Eindexamen geschiedenis vmbo gl/tl 2011 tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

11p

De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem.

De leden van de Tweede Kamer werden op een andere manier gekozen.

Op welke manier werden de leden van de Tweede Kamer vanaf 1848

gekozen?

21p

De Grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in de machtsverhouding

tussen de Tweede Kamer en het kabinet.

Hoe was de machtsverhouding tussen de Tweede Kamer en het kabinet

vanaf 1848?

31p

Hieronder staat een omschrijving van een persoon:

Zij was één van de eerste Nederlandse feministes en was in 1894 één van de

oprichtsters van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht (de VVVK). Tijdens de

Tweede Feministische Golf zouden de Dolle Mina's haar naam gebruiken in hun

streven naar de verbetering van vrouwenrechten.

Over welke vrouw gaat het?

42p

Hieronder staan drie uitspraken over de Nederlandse samenleving rond 1900:

1 De overheid moet zich alléén bezig houden met onderwijs en veiligheid.

Voor de rest moet de overheid zich zo weinig mogelijk bemoeien met de

samenleving.

2 Het kapitalisme zorgt ervoor dat de meerderheid van de bevolking het slecht

heeft. De overheid moet mensen die het slecht hebben ondersteunen.

3 Het onderwijs aan 'kleine luyden' is vrij, maar de 'scholen met de Bijbel' zijn

arm. Dat komt doordat de overheid de christelijke scholen ten onrechte niet

financiert.

Hieronder staan vier maatschappelijke groeperingen:

a katholieken

b liberalen

c protestanten

d socialisten

Let op! Er blijft één maatschappelijke groepering over.

Doe het zo:

Bij uitspraak 1 hoort maatschappelijke groepering … (vul letter in).

(enz. tot en met uitspraak 3)

Gebruik bron 1.

52p

Stel, socialisten gebruiken deze foto in 1910 om aandacht te vragen voor hun

politieke ideeën.

Geef aan, met een onderdeel uit de foto, waarom de foto gebruikt kan

worden door socialisten.

Doe het zo:

Onderdeel uit de foto … (vul in);

kan gebruikt worden door socialisten, omdat … (vul in).

Gebruik bron 2.

61p

In de bron is een politicus aan het woord.

Welke uitspraak over deze politicus is juist?

Deze politicus is lid van

A de Eerste Kamer.

B de gemeenteraad.

C de Provinciale Staten.

D de regering.

E de Tweede Kamer.

Gebruik nogmaals bron 2.

71p

In de bron is een politicus aan het woord.

Welke politieke achtergrond heeft deze politicus?

Deze politicus is een

A katholiek.

B liberaal.

C protestant.

D socialist.

82p

Hieronder staat een schema over wetgeving:

Het voorstel Een Het voorstel wordt ten Het voorstel wetsvoorstel wordt slotte wordt eerst wordt daarna ondertekend goedgekeurd ingediend goedgekeurd door door …2…. door …1…. door …3…. koning(in) en …4….

In het schema ontbreken de politieke instanties of personen die een rol spelen

bij wetgeving.

Vul per nummer de juiste politieke instantie of persoon in.

Doe het zo:

Bij 1 hoort … (noem een politieke instantie of een persoon).

(enz. tot en met 4)

91p

Een omschrijving van een recht: het garandeert het parlement de volledige

onafhankelijkheid van de onderzoekers. Dit recht biedt ook de mogelijkheid

getuigen in het openbaar en onder ede te horen.

Over welk recht van het parlement gaat het?

A het recht van amendement

B het recht van budget

C het recht van enquête

D het recht van initiatief

E het recht van interpellatie

101p

Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer wordt gebruikgemaakt van het

stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Voor de uiteindelijke zetelverdeling

moet na het tellen van de stemmen de kiesdeler worden berekend.

Hoe wordt de kiesdeler berekend?

111p

Welke taak heeft de officier van justitie bij een rechtszaak?

122p

Vier beweringen over de Nederlandse rechtsstaat:

1 De politie moet zich aan de wet houden bij het verzamelen van

bewijsmateriaal.

2 Iedere veroordeelde kan, als de rechter het toestaat, tegen zijn vonnis in

hoger beroep gaan.

3 Ministers hoeven zich niet altijd aan de Nederlandse wet te houden.

4 Voor rijke mensen zijn de straffen lager dan voor arme mensen.

Vul per bewering in of deze juist of onjuist is.

Doe het zo:

Bewering 1 is … (vul in: juist of onjuist).

(enz. tot en met bewering 4)

Gebruik bron 3.

132p

Noem eerst het grondrecht waarop de sollicitant zich beroept. Noem daarna het

grondrecht waarop de gemeente zich beroept.

Doe het zo:

sollicitant: het recht op … (noem grondrecht)

de gemeente: het recht op … (noem grondrecht)

141p

De koning(in) heeft als staatshoofd in Nederland weinig politieke macht, maar

wel politieke invloed.

