Eindexamen economie vmbo gl/tl 2010, tijdvak 2

Klaas Puul verplaatste zijn garnalenpellerij enkele jaren geleden van Nederland naar Marokko. Door de lagere loonkosten verwachtte hij een stijging van de afzet. Hieronder staan drie tussenstappen: 1 De consumentenprijs daalt. 2 Verbetering van de concurrentiepositie. 3 De bedrijfskosten dalen. In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat ze een logische gedachtegang weergeven? A lagere loonkosten → 1 → 2 → 3 → stijging van de afzet. B lagere loonkosten → 1 → 3 → 2 → stijging van de afzet. C lagere loonkosten → 2 → 1 → 3 → stijging van de afzet. D lagere loonkosten → 2 → 3 → 1 → stijging van de afzet. E lagere loonkosten → 3 → 1 → 2 → stijging van de afzet.

In 2008 verkocht Klaas Puul in totaal 680.000 kilo gepelde garnalen met een gemiddelde verkoopprijs exclusief btw van € 25 per kilo. In 2007 bedroeg deze nog € 19 per kilo. Deze prijsstijging werd veroorzaakt door de vangstbeperkingen die in Europa waren afgesproken. Klaas Puul vraagt zich af wat zijn afzet in 2007 was. → Hoeveel bedroeg de afzet in 2007 van Klaas Puul? Schrijf je berekening op.

De concurrentiepositie van Klaas Puul is door de verplaatsing van de garnalenpellerij naar Marokko verbeterd. Toch hebben sommige economen hun bedenkingen: “Die verplaatsing leidt wel tot aanzienlijke maatschappelijke kosten, onder andere de CO2-uitstoot door het (vracht)verkeer naar en van Marokko. Als je bijvoorbeeld die kosten van de CO2-uitstoot in de kostprijs verwerkt dan is er misschien geen concurrentievoordeel meer.” → Wat vind jij, moet Klaas Puul de kosten van de CO2-uitstoot in de kostprijs verwerken? Doe het zo: neem één van de onderstaande zinnen over en maak deze af. Klaas Puul moet de kosten van de CO2-uitstoot wel in de kostprijs verwerken, want ………………. of Klaas Puul moet de kosten van de CO2-uitstoot niet in de kostprijs verwerken, want ……………….

Manuel gaat verder: “Eén van de doelen is het uitbannen van extreme armoede. Armoede is immers een kenmerk van een ontwikkelingsland”. Armoede kun je meten door het Bruto Binnenlands Product per hoofd van de bevolking (BBPph) te berekenen. → Hoe groot is in dollars het Bruto Binnenlands Product per hoofd van de bevolking? Schrijf je berekening op.

Dolores, een leerling uit zijn klas, steekt haar vinger op en zegt: “Meneer Dossantos, kun je naast het Bruto Binnenlands Product per hoofd van de bevolking in dollars iets zeggen over andere factoren voor het meten van de armoede?” “Ja hoor,” antwoordt Dossantos, “je kunt bijvoorbeeld ook kijken naar de verdeling van het inkomen.” In onderstaande grafiek zie je hoe in drie landen het Nationaal Inkomen verdeeld is over de groepen ‘arm’, ‘midden’ en ‘rijk’. Slechts één kolom geeft de situatie van een ontwikkelingsland weer. Welke kolom geeft de verdeling van het nationaal inkomen over de groepen arm, midden en rijk in een ontwikkelingsland weer? Aandeel in het nationaal inkomen A 1 B 2 C 3 Gebruik informatiebron 4.

Manuel Dossantos gaat verder: “Sinds de late jaren 90 zijn tal van economische sectoren getroffen door de economische neergang. De economisch actieve bevolking is 28,4% van de totale bevolking. Hiervan was 23% werkzaam in de landbouw, 28% in de industrie en in de mijnbouw en 41% in handel en transport.” → Hoeveel personen zijn werkzaam in de sector met de meeste werkgelegenheid? Schrijf je berekening op.

Een leerling, Erica, hoort het betoog van Manuel aan. Zij zegt: “Ik heb laatst gelezen dat er door de mensen in Colombia weinig wordt gespaard.” “Dat klopt”, zegt Manuel. “Colombia is een ontwikkelingsland en doordat er weinig gespaard wordt gaat het met de economie steeds slechter”. Hieronder staan vijf stappen: 1 lage inkomens 2 weinig besparingen 3 lage productie 4 weinig investeringen 5 geringe werkgelegenheid 5 4 3 3 4 3 Welke van bovenstaande vicieuze cirkels geeft de economische ontwikkeling van Colombia juist weer? A cirkel I B cirkel II C cirkel III D cirkel IV

Manuel: “Colombia is een ontwikkelingsland, dat sterk afhankelijk is van de bananenexport. De laatste jaren is de exportwaarde van Colombiaanse bananen gedaald.” Hieronder staan drie economische ontwikkelingen: 1 De prijs van bananen op de wereldmarkt daalt. 2 De afzet van Colombiaanse bananen op de wereldmarkt daalt. 3 De consumptie van bananen neemt wereldwijd toe. Welke van de bovenstaande ontwikkelingen kan/kunnen een verklaring zijn voor de forse afname van de waarde van de Colombiaanse bananenexport? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D alleen 1 en 2 E alleen 1 en 3 F alleen 2 en 3

De rijke landen willen kinderarbeid verbieden. Het opheffen van kinderarbeid leidt volgens de Colombiaanse regering tot problemen. Nu is het al zo dat de waarde van de import in Colombia veel groter is dan de waarde van de export van Colombia. Dit geeft een tekort op de handelsrekening van Colombia. Als er in Colombia geen kinderarbeid meer (mogelijk) is dan zal dit verschil alleen maar groter worden. Hieronder staan drie tussenstappen: 1 Colombiaanse producten worden duurder. 2 hogere loonkosten voor Colombia 3 minder export naar rijke landen In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang ontstaat? A verbod op kinderarbeid → 1 → 2 → 3 → toename tekort handelsrekening B verbod op kinderarbeid → 1 → 3 → 2 → toename tekort handelsrekening C verbod op kinderarbeid → 2 → 1 → 3 → toename tekort handelsrekening D verbod op kinderarbeid → 2 → 3 → 1 → toename tekort handelsrekening E verbod op kinderarbeid → 3 → 1 → 2 → toename tekort handelsrekening F verbod op kinderarbeid → 3 → 2 → 1 → toename tekort handelsrekening