bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Er is sprake van normale situaties en gezonde organismen, tenzij anders
vermeld.
opgave 1Chocolade
In chocolade zit de stof theobromine. Als honden chocolade eten, kunnen
ze door de theobromine allerlei klachten krijgen, zoals misselijkheid,
koorts en soms zelfs een hartstilstand. Hieronder zie je in een tabel
informatie over de ernst van de klachten die optreden als honden
chocolade eten.
De organen van honden hebben dezelfde namen als die van mensen.
11p
Leg uit hoe een omkering van de richting van de peristaltische
Asha, de hond van Michel, heeft chocolade-eitjes opgegeten. Michel
brengt Asha meteen naar de dierenarts. De dierenarts heeft een middel
om de peristaltische bewegingen in een deel van Asha’s verteringskanaal
om te keren.
Leg uit hoe een omkering van de richting van de peristaltischebewegingen kan vóórkomen dat Asha ziek wordt.
22puitwerkbijlage
Kruis voor elk orgaan aan of theobromine door dit orgaan komt via de
De chocolade zit al in de dunne darm van Asha. Daar wordt theobromine
opgenomen in het bloed. Vervolgens stroomt dat bloed via de kortste weg
naar het hart. Op de uitwerkbijlage staan drie organen in een tabel.
Kruis voor elk orgaan aan of theobromine door dit orgaan komt via dekortste weg van de dunne darm naar het hart.
31p
Welk type klachten gaat Asha krijgen volgens de informatie in de
Hond Asha weegt 25 kilo. Ze heeft 15 eitjes van pure chocolade
opgegeten. Elk chocolade-eitje weegt 8 g.
Welk type klachten gaat Asha krijgen volgens de informatie in detabel?
opgave 2DNA-onderzoek
Steeds vaker wordt DNA gebruikt bij de opsporing van een onbekende
dader van een misdrijf. Daarbij is de bepaling van verwantschap tussen
mensen van belang. Bij mannen wordt daarvoor het DNA van het
Y-chromosoom onderzocht.
De onderzoeker neemt met een wattenstaafje cellen uit het wangslijmvlies
van een man weg. Uit deze cellen haalt hij de Y-chromosomen. Met het
DNA van de Y-chromosomen maakt hij een DNA-profiel van deze man.
41p
Hoeveel Y-chromosomen bevat de celkern van een cel uit het
wangslijmvlies van een man?
51puitwerkbijlage
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met twee uitspraken over deze
stamboom.
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.opgave 3In de achtbaan
Demi gaat naar een pretpark. Eerst wil ze in de achtbaan die meerdere loopings maakt. Terwijl ze in de rij staat, hoort ze muziek en het gegil van de mensen in de achtbaan. Ze ziet felgekleurde lichtjes en ze ruikt de poffertjes van een poffertjeskraam dichtbij.
62puitwerkbijlage
Noteer voor elk deel de adequate prikkel.
Terwijl Demi wacht, zetten haar zintuigen prikkels om in impulsen.
Op de uitwerkbijlage staan twee delen van zintuigen in een tabel.
Noteer voor elk deel de adequate prikkel.71p
deel P
deel Q
deel R
deel S
Als Demi in de achtbaan ondersteboven hangt, geeft een zenuw
informatie door aan haar hersenen over de veranderde houding van haar
lichaam.
In de afbeelding hieronder zie je een schematische tekening van het oor.
Vier delen zijn met een letter aangegeven.
Welk deel maakt impulsen als de houding van Demi verandert?
deel P deel Q deel R deel S81p
De kegeltjes maken de meeste impulsen.
De staafjes maken de meeste impulsen.
De kegeltjes en de staafjes maken evenveel impulsen.
Een deel van de achtbaan gaat door een hal die bijna donker is. In de hal
ziet Demi alleen nog vaag de omtrek van de mensen in het wagentje voor
haar.
In het netvlies zitten verschillende typen zintuigcellen. De activiteiten van
deze zintuigcellen worden met elkaar vergeleken.
Welke beschrijving geldt in een donkere ruimte?
