Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2018, tijdvak 2

Katten jagen vaak in de schemering op muizen. Bij katten bevindt zich achter het netvlies een extra vlies, het tapetum. Het tapetum kaatst licht dat door het netvlies heen gegaan is, terug naar het netvlies. Hierdoor kunnen katten in de schemering beter zien dan mensen.

Soms willen vrouwen zwanger worden, maar lukt dat niet op een natuurlijke manier. Deze vrouwen kunnen in aanmerking komen voor een ivf-behandeling. Bij een ivf-behandeling wordt een eicel buiten het lichaam van een vrouw bevrucht en daarna in een bepaald orgaan geplaatst.

Planten maken signaalstoffen als ze door bladluizen worden aangevallen. Bepaalde cellen in de plant reageren op zo’n signaalstof door geurstoffen te maken die aan de lucht worden afgegeven. Deze geurstoffen lokken vervolgens insecten die bladluizen eten. Onderzoekers hebben ontdekt dat signaalstoffen van sommige planten via ondergrondse schimmeldraden bij andere planten terechtkomen. De schimmeldraden groeien om de wortels van de planten heen. De schimmeldraden van meerdere planten zijn met elkaar verbonden in een netwerk.

Aan het begin van de puberteit krijgen meisjes een oproep om zich te laten inenten tegen HPV. Dunya wil meer weten over HPV en vindt onderstaande informatie op internet. HPV is een seksueel overdraagbaar virus. Er komen verschillende typen van dit virus voor. Je kunt jezelf beschermen door een inenting met het HPV-vaccin. Je krijgt twee prikken in je bovenarm, met een tussentijd van zes maanden. Het vaccin bevat antigenen van de twee typen HPV die 70 procent van alle gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken. Na de tweede prik ben je immuun voor deze typen HPV.

Fruitvliegen die honger hebben, vliegen op de geur van rottend fruit af. Wetenschappers hebben ontdekt dat de hoeveelheid insuline in het lichaam van de fruitvliegen daarbij een rol speelt. Net als bij mensen regelt insuline bij fruitvliegen het glucosegehalte in het bloed.

Kelly en Angela bekijken in het apenhuis van de dierentuin het gedrag van verschillende apen. Ze hebben de opdracht gekregen om een ethogram en een protocol van één aap te maken. Ze kiezen voor een slingeraap. Over slingerapen lezen ze onderstaande informatie. Slingerapen komen voor in Zuid-Amerika. Zij eten vruchten en noten, maar ook insecten, eieren en soms zelfs een vogeltje. Het zijn echte boombewoners. Met hun vier poten en lange staart slingeren ze door de bomen van de Zuid-Amerikaanse regenwouden.

Protocol             1e minuut 2e minuut 3e minuut 4e minuut 5e minuut 0 – 5 seconden hs ze zt lo zt 6 – 10 seconden hs ze zt lo zt 11 – 15 seconden sli ze sli zt zt 16 – 20 seconden sli sli sli sli zv 21 – 25 seconden zt sli hs zt zv 26 – 30 seconden zt sp hs zv zv 31 – 35 seconden sli sp hs lo sta 36 – 40 seconden hs zt zt sli sli 41 – 45 seconden lo hs ze sli zt 46 – 50 seconden lo ze ze zv zv 51 – 55 seconden zt lo sli zv zv 56 – 60 seconden zt sta sta zv zv

Onderzoekers hebben ontdekt dat het hongergevoel toeneemt naarmate er meer van het hormoon ghreline in het lichaam aanwezig is. Ghreline wordt gemaakt door cellen in de maagwand en daarna door het bloed naar de hersenen vervoerd. Door het eten van voedingsmiddelen met veel vet neemt het hongergevoel snel af.

Mannen kunnen op oudere leeftijd problemen krijgen met plassen doordat de prostaat groter wordt. Een vergrote prostaat kan behandeld worden met thermotherapie. Hierbij wordt via de opening van de penis een buisje ingebracht tot aan de prostaat. Via dit buisje worden microgolven uitgezonden die de prostaat verhitten. Hierdoor zal de prostaat kleiner worden. In de tabel hieronder staan gegevens over het gemiddelde gewicht van de prostaat bij verschillende leeftijden. Gemiddeld gewicht van de prostaat bij verschillende leeftijden leeftijd mannen (jaar) 1 12 25 70 gewicht prostaat (gram) 1 4 20 50