opgave 1Groots
De Nederlandse schilder Rembrandt van Rijn schildert in 1642 zijn
beroemdste en grootse schilderij De Nachtwacht. Hij doet dat in opdracht
van de Amsterdamse burgerwacht voor hun hoofdkantoor.
In 1715 wordt het schilderij verplaatst naar het Paleis op de Dam. Omdat
het schilderij te groot was voor de nieuwe plek, werd het kleiner gemaakt.
Aan alle kanten werd een stuk van het doek afgesneden, vooral aan de
linkerzijde. De afgesneden stukken zijn nooit teruggevonden.
Op afbeelding 1 zie je De Nachtwacht nadat het kleiner was gemaakt.
13pBekijk afbeelding 1.
De personen op De Nachtwacht lijken niet te poseren.
Geef drie kenmerken van de personen waardoor ze niet lijken te
poseren.
22pBekijk afbeelding 1.
Rembrandt plaatste twee mannen op de voorgrond waardoor ze opvallen.
Noem nog twee aspecten van de
vormgeving waardoor deze mannen
opvallen. Leg je antwoord uit.
32pBekijk afbeelding 1.
De Nachtwacht is beroemd, onder andere door het gebruik van clair-
obscur.
Leg uit wat clair-obscur is en beschrijf een effect ervan in
De Nachtwacht.
De schilder Gerrit Lundens, een tijdgenoot van Rembrandt, maakte rond
1648 een kopie van De Nachtwacht. Zo weten we hoe het schilderij er
oorspronkelijk uitzag.
Op afbeelding 2 zie je deze kopie.
41pBekijk afbeelding 1 en 2.
Door delen van het schilderij af te snijden veranderde de compositie. De
twee mannen op de voorgrond worden nóg meer benadrukt.
Leg uit waardoor dit effect ontstaat.
Sinds de bouw in 1885 van het Rijksmuseum in Amsterdam hangt
De Nachtwacht daar als hoogtepunt van de Eregalerij. De Eregalerij is
een speciale ruimte voor beroemde schilderijen.
Op afbeelding 3 zie je De Nachtwacht hangen.
52pBekijk afbeelding 3.
In de Eregalerij hangen schilderijen van Nederlandse tijdgenoten van
Rembrandt.
Noem twee mogelijke redenen waarom het Rijksmuseum deze
schilderijen in de Eregalerij bij elkaar tentoonstelt.
63pBekijk afbeelding 3.
De Nachtwacht valt op in de Eregalerij.
Geef drie argumenten waardoor
De Nachtwacht opvalt in de
Eregalerij.
Vanwege oorlogsdreiging werd er in 1934 net onder De Nachtwacht een
luik in de vloer aangebracht, om het schilderij uit het gebouw te kunnen
krijgen.
72pGeef twee argumenten waarom het luik specifiek bij De Nachtwacht in de
vloer is aangebracht.
In 2019 startte het Rijksmuseum een groots onderzoek naar
De Nachtwacht, genaamd Operatie Nachtwacht.
Op afbeelding 4 zie je hoe het schilderij wordt onderzocht om de status
van de verf en het schildersdoek te bepalen. Zo kon er een plan gemaakt
worden om het schilderij zo goed mogelijk te behouden voor toekomstige
generaties.
82pBekijk afbeelding 4.
Operatie Nachtwacht vindt op zaal plaats in een speciaal hiervoor
gemaakte glazen ruimte om het schilderij.
Geef twee mogelijke redenen waarom het Rijksmuseum voor deze
manier van werken kiest.
92pBekijk afbeelding 4.
Zet elk woord in de juiste zin en gebruik elk woord maar een keer.
conserveren / onderzoeken / restaureren
1 Het schilderij zo goed mogelijk behouden voor toekomstige generaties
noemen we........................................................................................
2 Daarvoor is het nodig om de conditie van de verf en het schildersdoek
eerst goed te.....................................................................................