De kegeltjes maken de meeste impulsen. De staafjes maken de meeste impulsen. De kegeltjes en de staafjes maken evenveel impulsen.91p
door schakelcellen
door bewegingszenuwcellen
door gevoelszenuwcellen
door schakelcellen en bewegingszenuwcellen
door schakelcellen en gevoelszenuwcellen
door gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellen
Demi is misselijk geworden door de achtbaan. Het braakcentrum in haar
hersenstam stuurt impulsen naar de spieren van haar maag. De
maagspieren knijpen zich daarna samen.
Door welke typen zenuwcellen worden deze impulsen van de hersenstam
naar de maag geleid?
door schakelcellen door bewegingszenuwcellen door gevoelszenuwcellen door schakelcellen en bewegingszenuwcellen door schakelcellen en gevoelszenuwcellen door gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellenopgave 4Tweelingen
Karin is zwanger van een tweeling. Ze brengt een bezoek aan de
verloskundige. Ze vraagt zich af of het een eeneiige of een twee-eiige
tweeling is. De verloskundige zegt dat op de echo te zien is dat de
embryo’s géén gezamenlijke vruchtvliezen hebben.
In deze tabel staat informatie over tweelingen.
groep 1 groep 2 groep 3 groep 4 30% van de 67% van de 3% van de 100% van alle frequentie eeneiige eeneiige eeneiige twee-eiige tweelingen tweelingen tweelingen tweelingen situatie in de baarmoeder geen één twee geen gezamenlijke gezamenlijk gezamenlijke gezamenlijke vruchtvliezen vruchtvlies vruchtvliezen vruchtvliezen bevruchte 1-3 dagen na 3-5 dagen na 8-12 dagen na niet eicel bevruchting bevruchting bevruchting splitste zich
101p
Is de informatie van de verloskundige voldoende om te bepalen of de
tweeling van Karin eeneiig of twee-eiig is? Leg je antwoord uit.
111puitwerkbijlage
Noteer in de tabel hoeveel zaadcellen nodig zijn voor een bevruchting
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Noteer in de tabel hoeveel zaadcellen nodig zijn voor een bevruchtingdie tot een eeneiige tweeling leidt, en hoeveel zaadcellen nodig zijn
voor een bevruchting die tot een twee-eiige tweeling leidt.
121p
letter P
letter Q
letter R
In de afbeelding zie je een schematische tekening van de vrouwelijke
voortplantingsorganen. Drie plaatsen zijn aangegeven met een letter.
Als een bevruchte eicel zich na de deling splitst, ontstaat er een eeneiige
tweeling.
Welke letter in de afbeelding geeft de plaats aan waar de eicel is
bevrucht?
letter P letter Q letter R131puitwerkbijlage
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Karin bevalt van twee meisjes. Ze praat met haar man Ronald over de
baby’s. Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken van Karin en Ronald.
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.opgave 5Onderzoek bij bastaardschorpioenen
Bastaardschorpioenen zijn spinachtige dieren
die niet groter worden dan 4 mm. Bij de paring
zet het mannetje een spermapakketje op de
grond, terwijl hij een vrouwtje vasthoudt. Daarna
neemt het vrouwtje het pakketje op met haar
geslachtsorgaan. Maar soms neemt ze het
pakketje niet op en loopt ze weg.
Biologen willen weten of de vrouwtjes een
voorkeur hebben om steeds met hetzelfde mannetje te blijven paren of dat
ze liever een ander mannetje kiezen.
Ze doen een onderzoek.
Experiment A
Een mannetje paart met 52 vrouwtjes-bastaardschorpioenen. Alle
vrouwtjes nemen een spermapakketje van het mannetje aan.
Na de paring wordt het mannetje apart gezet. De vrouwtjes worden in
twee groepen van 26 vrouwtjes verdeeld.
Na een wachttijd van 1,5 uur wordt hetzelfde mannetje bij de vrouwtjes
van groep 1 gezet. Bij de 26 vrouwtjes van groep 2 wordt een ander
mannetje gezet. Er wordt in beide groepen geteld hoeveel vrouwtjes een
spermapakketje aannemen.
Experiment B
Dit experiment wordt op bijna dezelfde manier gedaan als experiment A,
alleen wachten de biologen nu 48 uur tot ze de tweede paring toestaan.
