opgave 1Weer en klimaat
bron 1
Nederland, temperatuur op 21 augustus 2020
11pBekijk bron 1.
Op 21 augustus 2020 was het aan de kust van Nederland koeler dan in
het binnenland.
Geef de oorzaak van dit temperatuurverschil.
22pOver het weer en het klimaat in Nederland worden drie uitspraken
gedaan.
Uitspraak 1: de ligging aan zee zorgt voor extreme temperatuurverschillen
tussen zomer en winter in Nederland.
Uitspraak 2: in Nederland ontstaat vooral frontale neerslag.
Uitspraak 3: een hogedrukgebied boven Nederland zorgt in de zomer voor
zonnig en warm weer.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 2
Wijnbouw in Nederland
De Nederlandse wijnbouw is de laatste jaren flink gegroeid. De mediterrane druif groeit steeds makkelijker in Nederland. In de provincie Limburg wordt al langer wijn geproduceerd. Maar tegenwoordig zijn ook in Noord- Holland en Groningen steeds meer wijngaarden te vinden.
31pLees bron 2.
Klimaatverandering zorgt in Nederland voor meer gunstige omstandigheden
voor de wijnbouw.
Geef aan welk gevolg van klimaatverandering gunstig is voor de
wijnbouw in Nederland.
bron 3
Weerkaart van 12 januari 2021
41pBekijk bron 3.
In Noordwest-Spanje waaide het op 12 januari 2021 harder dan in
Nederland.
Welke aanwijzing geeft bron 3 hiervoor?
bron 4
Tekst met keuzemogelijkheden
Op 12 januari 2021 lagen boven Europa verschillende luchtdrukgebieden. Boven Spanje lag een lagedrukgebied met … 1 … (dalende / stijgende) lucht. Deze lucht … 2 … (koelt af / warmt op) en condenseert tot neerslag. In Nederland was de kans op zonnig, helder weer … 3 … (groter / kleiner) dan in Spanje.
52pBekijk bron 3 en lees bron 4.
In bron 4 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 telkens een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 5
Tekst met keuzemogelijkheden
Spanje staat voor de uitdaging om de landbouw aan te passen aan het veranderende klimaat. De landbouw in Spanje zal steeds meer te maken krijgen met een watertekort omdat er … 1 … (meer / minder) nuttige neerslag is en de droge periode langer wordt. Nu al is een groot deel van de Spaanse bodem alleen geschikt voor … 2 … (extensieve / intensieve) veeteelt. Een mogelijke oplossing voor het watertekort is … 3 … (de aanleg van drainagesystemen / het opslaan van water) tijdens de winterperiode.
62pLees bron 5.
In bron 5 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 6
Spanje, reliëf
bron 7
Drie klimaatgrafieken
71pBekijk bron 6 en bron 7.
Waar staan de plaatsnamen uit bron 6 en bron 7 juist bij het klimaat?
81pBekijk bron 6 en bron 7.
In het zuiden van Spanje is de kans op verwoestijning erg groot.
Leg uit waar de kans op verwoestijning het grootst is, rondom Almería of
Sevilla.
Doe het zo:
− Kies eerst rondom Almería of Sevilla.
− Geef daarna een natuurlijke oorzaak voor de grote kans op
verwoestijning bij die plaats.
bron 8
Verenigde Staten, landbouwgebieden
bron 9
Foto’s van landbouwgebieden in de Verenigde Staten
foto 3
91pBekijk bron 8 en bron 9.
In bron 8 zijn met de letters P, Q en R drie landbouwgebieden aangegeven.
In bron 9 staan drie foto’s die bij deze landbouwgebieden horen.
