bij dit examen
Open vragenGeef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Wanneer er bijvoorbeeld twee
redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér.
Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
opgave 1MARILYN MONROE

Op afbeelding 1 zie je een still van Marilyn Monroe, een beroemde Amerikaanse filmster, van Gene Kornman uit 1953. Deze still vormde voor de Amerikaanse kunstenaar Andy Warhol lange tijd uitgangspunt voor het maken van verschillende kunstwerken. Eén daarvan, Marilyn, zie je op afbeelding 2. Het bestaat uit negen zeefdrukken en is gemaakt in 1967; het formaat is ongeveer 100 cm x 100 cm.
11p
Warhol nam wel vaker stills, maar ook krantenfoto’s, als uitgangspunt voor zijn werk.
Zijn keuze om stills en krantenfoto’s als uitgangspunt voor zijn kunstwerken te nemen
zorgde voor negatieve kritiek.

Leg uit waarom een dergelijke keuze kan leiden tot negatieve kritiek.
24p
Vergelijk afbeelding 1 en 2.Van de still nam Warhol de voorstelling over. Dat deed hij niet met de vormgeving; die is
namelijk geheel anders.

Noem vier aspecten van de
vormgeving van de zeefdruk die anders zijn dan die van
de still.
33p
Bekijk afbeelding 2.Dit werk is gemaakt met behulp van sjablonen.

Noem drie kenmerken van deze zeefdruk waaraan je kunt zien dat hier met sjablonen
is gewerkt.
42p
Door met sjablonen te werken, werd het voor Warhol mogelijk anderen in te schakelen bij
het produceren van ‘zijn’ werk.

Leg uit waarom zijn werk dan ook door anderen kan worden uitgevoerd.
51p

Leg uit dat door het gebruik van sjablonen kunstwerken betaalbaar kunnen worden.

Op afbeelding 3 zie je de assemblage Dromen van Amerikaanse Dingen van de Cubaanse kunstenaar Osvaldo Yero uit 1997. Afbeelding 4 toont een detail waarop je Marilyn Monroe ziet. Het formaat van dit werk is ongeveer 2,5 x 2,5 meter.
63p
Bekijk afbeelding 3 en 4.Cuba is een eiland ten zuiden van de Verenigde Staten van Amerika. De meeste inwoners
zijn arm, kennen weinig vrijheden en velen zouden het liefst naar Noord-Amerika
verhuizen.
In dit werk doet Yero een aantal verwijzingen naar het rijkere Amerika.

Noem drie kenmerken waardoor Yero naar de Verenigde Staten van Amerika verwijst.
71p
Bekijk afbeelding 3 en 4.In dit werk zijn verschillende voorwerpen bij elkaar gevoegd.
Tussen die voorwerpen is weinig samenhang.

Leg uit waardoor de voorwerpen weinig samenhang vertonen.
82p
Bekijk afbeelding 4.Yero nam weliswaar de voorstelling van de zeefdruk Marilyn van Warhol als uitgangspunt,
maar maakte er een geheel eigen object van.

Noem twee manieren waarop hij er een geheel eigen werk van maakte.
91p
Bekijk afbeelding 3 en 4.In dit werk leverde Yero ook enig kritisch commentaar op Amerika.

Geef één voorbeeld waaraan je ziet dat hij kritisch commentaar op Amerika leverde.
opgave 2EEN PLATTEGROND KOMT TOT LEVEN

Vroeger wilde elke middeleeuwse stad zijn eigen kathedraal. Op afbeelding 5 zie je de voorgevel van de kathedraal van Reims (Frankrijk). De bouw van deze kathedraal duurde erg lang: vanaf de dertiende tot ver in de vijftiende eeuw. De kathedraal is beroemd om zijn lichte en hoge interieur. Op afbeelding 6 en 7 zie je dit interieur.
102p
Bekijk afbeelding 6 en 7.De kathedraal is zó ontworpen dat de blik van de bezoeker omhoog wordt geleid.

Noem twee kenmerken waardoor de blik van de bezoeker naar boven wordt geleid.
112p
Bekijk afbeelding 6 en 7.De kathedraal wordt ook wel een bos van steen genoemd.

Licht deze benaming toe aan de hand van twee kenmerken.
figuur 1
123p
Bekijk figuur 1.De plattegrond geeft informatie over de ruimte van de kathedraal; zo zie je bijvoorbeeld
dat het gebouw een langgerekte vorm heeft.

Noem nog drie kenmerken van de ruimte van de kathedraal waarover de plattegrond
informatie geeft.

