid is.
Welke twee soorten onderzoek kunnen een beter beeld geven van dewerkelijke omvang van cybercriminaliteit?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
onderzoek 1 = …
onderzoek 2 = …
tekst 16
Vijftien jaar cel na doden man
naar: www.telegraaf.nl van 31 januari 2019
Lees tekst 16.
241p
Uit welke groep of groepen komt of komen de opgelegde sancties uit
Een rechter kiest uit drie groepen van sancties als hij een verdachte
veroordeelt.
Uit welke groep of groepen komt of komen de opgelegde sancties uittekst 16?
252p
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Het Nederlandse strafrecht en het strafproces hebben een aantal
uitgangspunten.
Hieronder volgen vier uitspraken over deze uitgangspunten.
1 Iedereen wordt voor schuldig gehouden totdat zijn onschuld door de
rechter is bewezen.
2 Bij ontoerekeningsvatbaarheid wordt de schuld aan de dader
toegeschreven.
3 Iedereen heeft recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en
onpartijdige officier van justitie.
4 Iemand kan alleen worden veroordeeld en bestraft voor handelingen
die in de wet strafbaar zijn gesteld.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 17
Huis van Herstel
Almelo krijgt volgend jaar een Huis van Herstel. Het Huis van Herstel is
een kleinschalige woonvoorziening met voor maximaal 29 gedetineerden: 23 mannen en 6 vrouwen. Zij komen hier te wonen, omdat zij in de laatste fase van hun detentie zitten. Deze groep gedetineerden heeft extra zorg en aandacht nodig om weer volwaardig deel uit te kunnen maken van de samenleving.
naar: www.rtvoost.nl van 26 oktober 2018
Lees tekst 17.
261p
genoegdoening
resocialisatie
vergelding
wraak
Welk doel van straffen past bij het Huis van Herstel?
genoegdoening resocialisatie vergelding wraak271p
gevangenisbeleid
jeugdbeleid
opsporingsbeleid
vervolgingsbeleid
Van welk beleid is sprake in tekst 17?
gevangenisbeleid jeugdbeleid opsporingsbeleid vervolgingsbeleidtekst 18
Voorwaardelijke straf voor man die politici bedreigde
Een 26-jarige man uit Apeldoorn is veroordeeld tot een voorwaardelijke
celstraf van 120 dagen voor het bedreigen van landelijke politici. Volgens een deskundige heeft de man psychische problemen en is daarom verminderd toerekeningsvatbaar. Hij stuurde teksten naar onder andere minister-president Mark Rutte en Tweede Kamerleden.
naar: www.nos.nl van 1 februari 2019
Lees tekst 18.
282p
Welk belang staat voorop in tekst 18: het belang van de
In tekst 18 is het dilemma van de rechtsstaat te herkennen: de botsing
tussen het belang van de rechtshandhaving en het belang van de
rechtsbescherming.
Welk belang staat voorop in tekst 18: het belang van derechtshandhaving of het belang van de rechtsbescherming? Leg je
antwoord uit aan de hand van het gekozen begrip.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In tekst 18 staat het belang van de … voorop, want …
tekst 19
Harde taal van premier Mark Rutte
Minister-president Mark Rutte zou de relschoppers die met Oud en Nieuw
hulpverleners bedreigen en mishandelen “het liefst allemaal persoonlijk in
elkaar slaan”. Dat zei de minister-president tijdens zijn wekelijkse persconferentie. De minister-president voegde eraan toe dat … nooit geoorloofd is. Rutte uitte zijn frustratie over het geweld tegen politieagenten, brandweerlieden en ambulancepersoneel.
naar: www.nrc.nl van 11 januari 2019
291p
eigenrichting
klassenjustitie
recidive
resocialisatie
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 19 worden ingevuld?
eigenrichting klassenjustitie recidive resocialisatieZie tekst 19.
301p
Welk soort gevolg van criminaliteit is in tekst 19 te herkennen? Leg je
Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële.