3 Indien nodig kun je het schilderij ook nog..........................................
Er werden panelen geprint die de ontbrekende delen van De Nachtwacht
reconstrueren. De reconstructie werd gemaakt op basis van de kopie van
Lundens (afbeelding 2).
Op afbeelding 5 zie je het plaatsen van een van de geprinte,
gereconstrueerde panelen. Het geheel was tijdelijk te zien in het
Rijksmuseum.
101pHet schilderij met de gereconstrueerde panelen werd tijdelijk
tentoongesteld.
Stel jij bent museumdirecteur, zou jij dan kiezen om de panelen
tijdelijk of voor altijd te tonen bij De Nachtwacht?
Leg je mening uit.
opgave 2Herinneringen en gevoelens
De Japanse kunstenares Chiharu Shiota maakt kunstwerken over
herinneringen en gevoelens. Deze onderwerpen verbeeldt Shiota door
alledaagse voorwerpen te verwerken in haar kunst.
In 2015 maakte ze The Key in the Hand (De sleutel in de hand) waarin ze
duizenden oude sleutels verwerkte. De sleutels staan symbool voor
herinneringen en gevoelens.
Op afbeelding 6 zie je een foto die Shiota bij dit project maakte.
Deze foto hing bij de ingang van een expositieruimte van Japan waar
The Key in the Hand te zien was, zoals je ziet op figuur 1.
figuur 1
Op afbeelding 7 en 8 zie je The Key in the Hand. Met rode draden heeft
Shiota de sleutels bevestigd in de ruimte.
Sleutels openen niet alleen deuren, ze beschermen ook waardevolle
zaken. De meeste sleutels worden vaak gebruikt. Je zou kunnen zeggen
dat elke keer dat een sleutel gebruikt wordt, er een herinnering bijkomt.
Dus de ruimte met alle sleutels hangt vol 'herinneringen'.
112pBekijk afbeelding 6.
Elke sleutel die Shiota verzamelde was voor haar belangrijk.
Noem twee kenmerken van de foto op afbeelding 6 waaraan je kunt
zien dat de sleutels belangrijk zijn.
123pBekijk afbeelding 7 en 8.
De sleutels en de draden in het kunstwerk lijken als een regenbui over de
boten heen te vallen.
Noem drie kenmerken van het kunstwerk waardoor deze indruk
gewekt wordt.
131pBekijk afbeelding 8.
De vorm van de boten verwijst naar handen.
Geef hiervoor een argument.
141pBekijk afbeelding 7 en 8.
Leg uit op welke manier het kunstwerk verbeeldt dat er herinneringen
opgevangen worden.
151pBekijk afbeelding 6, 7 en 8 en figuur 1.
De titel van het project is The Key in the Hand.
Leg uit hoe het tonen van de foto die bij de ingang hing, bezoekers
kon helpen te begrijpen wat Shiota wilde laten zien met haar
kunstwerk.
In A Room of Memory (Een kamer van herinnering) uit 2009, werkt Shiota
met ramen afkomstig van afgebroken huizen in Oost-Berlijn.
Shiota verwijst met haar kunstwerk naar een grootse gebeurtenis in
Duitsland. De stad Berlijn werd in de periode tussen 1961 en 1989
gesplitst door een muur als gevolg van de Koude Oorlog. De inwoners
van Oost-Berlijn, omsloten door de muur, werden beperkt in hun vrijheid
en konden niet vrij reizen.
Om deze periode te verbeelden gebruikt Shiota oude ramen die het leven
in Oost-Berlijn symboliseren.
Op afbeelding 9 t/m 12 zie je A Room of Memory.
162pBekijk afbeelding 9, 10 en 11.
Je ziet dat de ramen zijn gebruikt.
Noem twee zichtbare gebruikssporen.
171pBekijk afbeelding 9 t/m 12.
A Room of Memory nodigt uit om na te denken.
Geef een argument voor deze stelling.