Waar staan de landbouwgebieden juist bij de foto’s?
bron 10
Zuidwesten van de Verenigde Staten
bron 11
Tekst met keuzemogelijkheden
Langs de westkust van de Verenigde Staten strekt het Kustgebergte zich uit van noord naar zuid. De … 1 … (aanlandige / aflandige) wind zorgt ervoor dat regen aan de westzijde van het Kustgebergte valt. Aan de oostkant van het Kustgebergte ligt het droge Great Basin. De woestijnen in het Great Basin liggen aan de … 2 … (lijzijde / loefzijde) van gebergten. Ten noorden van het Kustgebergte is de gemiddelde temperatuur … 3 … (hoger / lager) dan ten zuiden van het Kustgebergte.
102pBekijk bron 10 en lees bron 11.
In bron 11 staan achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 12
Verenigde Staten, gemiddelde temperatuur in januari
111pBekijk bron 12.
Over de gemiddelde temperatuur in januari in de Verenigde Staten worden
twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: een overheersend hogedrukgebied in de buurt van Minneapolis
draagt bij aan een lage temperatuur in januari.
Uitspraak 2: in de stad New York is het door de overheersende aflandige
wind in januari kouder dan in Seattle.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
121pIn de staat California wonen steeds meer mensen aan de randen van
bossen. Deze bewoners zijn extra kwetsbaar tijdens bosbranden. Bewoners
kunnen voorzorgsmaatregelen nemen door alle struiken en bomen binnen
10 meter van het huis te verwijderen. Bij het nemen van
voorzorgsmaatregelen worden ze ook geholpen door de staat California.
Noem nog een voorzorgsmaatregel die de staat California kan nemen om
bewoners te helpen om brandschade te voorkomen.
bron 13
Kaart uit een krantenartikel van 7 oktober 2020
131pBekijk bron 13.
Tussen 7 oktober 2020 en 9 oktober 2020 koerst orkaan Delta af op de
Amerikaanse zuidkust. Delta kan uitgroeien tot een ‘uiterst gevaarlijke’
orkaan.
Geef de oorzaak waardoor orkaan Delta in kracht kan toenemen.
141pVoordat orkaan Delta aan land kwam, werden bewoners van het kustgebied
in de Verenigde Staten geëvacueerd. Evacuatie is een maatregel om het
aantal slachtoffers van een orkaan te beperken. Toch willen niet alle
bewoners evacueren.
Geef een reden vanuit de risicoperceptie van kustbewoners om toch thuis
te blijven wanneer een orkaan overtrekt.
152pWanneer een orkaan aan land komt, heeft dat grote gevolgen voor de
bevolking en de economie in het zuidoosten van de Verenigde Staten.
Noem eerst een
sociaal gevolg en daarna een
economisch gevolg voor
de bevolking in het zuidoosten van de Verenigde Staten als een orkaan
aan land komt.
opgave 2Water
bron 14
Tekst met keuzemogelijkheden
Al het water op aarde maakt onderdeel uit van de waterkringloop. De motor achter deze kringloop is … 1 … (de zon / het warme zeewater). Het meeste water op aarde bevindt zich in de … 2 … (meren, rivieren en moerassen / oceanen). Het grootste deel van al het zoet water op aarde is … 3 … (aanwezig in oppervlaktewater / opgeslagen als sneeuw en ijs).
162pLees bron 14.
In bron 14 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 15
Debietverloop van twee Nederlandse rivieren
171pBekijk bron 15.
Over bron 15 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de gegevens van rivier A horen bij de Maas, de
gegevens van rivier B horen bij de Rijn.
Uitspraak 2: de lagere waterafvoer in de zomer wordt ook veroorzaakt
doordat de verdamping veel hoger is dan in de winter.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 16
Drinkwaterwinning in Nederland
181pBekijk bron 16.
In Nederland wordt op verschillende manieren drinkwater gewonnen.
Waar staan de vormen van drinkwaterwinning juist bij de
legenda-omschrijving?
herkomst drinkwater P herkomst drinkwater Q herkomst drinkwater R A duinwater grondwater oppervlaktewater B duinwater oppervlaktewater grondwater C grondwater duinwater oppervlaktewater D grondwater oppervlaktewater duinwater E oppervlaktewater duinwater grondwater F oppervlaktewater grondwater duinwater
bron 17
Landschappen in Nederland
191pBekijk bron 17.
