Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2006, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland sinds 2000 gedaald? A De Europese Unie is uitgebreid met nieuwe landen. B De veiligheid in de wereld is toegenomen. C Het toelatingsbeleid van Nederland is strenger geworden. D Nederland geeft steeds meer hulp aan arme landen. tekst 1 Ruim zeven van de tien ondervraagde Nederlanders vindt dat Nederland een specifieke cultuur heeft. naar: Trouw van 31 maart 2004

Wat is een kenmerk van de dominante Nederlandse cultuur? A De uitgebreide familie staat centraal. B gastvrijheid C lid zijn van een kerk D nadruk op individuele verantwoordelijkheid tekst 2 Geen enkel land is vrij van discriminatie en racisme, ook Nederland niet. Het Openbaar Ministerie behoort gevallen van discriminatie en racisme te vervolgen. naar: NRC Handelsblad van 31 maart 2004

tekst 3 Indische studiedagen Geruisloos geïntegreerd, zo zijn de Indische Nederlanders de geschiedenis ingegaan. Integratie is onderwerp van de Indische Studiedagen op 14 en 15 juni op de Pasar Malam Besar. Rien Eybersen schrijft over zijn jeugd. Vanaf zijn kleutertijd ging hij met Indische kinderen om. “Dat mijn vriendjes en vriendinnetjes met hun familie bezig waren te assimileren binnen de Nederlandse normen en waarden die toen golden, wist ik helemaal niet.” naar: Haagsche Courant van 7 juni 2004

Van de migranten uit het voormalig Nederlands-Indië integreerden met name de groep Indische Nederlanders snel in de Nederlandse samenleving. Molukkers daarentegen, ook afkomstig uit het voormalig Nederlands-Indië, integreerden moeilijker. Waarom verliep de integratie van vooral Molukkers moeilijker? A Zij hechten veel waarde aan de eigen Molukse cultuur. B Zij koesterden het ideaal van een eigen staat op de Molukken. C Zij waren niet vertrouwd met de Nederlandse cultuur. D Zij zijn in Nederland gekomen als gastarbeiders. tekst 4 Aantal moslims verdubbeld in vijftien jaar Begin 2004 woonden er volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ongeveer 945.000 moslims in Nederland. Daarmee is het aantal moslims sinds de telling in 1990 verdubbeld tot bijna zes procent van de Nederlandse bevolking. Een kleine veertig procent van deze groep behoort tot de tweede generatie. bron: Trouw van 21 september 2004

tabel 1 Opleidingsniveau van niet-schoolgaanden, 15-24 jaar Opmerking: vbo en mavo waren vroeger aparte schooltypen; deze schooltypen zijn samengevoegd tot het vmbo. tabel 2 Werkloze beroepsbevolking naar etnische groep, 1987 - 2002, in procenten % 1987 - 2002 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 e n e r s e n e n h t o n e s t t a a l T u r k k a n o c t - w t o r o k a u t n i e M a bron: Rapportage Minderheden 2003, Sociaal Cultureel Planbureau

Op grond van de tabellen 1 en 2 kun je concluderen dat allochtonen steeds beter geïntegreerd raken in de Nederlandse samenleving. → Noem uit elke tabel een gegeven dat deze conclusie ondersteunt. Doe het zo: Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een gegeven uit tabel 1 is …… Een gegeven uit tabel 2 is ……

Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek had 2% van de autochtonen eind 2002 een gesubsidieerde baan. Van de niet-westerse allochtonen had 5% een gesubsidieerde baan. Het instellen van gesubsidieerde banen is een maatregel van de overheid om de arbeidssituatie van allochtonen te verbeteren. → Wat kan de overheid nog meer doen om de arbeidssituatie van allochtonen te verbeteren? Noem twee maatregelen. tekst 5 De feiten: werkloosheid onder allochtone vrouwen Slechts een kwart van alle Turkse en Marokkaanse vrouwen heeft een baan. Het betreft niet alleen vrouwen uit de eerste generatie, maar ook de veel jongere Turkse en Marokkaanse vrouwen die als huwelijkspartner naar Nederland zijn gehaald. bron: Brabants Dagblad van 3 juli 2004 Lees tekst 5.

Een meerderheid van de Turkse en Marokkaanse vrouwen heeft geen baan. Dit heeft zowel te maken met de Nederlandse samenleving als met de eigen cultuur. → Noem twee oorzaken van de grote werkloosheid onder deze vrouwen die te maken hebben met de Nederlandse samenleving . tekst 6 Alcohol en muziekvoorkeur Het alcoholgebruik ligt onder fans van Hiphop/Rap/+R&B lager dan onder de fans van Pop/Rock of Dance/House/Techno. Dit hangt mogelijk samen met de voorkeur van Turken en Marokkanen voor deze muzieksoort. Alcoholgebruik komt minder vaak voor onder Turken en Marokkanen. bron: www.trimbos.nl Lees tekst 6.