Noem één voorbeeld waaruit blijkt dat het staatshoofd in Nederland politieke

invloed heeft.

Gebruik bron 4.

151p

Zet de vier afbeeldingen van Nederlandse kabinetten in de juiste tijdvolgorde,

van vroeger naar later.

Doe het zo:

Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

Welke afbeelding (1, 2, 3 of 4) geeft informatie over de aanleiding (= de directe oorzaak) van de Eerste Wereldoorlog? Gebruik nogmaals bron 5.

Welke afbeelding (1, 2, 3 of 4) geeft informatie over een andere oorzaak van de Eerste Wereldoorlog? Verklaar je antwoord. Doe het zo: Afbeelding … (vul nummer in) geeft informatie, omdat … (geef verklaring). Gebruik bron 6.

Enkele omschrijvingen: a distributie b handelsbelemmeringen c neutraliteit d opvang van Belgische vluchtelingen e schaarste aan goederen → Geef per afbeelding aan welke omschrijving past bij Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog. Licht je keuze toe met behulp van de bron. Let op! Er blijven drie omschrijvingen over. Doe het zo: Bij afbeelding 1 past omschrijving … (vul letter in), omdat … (geef toelichting met behulp van de bron). (enz. voor afbeelding 2) Gebruik bron 7.

Beide briefkaarten uit de Eerste Wereldoorlog bevatten een propagandaboodschap. → Geef bij elke briefkaart aan om welke propagandaboodschap het gaat. Doe het zo: propagandaboodschap afbeelding 1: … propagandaboodschap afbeelding 2: … Gebruik bron 8.

Deze toespraak hoort bij een belangrijk moment in de geschiedenis van de twintigste eeuw. → Door wie , in welk land en wanneer is deze toespraak gedaan? Doe het zo: spreker: … (vul naam van de spreker in). land: … (vul naam van het land in). jaartal: … (vul het jaartal in).

Het verhaal over Pavlik laat een aantal kenmerken van een totalitaire samenleving zien. → Noem twee kenmerken van een totalitaire samenleving die in de bron te herkennen zijn. Doe het zo: eerste kenmerk: … (noem kenmerk) tweede kenmerk: … (noem een ander kenmerk) Gebruik bron 10.

Leg uit dat de situatie op de foto een gevolg is van een afspraak die gemaakt is bij de Vrede van Versailles. Doe het zo: Op de foto is te zien: … Dat kon niet anders, omdat in Versailles was afgesproken dat … . Gebruik bron 11.

Leg met behulp van de bron uit, dat Hitler de democratie heeft gebruikt om de democratie af te schaffen. Doe het zo: Hitler heeft de democratie gebruikt om … . Hitler heeft de democratie afgeschaft door … .

Hieronder staan enkele uitspraken: 1 Alle mensen zijn gelijk. 2 De groep is minder belangrijk dan het individu. 3 Het communisme is onze natuurlijke bondgenoot. 4 Het eigen ras is het beste, andere rassen zijn minderwaardig. 5 Ons volk heeft levensruimte nodig. 6 Parlementaire democratie is de beste regeringsvorm. Welke twee uitspraken zijn kenmerkend voor het nationaal-socialisme? A uitspraak 1 en 2 B uitspraak 2 en 3 C uitspraak 3 en 4 D uitspraak 4 en 5 E uitspraak 5 en 6 Gebruik bron 12.

Welke staatkundige kaart hoort bij Europa tijdens het Interbellum? A kaart 1 B kaart 2 C kaart 3 D kaart 4 Gebruik bron 13.

Hieronder staan vier gebeurtenissen in Nederland tussen 1939 en 1942: 1 Duitse troepen vallen Nederland binnen. 2 grote staking tegen Jodenvervolging 3 Nederland mobiliseert. 4 Nederlandse leger capituleert. → Zet de gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst … , dan … , vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in). Gebruik bron 14.

Toen Nederlanders deze foto in een krant zagen, reageerden ze over het algemeen negatief . Toen Indonesische nationalisten deze foto in een krant zagen staan, reageerden ze over het algemeen positief . → Geef voor beide reacties een verklaring. Doe het zo: verklaring negatieve reactie van Nederlanders: … verklaring positieve reactie van Indonesische nationalisten: … Gebruik bron 15.

Stel, je maakt een werkstuk over de deportaties vanuit doorgangskamp Westerbork tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij het zoeken naar materiaal kom je deze bron tegen. → Geef één argument waarom deze bron betrouwbare informatie voor jouw onderzoek oplevert. Geef daarna een argument waarom je aan deze bron niet genoeg hebt om een betrouwbare uitspraak te doen over de deportaties vanuit Westerbork. Doe het zo: betrouwbare informatie, omdat … (geef een argument) niet genoeg, omdat … (geef een argument) Gebruik bron 16.

Welk begrip past bij deze bron? A capitulatie B concentratiekamp C deportatie D onderduiken Gebruik bron 17.