In bron 17 zijn in twee verschillende landschappen een X en een Y geplaatst.
Bij een gelijke hoeveelheid neerslag zal in een van de gebieden minder
verdroging van landbouwgronden plaatsvinden.
Beargumenteer of gebied X of gebied Y het
minst last heeft van
verdroging.
Doe het zo:
− Kies eerst gebied X of gebied Y.
− Geef daarna met behulp van bron 17 een argument voor je keuze.
bron 18
Zeeschip in de zeehaven van Rotterdam
bron 19
Binnenvaartschip op de Nieuwe Maas bij Rotterdam
201pBekijk bron 18 en bron 19.
In de Rotterdamse haven worden containers overgezet tussen het zeeschip
van bron 18 en het binnenvaartschip van bron 19. Het binnenvaartschip
vervoert de containers verder landinwaarts.
Geef aan waarom het gebruik van binnenvaartschepen noodzakelijk is.
211pDe Waal is een belangrijke transportader voor het vervoer van goederen
tussen de Rotterdamse haven en het Ruhrgebied.
Geef een voordeel van het goederentransport over de rivier ten opzichte
van het goederentransport over de weg.
bron 20
Maatregelen in het kader van het project Ruimte voor de Rivier
uiterwaardvergraving
dijkverlegging
222pBekijk bron 20.
Over bron 20 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: na uiterwaardvergraving neemt het waterbergend vermogen
van het buitendijks gebied toe.
Uitspraak 2: dijkverlegging wordt vooral toegepast in dichtbevolkte
gebieden.
Uitspraak 3: wanneer Duitsland uiterwaardvergraving en dijkverlegging
toepast langs de Rijn, wordt de kans op overstromingen in
Nederland groter.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 21
Cirkelirrigatie in woestijngebieden
232pBekijk bron 21.
Cirkelirrigatie is een vorm van beregening die je vaak in woestijngebieden
tegenkomt.
Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in woestijngebieden wordt voor irrigatie vooral grondwater
gebruikt.
Uitspraak 2: verzilting is nadelig voor de opbrengst van een akker.
Uitspraak 3: door cirkelirrigatie gaat verzilting van de bodem in
woestijngebieden sneller dan door druppelirrigatie.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
241pIn veel landen van het Midden-Oosten zijn watertekorten. Deze watertekorten
zullen steeds groter worden door onder andere een hoge bevolkingsgroei.
Geef een economische reden waarom de watertekorten in het
Midden-Oosten steeds groter worden.
bron 22
Waterprojecten in het Midden-Oosten
251pBekijk bron 22.
In de bovenloop van de Eufraat en de Tigris zijn meer stuwdammen gebouwd
dan in de benedenloop.
Noem het landschapskenmerk in de bovenloop van de rivieren waardoor
daar stuwdammen aangelegd zijn.
261pBekijk bron 22.
Wanneer Saudi-Arabië teveel water uit de aquifers haalt, kan met de
omliggende landen een conflict ontstaan.
Geef met behulp van bron 22 een reden voor een mogelijk conflict.
bron 23
Turkije, bodemgebruik en waterbeheer
272pBekijk bron 23.
In het zuidoosten van Turkije bouwt de Turkse overheid veel stuwdammen.
De Turkse overheid wil daarmee de economische ontwikkeling in Zuidoost-
Turkije stimuleren.
Geef twee economische redenen voor de Turkse overheid om de
stuwdammen te bouwen.
282pBekijk bron 23.
De Turkse overheid ziet veel voordelen in de bouw van de stuwdammen.
Toch zijn onder de lokale bevolking en de bevolking in de buurlanden ook
veel tegenstanders.