De resultaten van beide experimenten zie je in onderstaande tabel.
142p
Trek uit elke proef een conclusie.
Schrijf je antwoord zo op:
Conclusie uit experiment A:.........................................
Conclusie uit experiment B:.........................................
152puitwerkbijlage
Maak op de uitwerkbijlage een staafdiagram van de gegevens uit de
tabel.
opgave 6Suiker tegen de pijn?
De meeste kinderen tot en met 4 jaar worden een aantal keer
gevaccineerd. Ze zijn dan immuun voor twaalf ernstige infectieziekten.
Veel kinderen huilen na de prik omdat ze schrikken of omdat ze de prik
als pijnlijk ervaren.
161p
Leg uit hoe de vaccinatie ervoor zorgt dat kinderen immuun worden
Een van de ziekten waartegen kinderen worden gevaccineerd, is de bof.
Leg uit hoe de vaccinatie ervoor zorgt dat kinderen immuun wordenvoor de bof.
171p
in de grote hersenen
in de hersenstam
in de kleine hersenen
in het ruggenmerg
Veel kinderen huilen omdat de prik pijn doet.
In welk onderdeel van het centraal zenuwstelsel vindt de bewustwording
van de pijn plaats?
in de grote hersenen in de hersenstam in de kleine hersenen in het ruggenmerg181p
vruchtensap
water
water met suiker
water met zout
Artsen willen onderzoeken of de waarneming van pijn beïnvloed kan
worden door het drinken van water met suiker. Ze verdelen kinderen die
voor een vaccinatie komen, in twee groepen. De artsen geven één groep
kinderen vlak voor de vaccinatie water met suiker te drinken.
Wat geven de artsen aan de kinderen van de andere groep?
vruchtensap water water met suiker water met zout191p
Glucose uit het suikerwater wordt opgenomen in het bloed. Het
glucoserijke bloed stroomt via een ader naar de rechterboezem van het
hart.
In welke volgorde stroomt het glucoserijke bloed vervolgens door het hart
en de longen?
opgave 7Brandnetels en vlinders
De brandnetel is een veel voorkomende vaste plant. De brandnetel heeft mannelijke en vrouwelijke planten. De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit vele kleine groene bloemetjes. De mannelijke planten hebben pluimen met kleine onopvallende bloemen. Als je zo’n pluim een tikje geeft, valt er veel stuifmeel uit. In de herfst sterven de stengels en bladeren af en overwintert de plant met alleen de ondergrondse worteldelen. Uit deze worteldelen groeien in de lente meerdere nieuwe planten met stengels, bladeren en bloemen.
201p
alleen geslachtelijk
alleen ongeslachtelijk
zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk
Op welke manier(en) plant de brandnetel zich voort?
alleen geslachtelijk alleen ongeslachtelijk zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk212p
Behoort de brandnetel tot insectenbestuivers of windbestuivers? Leg je
antwoord uit.
De brandnetel is een belangrijke plant voor een aantal vlindersoorten zoals de kleine vos. Deze vlinders leggen hun eitjes op de onderkant van de bladeren van brandnetels. De groenbruine rupsen die uit de eitjes zijn gekomen eten de bladeren van de brandnetel. De rupsen worden veel gevangen door vogels zoals koolmezen die de rupsen aan hun jongen voeren. Rupsen die niet gevangen worden gaan zich verpoppen. Na de verpopping voeden de vlinders zich met nectar van de bloemen van de vlinderstruik.
221p
Noteer zo’n voedselketen die uit drie schakels bestaat.
In bovenstaande tekst worden voedselketens in een aantal
voedselrelaties beschreven.
Noteer zo’n voedselketen die uit drie schakels bestaat.231p
Leg uit dat de overlevingskans hierdoor wordt verhoogd.
Het leggen van de eitjes aan de onderkant van het blad verhoogt de
overlevingskans voor de eitjes.
Leg uit dat de overlevingskans hierdoor wordt verhoogd.241p
eiwitten
koolhydraten
mineralen
vetten
De gevangen rupsen worden gevoerd aan de jongen van de koolmees.
Rupsen bevatten vooral bouwstoffen die nodig zijn voor de groei en
ontwikkeling van de jonge koolmees.