Welk soort gevolg van criminaliteit is in tekst 19 te herkennen? Leg jeantwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De … gevolgen van criminaliteit zijn te herkennen, want …
311p
de samenstelling van de jury mede te bepalen.
een requisitoir te houden.
getuigen te ondervragen.
op de zitting te mogen spreken.
Bij een rechtszitting waarbij een verdachte terechtstaat voor bijvoorbeeld
zware mishandeling, hebben zowel de verdachte als het slachtoffer een
bepaald recht.
Welk recht is dat?
Zij hebben beiden het recht om
de samenstelling van de jury mede te bepalen. een requisitoir te houden. getuigen te ondervragen. op de zitting te mogen spreken.tekst 20
Bejaarde veroordeeld
Een 77-jarige man uit Lelystad is veroordeeld tot 6,5 jaar celstraf, omdat
hij tien ouderen bestal met behulp van een babbeltruc. De straf die door de rechter is opgelegd, is hoger dan de eis van de …1… De advocaat vroeg in zijn …2… om een lagere straf, omdat de verdachte al oud is en niet in de gevangenis wil overlijden.
naar: www.opgelicht.avrotros.nl van 13 december 2018
322p
Welke begrippen moeten bij 1 en 2 in tekst 20 worden ingevuld?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
332p
Geef van elke uitspraak aan of deze past bij de individuele of bij
Bij het verklaren van crimineel gedrag bestaan twee soorten verklaringen:
individueel crimineel gedrag of criminaliteit als maatschappelijk
verschijnsel.
Hieronder staan vier uitspraken.
Crimineel gedrag wordt verklaard door
1 het feit dat leerprocessen van belang zijn.
2 het feit dat als iemand eenmaal een misdrijf heeft begaan, hij weinig
kans krijgt van de omgeving om zich te verbeteren.
3 het hebben van aangeboren eigenschappen.
4 het verkrijgen van status in een groep.
Geef van elke uitspraak aan of deze past bij de individuele of bijde maatschappelijke verklaring van crimineel gedrag.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul individueel of
maatschappelijk in.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …
opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: eenzaamheid onder ouderen
Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 42 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 5 en grafiek 1 in het bronnenboekje.
Inleiding
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat veel ouderen in Nederland zich
eenzaam voelen. Dit zijn zowel thuiswonende ouderen of ouderen die niet
meer in een eigen huis wonen.
Er worden initiatieven opgezet om eenzaamheid onder ouderen te
verminderen.
Lees tekst 1.
344p
Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die
Eenzaamheid onder ouderen is een maatschappelijk vraagstuk. Een
maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk is
dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden.
In tekst 1 zijn nog twee andere kenmerken van een maatschappelijk
vraagstuk te herkennen.
Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk diein tekst 1 te herkennen zijn en geef per kenmerk aan waarom uit
tekst 1 blijkt dat het kenmerk te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: … en dit is te herkennen in tekst 1, want …
Kenmerk 2: … en dit is te herkennen in tekst 1, want …
Zie tekst 1.
352p
Welke beïnvloedingstheorie door de media is af te leiden uit tekst 1?
Omroep MAX zendt een tv-serie uit over ouderen die zich eenzaam
voelen.
Hieronder staan twee theorieën over beïnvloeding van mensen door de
media.
1 de agendatheorie
2 de multi-step-flow-theorie
Welke beïnvloedingstheorie door de media is af te leiden uit tekst 1?Geef een argument bij je keuze.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De … is af te leiden, want …
Zie tekst 1.
361p
er veel mensen naar de tv-serie gaan kijken.
de tv-serie laat zien dat eenzaamheid onder ouderen een groot
het lukt waarden en normen van kijkers te veranderen.
het voor iedereen bedoeld en toegankelijk is.
Massamedia hebben verschillende functies. Een van die functies is de
socialiserende functie.
Wanneer zal de tv-serie van Omroep MAX een socialiserende functie
hebben?
De tv-serie zal een socialiserende functie hebben, als
er veel mensen naar de tv-serie gaan kijken. de tv-serie laat zien dat eenzaamheid onder ouderen een grootprobleem is.
het lukt waarden en normen van kijkers te veranderen. het voor iedereen bedoeld en toegankelijk is.Lees tekst 2.