Op afbeelding 8 zie je Gotisch Groeiproject van Marinus Boezem. Voor dit werk liet Boezem zich inspireren door de plattegrond van de kathedraal van Reims. Gotisch Groeiproject werd tussen 1987 en 1996 aangelegd in de omgeving van Almere. Het bestaat uit twee delen: De Groene Kathedraal, linksonder op afbeelding 8 en De Negatieve Kathedraal, rechtsboven. De Groene Kathedraal bestaat uit hoge bomen waarvan de plaatsing overeenkomt met de plaats die de zuilen in de kathedraal van Reims hebben. De bomen die voor De Groene Kathedraal zijn gebruikt werden speciaal door Boezem uitgezocht: ze moesten smal opgroeien, ze mochten namelijk niet meer dan 30 jaar oud worden en niet hoger dan 30 meter. Op figuur 2 zie je De Groene Kathedraal kort nadat deze was aangelegd. De Negatieve Kathedraal bestaat uit een grasveld dat dezelfde omtrek heeft als de kathedraal van Reims en De Groene Kathedraal.
figuur 2
132p
Bekijk afbeelding 8 en figuur 2.De Groene Kathedraal is gevormd van natuurlijke materialen.
Toch maakt het niet zo’n natuurlijke indruk.

Noem twee aspecten waardoor het werk er niet zo natuurlijk uitziet.
142p
Bekijk De Groene Kathedraal op afbeelding 8.
Licht de titel van dit werk toe aan de hand van het begrip
groen en het begrip
kathedraal.
153p
Bekijk afbeelding 8.
Leg uit dat
Gotisch Groeiproject een toepasselijke titel voor dit werk is. Noem hierbij
drie aspecten.
161p
Vergelijk afbeelding 6 en 9.Het gewelf van de kathedraal van Reims is 38 meter hoog, De Groene Kathedraal is nu
ongeveer 30 meter hoog. Hoger worden de bomen niet.
Toch kun je beweren dat De Groene Kathedraal oneindig veel hoger lijkt dan de
kathedraal van Reims.

Geef voor deze bewering één argument.
171p
In tegenstelling tot Reims is Almere een jonge stad: de eerste steen werd pas dertig jaar
geleden gelegd. Gotisch Groeiproject maakt van Almere een stad met een eigen
verleden.

Leg uit dat Almere met dit werk als het ware een eigen verleden krijgt.
183p
Bekijk afbeelding 8 en 9.Het Gotisch Groeiproject bevindt zich in een recreatiegebied.

Noem drie kenmerken waardoor
Gotisch Groeiproject een goede plek is om te
recreëren.
191p
Bekijk afbeelding 8 en 9.Er zijn diverse bruidsparen geweest die aan de gemeente Almere toestemming hebben
gevraagd om in De Groene Kathedraal te trouwen.

Leg uit waarom er bruidsparen zijn die graag in
De Groene Kathedraal trouwen.
201p
Bekijk afbeelding 8.De bomen van De Groene Kathedraal zullen over tien jaar afsterven: dan resteren alleen
nog de sporen. De bomen rondom De Negatieve Kathedraal zijn hoger en worden ouder
dan de bomen waarmee De Groene Kathedraal werd vormgegeven.

Leg uit hoe
De Negatieve Kathedraal dan naar
De Groene Kathedraal verwijst
. opgave 3DESIGN EN REDESIGN

De Italiaanse vormgever Alessandro Mendini zegt over het ontwerpen van meubels dat ‘de stoel het meesterstuk van iedere ontwerper is’. De stoel op afbeelding 10 en 10a, de Zigzagstoel van Gerrit Rietveld uit 1938, werd vanwege zijn eenvoud door Mendini als zo’n meesterstuk gezien. Deze Zigzagstoel is gemaakt van massief hout.
213p
Bekijk afbeelding 10 en 10a.
Noem drie aspecten van de
vormgeving waardoor deze stoel als eenvoudig kan
221p
Vergelijk afbeelding 10, 10a en 11.
Leg uit wat het redesign van de
Zigzagstoel van Mendini inhoudt.
231p
Bekijk afbeelding 11.Mendini heeft de Zigzagstoel zodanig veranderd dat de stoel een symbolische functie
krijgt.

Leg deze symbolische functie uit.

Op afbeelding 12 zie je een stoel die ruim 150 jaar geleden door de firma Thonet voor cafés werd ontworpen. De houten stoel, industrieel vervaardigd en daardoor redelijk goedkoop, is praktisch: hij is licht van gewicht, is snel te reinigen, heeft een zitting van gevlochten materiaal en kapotte onderdelen kunnen gemakkelijk worden vervangen.
242p
Vergelijk afbeelding 10, 10a en 12.In vergelijking met de Thonetstoel op afbeelding 12 is de Zigzagstoel op afbeelding 10 en
10a niet zo praktisch.