Welke stoffen zijn dat?
eiwitten koolhydraten mineralen vetten251p
Welk voordeel heeft de vlinderstruik van dit bezoek van de vlinders?
De vlinders voeden zich met nectar uit bloemen van de vlinderstruik.
Welk voordeel heeft de vlinderstruik van dit bezoek van de vlinders?261p
Ja, het genotype verandert als uit het ei een rups ontstaat.
Ja, het genotype verandert als uit de rups een pop ontstaat.
Ja, het genotype verandert als uit de pop een vlinder ontstaat.
Nee, het genotype van het ei, de rups, de pop en de vlinder blijft gelijk.
Het fenotype van de kleine vos verandert gedurende zijn leven.
Verandert dan ook het genotype?
Ja, het genotype verandert als uit het ei een rups ontstaat. Ja, het genotype verandert als uit de rups een pop ontstaat. Ja, het genotype verandert als uit de pop een vlinder ontstaat. Nee, het genotype van het ei, de rups, de pop en de vlinder blijft gelijk.272p
Leg uit welke invloed gele bladeren hebben op de groei van de
Nitraat is een minerale voedingsstof die opgenomen wordt door planten.
Bij een gebrek aan deze stof kleuren de bladeren van de brandnetel geel.
Leg uit welke invloed gele bladeren hebben op de groei van debrandnetel.
opgave 8Stamcel-transplantatie
Stamcellen zijn cellen die kunnen uitgroeien tot allerlei typen cellen.
Bloedcellen ontstaan ook uit stamcellen, die zich delen door middel van
mitose. Sommige mensen kunnen zelf geen gezonde bloedcellen meer
maken. Zij kunnen worden behandeld door transplantatie van stamcellen
van een gezonde donor.
Om stamcellen te kunnen transplanteren krijgt een donor een behandeling
waardoor er veel meer stamcellen ontstaan. Deze stamcellen komen in de
bloedbaan van de donor terecht en worden uit het bloed gefilterd.
De ontvanger krijgt een behandeling waardoor de eigen stamcellen
gedood worden om ruimte te maken voor de donorstamcellen. Daarna
krijgt de ontvanger de donorstamcellen toegediend. De donorstamcellen
vervangen de gedode stamcellen. De ontvanger krijgt voortdurend
medicijnen om afstoting van de stamcellen en infecties tegen te gaan.
281p
in de botten
in de klieren
in de lymfe
in de spieren
De bloeddeeltjes worden gevormd door stamcellen. Waar zitten de
stamcellen die de bloeddeeltjes vormen?
in de botten in de klieren in de lymfe in de spieren292puitwerkbijlage
Kruis voor elk bloeddeeltje de juiste functie aan.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met verschillende bloeddeeltjes.
Kruis voor elk bloeddeeltje de juiste functie aan.301p
23
46
92
Witte bloedcellen hebben 46 chromosomen.
Hoeveel chromosomen bevat de stamcel waaruit bloedcellen ontstaan?
23 46 92311p
Welk soort medicijn bestrijdt bacteriële infecties?
322p
Leg met behulp van de informatie uit hoe dit komt.
Door de stamcel-transplantatie wordt de bloedgroep van de ontvanger
gelijk aan de bloedgroep van de donor.
Leg met behulp van de informatie uit hoe dit komt.331p
bloedplaatjes
rode bloedcellen
witte bloedcellen
Soms worden bloeddeeltjes die zijn gemaakt door de donorstamcellen
afgebroken door antistoffen uit het ABO bloedgroepensysteem die nog
aanwezig zijn bij de ontvanger.
Welke bloeddeeltjes worden dan afgebroken door antistoffen van de
ontvanger?
bloedplaatjes rode bloedcellen witte bloedcellenopgave 9Medicijnresten in het oppervlaktewater
Medicijnen helpen je om een ziekte te bestrijden. Medicijnen worden na
inname verbruikt en afgebroken, maar een deel van elk medicijn komt via
urine of ontlasting in het riool terecht. Rioolwater wordt gezuiverd maar
medicijnresten kunnen niet goed worden verwijderd. Deze medicijnresten
komen daarom met het gezuiverde water in het oppervlaktewater terecht.
