bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.
opgave 1Goede morgen!

Tom Wesselmann maakte het werk dat je ziet op afbeelding 1. Je ziet een typisch twintigste-eeuws Amerikaans ontbijt. Het werk is deels geschilderd en deels opgebouwd uit echte voorwerpen. Het is bijna vier meter hoog en bijna vijf meter breed. Op afbeelding 2 zie je het zeventiende-eeuwse schilderij Ontbijtgen van Pieter Claesz. Op de tafel zie je een ontbijt dat bestaat uit brood, een glas bier en een haring. In de zeventiende eeuw dronk men vaak − ook bij het ontbijt − bier. Dat deed men omdat water vaak vervuild was. Het formaat van het schilderij is 36 x 46 cm.
12pBekijk afbeelding 1.

Noem twee aspecten van de
voorstelling waardoor het ontbijt op afbeelding
1 een overdadige indruk maakt.
23pBekijk afbeelding 2.

Noem drie aspecten van de
vormgeving waardoor het ontbijt op afbeelding
2 een sobere indruk maakt.
33pBekijk afbeelding 1.

Noem drie aspecten van de
vormgeving waardoor het werk op afbeelding 1
niet warm aandoet.
43pBekijk afbeelding 2.

Noem drie aspecten van de
vormgeving die bijdragen aan het warme
karakter van afbeelding 2.
53pBekijk afbeelding 1.
Het werk van Tom Wesselmann wordt gerekend tot de pop art.

Noem drie kenmerken van de pop art die je aantreft in het werk op
afbeelding 1.
61pDe bloeiperiode van de pop art viel in
A de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw.
B de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw.
C de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw.
71pBekijk afbeelding 1.

Breng het begrip ‘fast food’ in relatie met het werk op afbeelding 1.
82pBekijk afbeelding 2.
Dit zeventiende-eeuwse schilderij kan tot een bepaald genre in de schilderkunst
worden gerekend.

Noem het genre waartoe dit schilderij wordt gerekend en leg uit waarom.
91pHet (na)schilderen van voorwerpen wordt als leerzaam ervaren.

Leg uit waarom dit leerzaam is.
103pBekijk afbeelding 2.

Noem drie aspecten van de
vormgeving die bijdragen aan het
natuurgetrouwe karakter van het glas.
112pVergelijk afbeelding 1 en 2.
Beide werken kun je als ‘echt’ aanmerken.

Geef één argument waarom je het werk op afbeelding 1 ‘echt’ kunt noemen
en één argument waarom je het schilderij op afbeelding 2 ‘echt’ kunt
noemen.
opgave 2Het Laatste Avondmaal

Het Laatste Avondmaal is een veelvoorkomend thema in de christelijke kunst. In veel schilderingen van Het Laatste Avondmaal zit Jezus midden tussen zijn volgelingen in. Samen genieten zij van een maaltijd. Op afbeelding 3 zie je een Laatste Avondmaal dat zich op een wand in een eetzaal van een Italiaans klooster bevindt. De schildering is er rond 1480 door Domenico Ghirlandaio aangebracht.
121pBekijk afbeelding 3.
De personen zijn op een vrij ongebruikelijke manier aan de eettafel
gerangschikt.

Leg uit dat de tafelschikking op afbeelding 3 een vrij ongebruikelijke is.
134pBekijk afbeelding 3.
De personen achter de tafel vormen beeldend een eenheid.

Noem vier kenmerken waardoor de personen beeldend een eenheid vormen.
142pBekijk afbeelding 3.
Van de groep aan de achterkant van de tafel wordt Jezus het meest benadrukt.

Noem twee manieren waarop Jezus wordt benadrukt.
151pBekijk afbeelding 3.
Ghirlandaio plaatste Judas niet áchter de tafel, maar er vóór.

Leg uit welke bedoeling Ghirlandaio daarmee had.
161pVergelijk afbeelding 3 en 4.
In vergelijking met de voorstelling op afbeelding 4 is de voorstelling op
afbeelding 3 statisch.

Noem één kenmerk dat bijdraagt aan het statische karakter van
afbeelding 3.