Noteer ‘lokale bevolking’ en ‘bevolking Irak en Syrië’ onder elkaar op het
antwoordblad en zet erachter waarom ze tegen de bouw van de
stuwdammen zijn.
bron 24
Het Zuid-Noord-waterproject
bron 25
Kanaal van het Zuid-Noord-waterproject
292pBekijk bron 24 en bron 25.
De Chinese hoofdstad Beijing heeft regelmatig te kampen met watertekorten.
Om de stad van water te voorzien, wordt water vanuit het Danjiangkou-
reservoir via kanalen richting Beijing getransporteerd. Deze kanalen maken
deel uit van het Zuid-Noord-waterproject.
Over het Zuid-Noord-waterproject en het Danjiangkou-reservoir worden de
volgende uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het Danjiangkou-reservoir wordt vooral gevuld met rivierwater
en neerslag.
Uitspraak 2: het transporteren van het water via open kanalen is een
voorbeeld van duurzaam watergebruik.
Uitspraak 3: in het zuiden van China is in het algemeen minder
waterschaarste dan in het noorden van China.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
opgave 3Bevolking en ruimte
bron 26
Nederland, drie bevolkingsdiagrammen
301pBekijk bron 26.
In bron 26 staan drie bevolkingsdiagrammen van Nederland van 1950,
2015 en 2060 (prognose). De bevolkingsdiagrammen staan in willekeurige
volgorde.
Waar staat bij elk jaar het juiste bevolkingsdiagram?
1950 2015 2060 A bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 3 B bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 2 C bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 3 D bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 1 E bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 2 F bevolkingsdiagram 3 bevolkingsdiagram 2 bevolkingsdiagram 1
311pBekijk bron 26.
De leeftijdsopbouw van de bevolking heeft invloed op de voorzieningen in
Nederland. Bij een van de bevolkingsdiagrammen moet geïnvesteerd
worden in de zorg.
Beargumenteer bij welk bevolkingsdiagram extra geïnvesteerd moet
worden in de ouderenzorg.
Doe het zo:
− Kies eerst bevolkingsdiagram 1 of bevolkingsdiagram 2.
− Geef daarna met behulp van het bevolkingsdiagram een argument
voor je keuze.
bron 27
Nederland, bevolkingsontwikkeling in absolute aantallen in november 2019
321pBekijk bron 27.
Bron 27 gaat over de bevolkingsontwikkeling in absolute aantallen van
Nederland van november 2019. De natuurlijke bevolkingsgroei is
aangegeven met een X.
Over bron 27 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in november 2019 waren in Nederland meer geboorten dan
sterfgevallen.
Uitspraak 2: in november 2019 emigreerden meer mensen dan er
immigreerden.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 28
Foto’s van vier wijken in Utrecht
331pBekijk bron 28.
In bron 28 zijn foto’s van vier wijken in Utrecht te zien.
Waar staan de wijken op de foto’s in bron 28 in de juiste volgorde van oudste
bouwperiode naar jongste bouwperiode?
4 - 1 - 2 - 3
4 - 1 - 3 - 2
4 - 2 - 3 - 1
4 - 3 - 1 - 2
bron 29
Doortrekken snelweg A15
342pBekijk bron 29.
De snelweg A15 wordt verlengd zodat deze aansluit op de snelweg A12. Het
verlengen van de A15 heeft voordelen en nadelen.
Noem een
voordeel voor inwoners van Duiven van het aansluiten van de
snelweg A15 op de snelweg A12.
Noem een
nadeel voor inwoners van Duiven van het aansluiten van de
snelweg A15 op de snelweg A12.
bron 30
Geboorte en sterfte in Duitsland sinds 1950
351pBekijk bron 30.
In bron 30 is de natuurlijke bevolkingsontwikkeling van Duitsland
weergegeven.
Naar aanleiding van bron 30 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: na 1950 kende de Duitse bevolking eerst een
sterfteoverschot en daarna een geboorteoverschot.
Uitspraak 2: het sterfteoverschot neemt toe door de vergrijzing van de
Duitse bevolking.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 31
Aantallen migranten per herkomstland in Duitsland, 2018
361pBekijk bron 31.