Er is een verschil tussen de manier waarop linkse en rechtse partijen integratie van allochtonen zien. → Geef van de volgende zinnen aan of die het beste passen bij ‘links’ of ‘rechts’. 1 Allochtonen moeten worden geprikkeld tot het zoeken naar werk door het verlagen van uitkeringen. 2 Allochtonen moeten zich volledig aanpassen aan de Nederlandse cultuur. 3 Integratie moet plaatsvinden, maar met behoud van eigen cultuurkenmerken. Doe het zo: Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met de woorden ‘links’ of ‘rechts’. Zin 1 past het best bij …… Zin 2 past het best bij …… Zin 3 past het best bij ……

Nederland voert een restrictief toelatingsbeleid. Dat leidt ertoe dat A alleen buitenlanders die trouwen met een Nederlander welkom zijn. B economische vluchtelingen geen verblijfsvergunning krijgen. C EU-burgers hier slechts onder bepaalde voorwaarden kunnen wonen. D politieke vluchtelingen geweigerd worden. tekst 7 Rapper Raymzter – songtekst over Marokkanen “Ze willen ons zwart maken als ze over ons praten. We hebben ze niks gedaan en toch willen ze ons haten. Ze willen ons zwart maken als ze over ons praten. Tijd dat dit verandert, heb je dat niet in de gaten (...).” “(...) Onterecht worden we gehaat en gevreesd. De krant speelt eropin en met name de TV maar dat jij er aan meedeed, verbaast me nog steeds. (...)” “(...) Dus ik kwam om jullie dames en heren te leren niet iedereen over één kam te scheren.”

Verkeersonveiligheid is een maatschappelijk vraagstuk. Iets is een maatschappelijk vraagstuk als het aan een aantal voorwaarden voldoet. → Noem twee voorwaarden van een maatschappelijk vraagstuk en illustreer elk met een voorbeeld uit tekst 18. Doe het zo: Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Verkeersonveiligheid is een maatschappelijk vraagstuk omdat het voldoet aan de volgende twee voorwaarden: 1 …… 2 …… De voorbeelden uit tekst 18 die hier bij passen: bij 1: …… bij 2: ……

Het politieke besluitvormingsproces kent een aantal fasen: fase 1: (h)erkennen van problemen fase 2: vergelijken / afwegen van problemen fase 3: beslissen over problemen fase 4: uitvoeren van besluiten In welke fasen bevindt zich het besluitvormingsproces over de aanpak van de verkeersonveiligheid onder bromfietsers? A fase 1 en fase 2 B fase 2 en fase 3 C fase 3 en fase 4 D fase 4 en fase 1 tabel 4

Naar aanleiding van tabel 4 volgen drie uitspraken: 1 Het aantal verkeersdoden in personenauto’s is tussen 1990 en 2002 afgenomen. 2 Het aantal verkeersdoden op brom- of snorfietsen is tussen 1990 en 2000 licht gedaald. 3 Het is door de jaren heen onveiliger geworden om aan het verkeer deel te nemen. → Schrijf op of elke uitspraak juist of onjuist is. Doe het zo: Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Uitspraak 1 is …… Uitspraak 2 is …… Uitspraak 3 is ……

bron: www.Loesje.nl tekst 20 Elk jaar sterven er weer honderden jongeren tussen 16 en 25 jaar in het verkeer. Veelal met de auto of scooter. Vooral jongens in deze leeftijdsgroep zijn slachtoffer. +++STOP+++ Ongevallen die in veel gevallen te voorkomen waren. TeamAlert is een team van 3 jongens en 2 meiden die de komende periode jouw aandacht zullen vragen voor verkeersveiligheid. +++STOP+++ Ook jij kunt meedoen en meedenken.

tekst 21 Helm op Daar kun je mee thuis komen bron: Postbus 51 tekst 22 NO MORE X-IDENTS In het kader van de jongerenverkeersveiligheidscampagne NO MORE X-IDENTS was zaterdag 9 juni precies om 16.00 uur bij knooppunt Hoevelaken een kruis van 100 begrafenisauto’s gevormd: het Stopkruis. Het kruis staat symbool voor: NO MORE X-IDENTS. Tegelijkertijd woonden honderden jongeren in Amersfoort het STOPconcert bij. TeamAlert wilde met het Stopkruis aandacht van de media vragen voor het hoge aantal verkeersslachtoffers onder jongeren. De opzet slaagde. Het NOS-journaal besteedde er aandacht aan evenals vele radiozenders en landelijke en regionale dagbladen. bron: brochure TeamAlert

De spotjes die de overheid uitzendt via de campagnes van Postbus 51 (zie tekst 21) hebben de bedoeling een bepaalde doelgroep te beïnvloeden. Op welk terrein spelen de massamedia een rol in tekst 21? op het terrein van: A de democratische besluitvorming B de socialiserende functie C de vrijetijdsbesteding D de waakhondfunctie

Verkeersonveiligheid van bromfietsers als maatschappelijk vraagstuk kun je van verschillende kanten bekijken. Dit noemen we benaderingswijzen of invalshoeken. Er zijn er drie: de politiek-juridische, de sociaal-economische en de sociaal-culturele invalshoek. → Geef van elke invalshoek een voorbeeld uit of naar aanleiding van de teksten. Neem de invalshoeken over en schrijf het voorbeeld erachter.

Minister Peijs van Verkeer wil de minimumleeftijd voor bromfietsers optrekken van 16 naar 17 jaar (zie regel 5 in tekst 18). → Vind jij dat de leeftijd om brommer te mogen rijden omhoog moet? Geef in 60 tot 90 woorden je eigen mening. Betrek in je betoog twee argumenten: feiten over de omvang van het probleem verkeersonveiligheid en opvattingen van groeperingen of politieke partijen.