Welk jaartal hoort bij deze foto? Kies uit: 1914, 1924, 1934, 1944 of 1954. Geef ook aan waarom je voor dat jaartal gekozen hebt. Doe het zo: De foto hoort bij het jaar … (vul jaartal in), omdat … (geef een reden). Gebruik bron 18.

Hieronder staan zes hoofdstukken uit een boek over de Tweede Wereldoorlog: − Hoofdstuk 1: Duitsland valt Polen aan − Hoofdstuk 2: Blitzkrieg in West-Europa − Hoofdstuk 3: Japanse aanval op Pearl Harbor − Hoofdstuk 4: Duitsland verliest bij Stalingrad − Hoofdstuk 5: Duitse capitulatie − Hoofdstuk 6: Japanse capitulatie De hoofdstukken staan al in de juiste tijdvolgorde. Het hoofdstuk over D-day is vergeten. → Op welke plaats komt het hoofdstuk over D-Day te staan? Let op! De tijdvolgorde moet wel kloppend blijven. Doe het zo: Het hoofdstuk over D-Day komt direct na hoofdstuk … (vul nummer in). Gebruik bron 19.

Noem één doel van de Verenigde Naties dat te herkennen is in de bron. Doe het zo: Doel … (noem het doel); te herkennen aan … (noem onderdeel uit de bron).

Welke bewering over het Marshallplan is juist? A Het Marshallplan heeft het samengaan van Oost- en West-Duitsland mogelijk gemaakt. B Het Marshallplan was gericht op het economisch herstel van de door de oorlog getroffen landen in Europa. C Het Marshallplan zorgde ervoor dat de invloed van de Sovjetunie ingeperkt werd door de Verenigde Naties. D Het Marshallplan zorgde ervoor dat alle Oost- en West-Europese landen economische hulp kregen.

Het militaire optreden van Nederland in Indonesië in de periode 1947-1949 wordt in een Nederlands boek 'politionele acties' genoemd. Hetzelfde optreden wordt in een Indonesisch boek 'de Nederlandse militaire agressie' genoemd. → Geef een politieke of historische verklaring voor de verschillende benamingen voor hetzelfde optreden. Doe het zo: Het Nederlandse boek noemt het optreden 'politionele acties', want … (geef verklaring). Het Indonesische boek noemt het optreden 'militaire agressie', want … (geef verklaring). Gebruik bron 20.

De tekst op het T-shirt, dat tegenwoordig aan toeristen wordt verkocht, stond tijdens de Koude Oorlog in een bepaalde stad op een bord geschreven. Naar welke stad verwijst de tekst? A Berlijn B Londen C Moskou D Parijs E Washington

De tekenaar van deze prent geeft zijn mening over de dekolonisatie aan het eind van de jaren vijftig in Afrika. → Leg uit, met een onderdeel van de tekening, of de tekenaar positief of negatief is over de dekolonisatie. Doe het zo: De tekenaar is positief/negatief (maak een keuze). onderdeel uit de tekening: … Gebruik bron 22.

Welke combinatie van oorzaak en gevolg hoor t bij deze prent? oorzaak gevolg A oliecrisis → uitputting aarde B oliecrisis → verzorgingsstaat C welvaartsstijging → uitputting aarde D welvaartsstijging → verzorgingsstaat

De Amerikaanse president Carter heeft zich bij het Camp David-akkoord persoonlijk bemoeid met de onderhandelingen tussen twee landen. → Tussen welke twee landen werden die onderhandelingen gevoerd? Geef ook aan om welke verschillende redenen beide landen voor de Verenigde Staten belangrijk waren. Doe het zo: De twee landen zijn: … en … Het ene land was belangrijk voor de Verenigde Staten, omdat: … . Het andere land was belangrijk voor de Verenigde Staten, omdat … . Gebruik bron 23.

Een tijdbalk met 10 periodes: → Geef per afbeelding aan welke periode erbij hoort. Schrijf alleen een letter op. Doe het zo: Afbeelding 1 hoort bij periode … (vul letter in). (enz. tot en met afbeelding 5)

De Westerse wereld was in 1989 optimistisch over de wereldvrede. Sinds 2001 is het optimisme in de Westerse wereld sterk verminderd. → Geef voor beide verschijnselen een verklaring. Doe het zo: optimisme in 1989: … (geef verklaring) vermindering van het optimisme sinds 2001: … (geef verklaring) Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

De Franse en de Nederlandse bevolking hebben in 2005 tegen de invoering van een grondwet voor de Europese Unie gestemd. De twee afbeeldingen laten zien dat er verschillend gedacht wordt over de gevolgen van deze uitslag. → Geef per afbeelding aan of, volgens de tekenaar , de uitslag van de stemming wel of geen gevolgen zal hebben voor het functioneren van de Europese Unie. Doe het zo: afbeelding 1: … (vul in: wel/geen gevolgen) afbeelding 2: … (vul in: wel/geen gevolgen) Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.