In bron 31 zijn de aantallen migranten per herkomstland weergegeven.
Migranten uit Syrië en Afghanistan waren in de meeste gevallen
vluchtelingen. De overige bevolkingsgroepen hadden vaak een andere reden
om naar Duitsland te migreren.
Noem een reden voor de overige bevolkingsgroepen om naar Duitsland
te migreren.
bron 32
China, bevolkingsspreiding
372pBekijk bron 32.
In bron 32 staat een stippellijn op de kaart. De lijn geeft de grens aan tussen
het dunbevolkte en het dichtbevolkte deel van China. Van de totale bevolking
woont 6 procent in het dunbevolkte deel en 94 procent in het dichtbevolkte
deel van China.
De ongelijkmatige verdeling van de bevolking over China heeft zowel een
natuurlijke als een economische reden.
Geef eerst een
natuurlijke reden waarom maar 6% van de Chinezen in
het westen van China woont.
Geef vervolgens een
economische reden waarom 94% van de Chinezen
in het oosten van China woont.
bron 33
Twee bevolkingsdiagrammen
381pBekijk bron 33.
Over bron 33 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in 2021 is in China en in Nederland het aandeel mannen
tussen 0 en 14 jaar groter dan het aandeel vrouwen tussen
0 en 14 jaar.
Uitspraak 2: China heeft in absolute aantallen meer 85 tot 89-jarige inwoners
dan Nederland.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 34
Herkomst- en bestemmingsgebieden van Chinese reizigers tijdens
Chinees Nieuwjaar
bron 35
Tekst met keuzemogelijkheden
Het Chinees Nieuwjaar begint elk jaar tussen 21 januari en 20 februari en duurt vijftien dagen. Het staat bekend als de grootste menselijke migratie ter wereld. Het feest wordt met familie gevierd en veel bedrijven sluiten dan de deuren. Door de grote trek naar … 1 … (de stad / het platteland) sinds 1980, wonen families ver uit elkaar. De grootste stromen reizigers vertrekken voor het feest uit … 2 … (Beijing, Shanghai en Guandong / Henan, Hubei en Hunan) naar hun familie. De reis wordt door de meeste Chinezen afgelegd met … 3 … (de auto / het vliegtuig).
392pBekijk bron 34 en lees bron 35.
In bron 35 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
401pIn Chinese steden met minder dan 3 miljoen inwoners zal het hukou-systeem
worden versoepeld. Hier worden twee uitspraken over gedaan.
Uitspraak 1: meer stadsbewoners krijgen recht op huisvesting door
versoepeling van het hukou-systeem.
Uitspraak 2: door de versoepeling van het hukou-systeem zal de vraag naar
woningen toenemen in steden met minder dan 3 miljoen
inwoners.
Neem de cijfers van de uitspraken over op het antwoordblad en zet
erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 36
Oostkust van China
411pBekijk bron 36.
De stedelijke zones van Guangzhou en Shanghai danken allebei hun
economische groei onder andere aan een gunstige natuurlijke ligging.
Geef de overeenkomst in natuurlijke ligging tussen beide stedelijke
zones.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
bron 37
Krantenartikel
Mini Living Shanghai In een voormalige verffabriek in Shanghai worden wonen, werken en recreëren gecombineerd in een zo klein mogelijke ruimte. Het moet een thuis worden voor verschillende mensen. De tuinen, restaurants en winkels zijn ook voor bezoekers van buiten toegankelijk. Het project heeft als doel de overvolle Chinese steden aantrekkelijk te houden.
422pLees bron 37.
Over bron 37 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Mini Living Shanghai is een voorbeeld van herinrichting.
Uitspraak 2: Mini Living Shanghai is een ‘gated community’.
Uitspraak 3: door projecten als Mini Living Shanghai neemt in Shanghai het
woon-werkverkeer toe.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