Medicijnresten hebben effect op de organismen die in het water leven.
Je ziet een tabel waar het effect van verschillende soorten medicijnresten
op vissen is beschreven.
Vanaf een bepaalde concentratie zijn medicijnresten in het
oppervlaktewater een risico voor vissen.
Onderzoekers hebben voor verschillende medicijnresten die risicogrens
vastgesteld.
Bij een waarde hoger dan 1 is de gemeten concentratie medicijnen hoger
dan de risicogrens.
Je kunt informatie hierover terugzien in de grafiek hieronder.
342p
Welk orgaan zorgt voor afbraak van medicijnen? En welk orgaan
Het menselijk lichaam ziet medicijnen als gifstoffen die afgebroken
moeten worden.
Welk orgaan zorgt voor afbraak van medicijnen? En welk orgaanverwijdert medicijnresten uit het bloed?
Schrijf je antwoord zo op:
afbraak van medicijnen:..............................................
medicijnresten verwijderen:.........................................
351p
Leg uit wat een weefsel is.
Resten van pijnstillers in het water veroorzaken ‘weefselschade aan
kieuwen bij vissen’.
Leg uit wat een weefsel is.361p
Bij welk orgaanstelsel horen de kieuwen?
371p
Geef nog een voorbeeld van voortplantingsgedrag.
Als er resten van een middel tegen hoge bloeddruk in het
oppervlaktewater terechtkomen, kan dat bij vissen afwijkend
paringsgedrag veroorzaken. Paringsgedrag is een voorbeeld van
voortplantingsgedrag.
Geef nog een voorbeeld van voortplantingsgedrag.382p
Met welke letter is de grafieklijn van het plankton aangegeven? Leg je
Een regenboogforel is een vis die voornamelijk garnalen eet. Garnalen
leven vooral van plantaardig plankton. In het oppervlaktewater komen ook
resten voor van de anticonceptiepil. De stoffen uit de anticonceptiepil
veroorzaken een afname van de populatiegrootte regenboogforellen. Door
deze afname zal na een periode ook de populatiegrootte van garnalen en
plankton veranderen.
In de grafiek zie je de verandering in populatiegrootte van de
regenboogforel, de garnalen en het plankton.
De grafieklijn van de regenboogforel is aangegeven.
Met welke letter is de grafieklijn van het plankton aangegeven? Leg jeantwoord uit.
391puitwerkbijlage
Kruis aan of deze uitspraken juist of onjuist zijn.
Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken.
Kruis aan of deze uitspraken juist of onjuist zijn.401p
celkern
celmembraan
celwand
cytoplasma
Medicijnresten hebben ook invloed op eencellige organismen zoals
bacteriën en groene algen. Een onderzoeker bekijkt eencellige algen en
bacteriën onder de microscoop. De algen hebben behalve de groene kleur
nog een onderscheidend kenmerk.
Welk kenmerk heeft een eencellige alg wel, maar een bacterie niet?
celkern celmembraan celwand cytoplasmaopgave 10Albinisme bij mensen
Mensen met albinisme hebben geen of weinig pigment. Hun huid en haar is licht van kleur. De huid van een persoon met albinisme is zeer gevoelig voor zonlicht en verbrandt snel. Albinisme is erfelijk en wordt bepaald door één gen. Je ziet de stamboom van twee ouders en hun twee kinderen. Van dit gezin heeft alleen Jorrit albinisme.
412puitwerkbijlage
Omcirkel de juiste mogelijkheden.
Op de uitwerkbijlage staat een zin over het genotype van Jor rit.
Omcirkel de juiste mogelijkheden.422puitwerkbijlage
Vul het schema in en noteer de kans dat het kind van Rik en Jessica
Rik, de broer van Jorrit, is heterozygoot voor de eigenschap albinisme.
Jessica is zwanger van Rik. In haar familie komt het gen voor albinisme
niet voor.
Op de uitwerkbijlage staat een kruisingsschema.
Vul het schema in en noteer de kans dat het kind van Rik en Jessicaook heterozygoot is voor de eigenschap albinisme.