181pBekijk afbeelding 9 t/m 12.
Vul de ontbrekende woorden in.
Kies uit onderstaande begrippen en gebruik elk woord maar een keer:
exterieur - installatie - objet-trouvé
Shiota gebruikt de ramen als …. (1) ….. Door de samenstelling van de
ramen ontstaat er een …. (2) …..
192pBekijk afbeelding 7 t/m 12.
Shiota werkt met vrij kleine, alledaagse voorwerpen, toch maakt haar
werk op veel mensen een grote indruk.
Leg voor elk kunstwerk uit op welke manier Shiota dit bereikt.
opgave 3Ervaar je maat
Voor de Britse kunstenaar Antony Gormley is het menselijk lichaam een
belangrijke inspiratiebron voor veel van zijn kunstwerken.
Op afbeelding 13 zie je Three Places: Lying, Sitting, Standing (Drie
plekken: Liggen, Zitten, Staan) uit 1983. De beelden zijn een afdruk van
Gormley's eigen lichaam en gemaakt van lood.
203pBekijk afbeelding 13.
Gormley maakte afdrukken van zijn lichaam, toch kun je het kunstwerk
gestileerd noemen.
Noem drie kenmerken van het kunstwerk waardoor deze indruk
211pBekijk figuur 2.
Vul de ontbrekende woorden in.
Kies uit onderstaande begrippen en gebruik elk woord maar een keer:
afgietsel / gips(verband) / klei / mal / verf
Op figuur 2 zie je drie foto's van Gormley die wordt ingepakt met
…. (1) …. om zo een …. (2) …. te maken.
222pBekijk figuur 2.
Gormley gebruikt zijn eigen lichaam als model voor zijn beelden.
Noem een voordeel en ook een nadeel van deze werkwijze.
Op afbeelding 14a, 14b en 14c zie je zijn serie beelden Rooter (komt van
het woord roots, wat wortels betekent) die hij maakte tussen 2017 en
2019.
233pBekijk afbeelding 14a, 14b en 14c.
Er zijn menselijke emoties in de beelden te herkennen.
Noem voor ieder beeld een bijpassende emotie en beschrijf hoe deze
te zien is in de houding van de beelden.
242pBekijk afbeelding 14a, 14b en 14c.
Gormley heeft zich voor deze serie beelden laten inspireren door wortels
van planten.
Leg dit uit aan de hand van twee kenmerken.
Op afbeelding 15 zie je Passage (Doorgang) van Gormley uit 2016.
Passage heeft maar één opening, de achterkant is dicht, waardoor het erg
donker is als je naar binnen loopt.
Op afbeelding 16 zie je het werk Passage als je erin staat en je omdraait
richting de opening.
251pBekijk afbeelding 15 en 16.
Geef een reden waarom je een beklemmend gevoel kunt krijgen als je
in dit kunstwerk loopt.
262pVergelijk afbeelding 13 met afbeelding 15 en 16.
Passage is een heel ander kunstwerk dan Three Places: Lying, Sitting,
Standing.
Beschrijf op welke manier de bezoeker elk kunstwerk ervaart.
Op afbeelding 17, 18 en 19 zie je Breathing Room (Adem Ruimte) van
Gormley uit 2010, gepresenteerd in verschillende opstellingen.
Breathing Room is gemaakt met aluminium buizen die licht afgeven en
staat in een donkere ruimte. De bedoeling is dat je door het kunstwerk
loopt. De hoogte van de buizen varieert waardoor je soms moet bukken of
over de buizen heen moet stappen.
De buizen zijn lichtgevend als zij regelmatig worden opgeladen door licht.
Daarom gaat soms plotseling het licht aan en is de ruimte fel verlicht. Dit
zie je op afbeelding 18.
271pBekijk afbeelding 17, 18 en 19.
Breathing Room is een
installatie.
performance.
kinetisch kunstwerk.