Leonardo schilderde niet zo maar een moment van de maaltijd; maar juist het moment waarop Jezus zijn volgelingen voorspelde dat hij door één van hen zou worden verraden. Die voorspelling bracht zijn tafelgenoten in verwarring. Leonardo heeft die verwarring in hun gezichtsuitdrukking en lichaamshouding verbeeld.
173pBekijk afbeelding 4.

Noem drie kenmerken van de
lichaamshoudingen waardoor Leonardo bij
de volgelingen verwarring heeft verbeeld.
opgave 3Restjes

In veel oude Romeinse paleizen bevinden zich mozaïekvloeren zoals je er een ziet op afbeelding 5. Deze afbeelding toont een deel van een vloer waarop resten van etenswaren zijn afgebeeld. Dergelijke vloeren zijn geïnspireerd op Romeinse eetgewoonten. Romeinen hadden de gewoonte restjes op vloeren te laten vallen.
182pBekijk afbeelding 5.
Je ziet resten van een maaltijd. Zo zie je bijvoorbeeld een aantal takjes.
Deels zijn deze resten eetbaar, deels zijn ze dat niet.

Geef, naast de takjes, twee voorbeelden van niet
−eetbare etensresten die je
ziet op afbeelding 5.
192pBekijk afbeelding 5.
De vloer is opgebouwd uit steentjes. Toch is de voorstelling natuurgetrouw.

Leg uit waarom het moeilijk is natuurgetrouwe voorstellingen te maken als je
met steentjes werkt.
203pBekijk afbeelding 5.
Het maken van een vloermozaïek is tijdrovend. Dat komt onder meer door het
materiaal dat voor mozaïeken wordt gebruikt.

Leg uit dat het maken van een vloermozaïek tijdrovend is. Noem hierbij drie
aspecten.
211pDe praktische functie van een mozaïekvloer in een ruimte waarin gegeten wordt,
is groot.

Licht deze bewering toe.
224pBekijk afbeelding 6.
Het uitgangspunt voor dit werk was een tafel waaraan gegeten en gedronken
was.

Noem vier kenmerken waaraan je dat kunt zien.
231pSpoerri was niet een kunstenaar die fraaie objecten wilde maken.

Leg uit wat Spoerri wél wilde bereiken (met werken zoals dat op afbeelding
6).
241pBekijk afbeelding 6.
Het werk is een
A assemblage.
B collage.
C installatie.
253pBekijk afbeelding 6.
Dit − en ander − werk van Spoerri werd aanvankelijk niet erg gewaardeerd.

Leg aan de hand van drie kenmerken uit waarom dit werk aanvankelijk
weinig waardering kreeg.
opgave 4Een frietje met

Claes Oldenburg is een Amerikaanse kunstenaar die in de tweede helft van de twintigste eeuw grote, ruimtelijke beelden maakte. Hij liet zich daarbij vaak inspireren door alledaagse voorwerpen. Op afbeelding 7 zie je Frieten die uit een patatzak vallen. Het is gemaakt van textiel dat met lijm is verstevigd. Het object is 270 cm hoog.
262pBekijk afbeelding 7.
In vergelijking met een echte zak met frieten heeft deze zak met frieten een
aantal vreemde kenmerken.

Noem twee kenmerken die vreemd zijn.
273pBekijk afbeelding 7.

Noem drie handelingen die Oldenburg heeft verricht om de frieten te maken.
281pBekijk afbeelding 7.

Ben je van mening dat ook dit werk reclame maakt voor friet?
292pBekijk afbeelding 8.
De foto maakt een treurige indruk.

Noem twee kenmerken die bijdragen aan de treurige indruk.
301pBekijk afbeelding 8.
In deze foto wordt een schaduwkant van de consumptiemaatschappij in beeld
gebracht.

Licht deze bewering toe.
311pBekijk afbeelding 9.
In de aankondiging wordt onder meer verwezen naar McDonald’s.

Noem een kenmerk van de aankondiging dat verwijst naar McDonald’s.
322pBekijk afbeelding 9.
De aankondiging verwijst onder meer naar de schadelijke effecten van junkfood.

Noem twee kenmerken die verwijzen naar deze schadelijke effecten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.