374p
Noem twee andere machtsmiddelen van Coalitie Erbij die te
Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij is hét landelijke
samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich
inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij zet bepaalde machtsmiddelen in
met als doel de eenzaamheid onder ouderen te verminderen. Een van die
machtsmiddelen is het bezitten van vaardigheden.
Noem twee andere machtsmiddelen van Coalitie Erbij die teherkennen zijn in tekst 2 en geef per machtsmiddel aan waarom uit
tekst 2 blijkt dat dit machtsmiddel van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Machtsmiddel 1:... en dat blijkt uit tekst 2, want …
Machtsmiddel 2:... en dat blijkt uit tekst 2, want …
381p
actualiteit
commercie
pluriformiteit
referentiekader
In tekst 3 staat: “Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in
ieder geval wel.” Dit gevoel hebben veel ouderen, blijkt uit tekst 3.
Alles gaat nu veel sneller en dat kan leiden tot een eenzaam gevoel.
Welk begrip past het best bij de bovenstaande situatie?
actualiteit commercie pluriformiteit referentiekaderZie tekst 3.
392p
Voldoet tekst 3 aan dit criterium? Leg je antwoord uit en geef nog een
Een van de criteria van objectieve berichtgeving is het scheiden van feiten
en meningen.
Voldoet tekst 3 aan dit criterium? Leg je antwoord uit en geef nog eenander criterium dat past bij objectieve berichtgeving.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Ja, tekst 3 voldoet aan dit criterium, want …
of
Nee, tekst 3 voldoet niet aan dit criterium, want …
en
Een ander criterium van objectieve berichtgeving is …
Lees tekst 4.
402p
Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 4 waaruit de
Vanuit maatschappijkunde wordt op verschillende manieren naar een
maatschappelijk probleem gekeken. Dit worden de invalshoeken van
maatschappijkunde genoemd.
Twee van die invalshoeken zijn:
− de sociaal-economische invalshoek
− de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Beide invalshoeken zijn te herkennen in tekst 4.
Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 4 waaruit deinvalshoek blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 De sociaal-economische invalshoek: een citaat hierbij is …
2 De veranderings- en vergelijkende invalshoek: een citaat hierbij is …
Zie tekst 1 en lees tekst 5.
412p
Noem bij elke politieke stroming een uitgangspunt dat past bij het
In tekst 1 is te lezen dat de staatssecretaris van VWS een actieplan heeft
gepresenteerd waarbij vooral lokale initiatieven van groot belang zijn.
In tekst 5 gaat het over Oma’s Soep, een van die lokale initiatieven van
vrijwilligers om eenzaamheid onder ouderen aan te pakken.
Nederland kent een aantal politieke stromingen. Twee daarvan zijn:
1 de christendemocratische stroming
2 de sociaaldemocratische stroming
Het initiatief van Oma’s Soep uit tekst 5 past bij uitgangspunten van deze
twee politieke stromingen.
Noem bij elke politieke stroming een uitgangspunt dat past bij hetinitiatief van Oma’s Soep.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Het initiatief past bij de christendemocratische stroming, want dit past
bij het volgende uitgangspunt: …
2 Het initiatief past bij de sociaaldemocratische stroming, want dit past
bij het volgende uitgangspunt:...
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Zie grafiek 1.
421p
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van grafiek 1.
1 Alle vormen van eenzaamheid komen het meeste voor bij 85-plussers.
2 (Zeer) ernstige eenzaamheid komt het minst voor in de groep 65-74
jaar.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
C
21p
C
31p
B
42p
51p
B
62p
71p
D
81p
B
91p
101p
112p
121p
A
131p
B
141p
151p
D
162p
172p
181p
A
191p
B
201p
B
212p
221p
232p
241p
252p
261p
B
271p
A
282p
291p
A
301p
311p
D
322p
332p
344p
352p
361p
C
374p
381p
D
392p
402p
412p
421p