281pBekijk afbeelding 17, 18 en 19.
Als bezoeker kun je door het kunstwerk lopen.
Leg uit hoe het komt dat je in
Breathing Room bewust wordt gemaakt
van de maat van je eigen lichaam.
292pBekijk afbeelding 13 t/m 19.
Je kunt Breathing Room een interactief kunstwerk noemen omdat je
uitgenodigd wordt om op een actieve manier door het kunstwerk te lopen
of te bewegen. Bij de andere drie kunstwerken passen andere begrippen
beter.
Leg het begrip bij deze drie kunstwerken uit.
opgave 4Eigen maat
De Britse kunstenaar Grayson Perry trekt zich van niemand iets aan en
doet waar hij zin in heeft, omdat hij het belangrijk vindt zichzelf te zijn.
Op afbeelding 20 zie je Perry met het kunstproject Kenilworth AM1 uit
2010 waarmee Perry letterlijk zijn eigen weg gaat.
Met de bewerkte motor legde Perry een tocht af. Zijn teddybeer zat
achterop in een vitrine. Sinds zijn jeugd is Perry onafscheidelijk van de
beer die hij vaak gebruikt als onderwerp in zijn kunstwerken.
302pBekijk afbeelding 20.
Perry heeft de gehele motor bewerkt waardoor deze opvalt.
Noem drie kenmerken van de motor waardoor deze opvalt.
312pBekijk afbeelding 20.
Het pak dat Perry draagt heeft hij speciaal voor dit project ontworpen.
Noem twee kenmerken van het pak die je ook ziet in de motor.
322pBekijk afbeelding 20.
Geef twee argumenten waarom het kunstproject als performance
gezien kan worden.
In zijn kunstwerken onderzoekt Perry onder andere wat mannelijk- en
vrouwelijkheid is en ook zijn rol als man en als kunstenaar. Hij kleedt zich
graag als vrouw en noemt zichzelf dan Claire.
De meeste kostuums voor Claire ontwerpt Perry zelf.
Op afbeelding 21 zie je Claire.
332pBekijk afbeelding 21.
In deze kleurrijke outfit voor Claire zijn de maatverhoudingen opvallend.
Geef hiervan twee voorbeelden.
Perry vindt het belangrijk dat iedereen ontdekt hoe belangrijk kunst is;
daarom moet kunst toegankelijk zijn. Hij maakt veel verschillende soorten
kunst, onder andere vazen en wandkleden.
Op afbeelding 22 zie je zijn kunstwerk What's not to like? (Wat is er niet
leuk aan?) uit 2006.
342pBekijk afbeelding 22.
De vorm van de vaas is traditioneel maar de decoratie is vooral
hedendaags.
Noem twee van deze hedendaagse elementen.
352pBekijk afbeelding 22.
De decoratie op de vaas lijkt op een collage.
Leg dit uit aan de hand van twee kenmerken van de decoratie.
In 2012 maakte Perry een reeks wandkleden waar Expulsion from Number
8, Eden Close onderdeel van is. De reeks gaat over de verzonnen figuur
Tim.
Op afbeelding 23 zie je het wandkleed dat verbeeldt hoe Tim, na een
ruzie thuis, op bezoek gaat bij zijn schoonouders.
361pBekijk afbeelding 23.
De afbeelding op het wandkleed is op te splitsen in twee helften.
Leg dit uit aan de hand van een kleurcontrast.
372pBekijk afbeelding 23.
Geef aan of onderstaande zinnen juist of onjuist zijn:
1 Het wandkleed heeft een verhalend karakter.
2 Dit wandkleed kun je zowel autonoom als toegepast noemen.
3 Perry's werk heeft een behoudend karakter.
382pBekijk afbeelding 20 t/m 23.
Perry is inmiddels enorm populair in Engeland en won meerdere
belangrijke kunstprijzen.
Noem twee redenen om hem zo'n grote kunstprijs te geven.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