Leg aan de hand van twee kenmerken van de
Zigzagstoel uit dat deze niet erg
252p
Vergelijk afbeelding 12 en 13.Mendini voegde aan de Thonetstoel elementen toe die deze een vrolijk, decoratief en
humoristisch karakter geven.

Noem twee kenmerken waardoor de stoel op afbeelding 13 een vrolijk en decoratief
262p
Vergelijk afbeelding 14 en 15.Het schilderij vertoont gelijkenis met de beschildering van de Prouststoel.

Noem twee overeenkomsten tussen het schilderij en de beschildering van de stoel.
272p
Bekijk afbeelding 14.Mendini wilde met deze stoel eer betonen aan Proust.

Leg aan de hand van twee kenmerken uit dat de stoel als een eerbetoon aan Proust
gezien kan worden.
281p
Bekijk afbeelding 14.Van de Prouststoel maakte Mendini er een aantal. Deze zien er onderling verschillend uit.

Leg aan de hand van de ontstaanswijze uit dat
Prouststoelen onderling kunnen
verschillen.
291p
Mendini verwerkt in zijn oeuvre vaak beeldend werk van anderen. Toch kun je beweren
dat zijn werk origineel van aard is.

Leg uit dat het werk van Mendini origineel genoemd kan worden.
opgave 4SCHOONHEID, VAN BUITEN EN VAN BINNEN

Op afbeelding 16 zie je een oud Grieks beeld: het stelt Venus voor, de godin van de liefde. Het marmeren beeld, meer dan twee meter hoog, werd in de negentiende eeuw bij Milo in Griekenland ontdekt. Aan de vindplaats ontleent dit beeld zijn naam: de Venus van Milo. Het beeld was beschadigd: de armen ontbraken. Op afbeelding 16a zie je de achterkant van dit beeld. Dit beeld geldt in de geschiedenis van de klassieke beeldhouwkunst als het meest volmaakte vrouwelijke ‘naakt’.
302p
Bekijk afbeelding 16 en 16a.
Leg uit dat dit beeld als een voorbeeld van ‘volmaakte schoonheid‘kan worden
gezien.
312p
Bekijk afbeelding 16 en 16a.
Leg aan de hand van het gebruikte materiaal en de hanteringswijze uit hoe de
‘volmaakte schoonheid’ hier wordt benadrukt. Noem hierbij twee aspecten.

De Venus van Milo werd alom gerespecteerd. Talloze beeldhouwers werden erdoor geïnspireerd waarbij ze probeerden de kwaliteit van dit beeld te evenaren. Op afbeelding 17 zie je de Venus met Laden die Salvador Dali in 1936 maakte. Dali heeft de Venus van Milo nooit kunnen waarderen. Het formaat is ongeveer de helft van de Venus op afbeelding 16. Voor dit bronzen beeld gebruikte Dali een bestaande kopie waarop hij een laagje gips aanbracht.
322p
Bekijk afbeelding 17.Uit het beeld op afbeelding 17 spreekt weinig respect voor de Venus van Milo.

Leg aan de hand van twee aspecten van de
vormgeving uit dat Dali weinig respect
toonde voor de Venus van Milo.
332p
Bekijk afbeelding 17.Dali was een bewonderaar van de Duitse psycholoog Sigmund Freud.
Freud was niet zo geïnteresseerd in de buitenkant van de mens maar wel in het innerlijk
van de mens.
In het beeld op afbeelding 17 verbeeldt Dali dat de mens méér is dan de buitenkant.

Leg uit hoe Dali hier verbeeldt dat de mens méér is dan zijn buitenkant.
342p
Vergelijk afbeelding 16, 16a, 17 en 18.Alison Lapper werd zonder armen geboren en haar benen bleken bij de geboorte ernstig
misvormd. Door de wijze waarop Lapper zichzelf heeft geportretteerd maakt zij een
verwijzing naar sculptuur.

Noem twee manieren waarop zij dat sculpturale karakter in de foto heeft bereikt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
352p
Bekijk afbeelding 16, 16a en 18.Lapper legt een relatie tussen haar lichaam en de Venus van Milo.

Licht deze relatie toe aan de hand van twee voorbeelden.
361p
Bekijk afbeelding 16a, 16b en 18.
Alison Lapper lijkt met de schoonheid van de Venus van Milo te willen concurreren.

Licht deze indruk toe.
371p
Bekijk afbeelding 18.Dat Lapper zichzelf op deze wijze portretteerde en de foto’s tentoonstelde, riep negatieve
reacties op.

Leg dit uit.
382p
Bekijk afbeelding 18.Dit werk van Lapper oogstte echter ook bewondering: het werd grensverleggend
genoemd.

Leg uit dat dit werk ook als grensverleggend kan worden gezien.