431p
in laag P
in laag Q
in laag R
in laag S
In de afbeelding zie je een doorsnede van de huid.
Met welke letter is de laag van de huid aangegeven waar de cellen zitten
die pigment maken?
in laag P in laag Q in laag R in laag S441p
Geef de naam van deel Q.
Bij een kleine groep van mensen met albinisme lijken de ogen rood-grijs
van kleur. Het vaatvlies weerkaatst rood licht, bij mensen met albinisme
wordt dit weerkaatste rode licht doorgelaten omdat deel Q geen pigment
bevat.
Geef de naam van deel Q.opgave 11Melkvee houden
Teun is melkveehouder. Hij heeft geen stieren en bestelt daarom sperma om zijn koeien mee te bevruchten. Dat sperma brengt hij in het geslachtsorgaan van de koe met behulp van een rietje. Dit wordt kunstmatige inseminatie genoemd. Teun let goed op het gedrag van zijn koeien om te bepalen in welke fase van de voortplantingscyclus zij zich bevinden. Het beste moment voor de kunstmatige inseminatie is de fase waarin een koe blijft stilstaan als ze wordt besprongen door een andere koe. Dit wordt de sta-reflex genoemd. De eisprong vindt plaats tijdens fase 3. In tabel 1 zie je de gedragselementen waar Teun op let. Ook wordt aangegeven welk gedrag in welke fase voorkomt. In tabel 2 zie je een weergave van een observatie van 10 minuten. Tijdens deze observatie is elke 20 seconden het waargenomen gedrag van Lily21 weergegeven. tabel 1 Gedragselementen ruikt/likt bespringt aan andere andere koeien koeien blijft staan als ze door een andere koe wordt besprongen loopt weg als ze door een andere koe eet gras wordt besprongen ligt op het gras tabel 2 Waargenomen gedrag (elke 20 seconde, 10 minuten lang) minuut 1 e 2 e 3 e 4 e 5 e 6 e 7 e 8 e 9 e 10 e 0-20 sec LG LG ET ET ET RL ET ET RL LG 20-40 sec LG RL ET ET ET KB WL ET LG LG 40-60 sec LG RL ET ET RL KB WL RL LG LG
Bij de keuze voor sperma let Teun ook op de vachtkleur van de stier. De koeien van Teun zijn roodbont, maar hij wil roodbonte en zwartbonte kalfjes krijgen. Roodbont is recessief en zwartbont is dominant. Is het mogelijk dat de koeien van Teun zwartbonte en roodbonte kalfjes krijgen, en zo ja, welk sperma met welk genotype voor vachtkleur kan daarvoor zorgen? A Ja, dat is mogelijk met het sperma van een heterozygote stier. B Ja, dat is mogelijk met sperma van een homozygoot dominante stier. C Ja, dat is mogelijk met sperma van een homozygoot recessieve stier. D Nee, dat is onmogelijk.
Tijdens de kunstmatige inseminatie voelt Teun met zijn hand in de endeldarm van de koe of het rietje op de juiste plek terechtkomt (zie de afbeelding). De namen en functies van de voortplantingsorganen van koeien zijn hetzelfde als bij mensen. • Geef de naam van het deel waar het rietje in uitkomt. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Het is belangrijk dat een pasgeboren kalfje moedermelk drinkt. Moedermelk bevat antistoffen die het kalfje immuun maakt voor bepaalde ziekten. Welke immunisatie vindt plaats doordat het kalfje moedermelk drinkt? A actieve immunisatie B auto-immunisatie C kunstmatige immunisatie D passieve immunisatie Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
vraag 2
vraag 5
vraag 6
vraag 11
vraag 13
vraag 15
vraag 29
vraag 39
vraag 41
vraag 42
11p
22p
31p
41p
51p
62p
71p
C
81p
B
91p
D
101p
111p
121p
A
131p
142p
152p
161p
171p
A
181p
B
191p
C
201p
C
212p
221p
231p
241p
A
251p
261p
D
272p
281p
A
292p
301p
B
311p
322p
331p
B
342p
351p
361p
371p
382p
391p
401p
A
412p
422p
431p
B
441p
452p
461p
B
472p
481p
491p
A
501p
511p
C
521p
D