bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2007, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1Migratie en de multiculturele samenleving

tabel 1
Vergelijking van het percentage allochtonen in Zwolle met het percentage
allochtonen in de vier grote steden
  Zwolle de vier grote steden percentage allochtonen 15 A hoogste concentratie allochtonen in een wijk (in %) 21,6 B
kaart 1
Spreiding van de allochtonen in Zwolle
Legenda: minder dan 4,4 4,4 - 8,8 8,8 - 13,2 13,2 - 17,6 meer dan 17,6 ligging kaartfragment Overijssel Zwolle 0 50 100 km 0 1,5 3 km
11p
Uit het onderzoek van Linda blijkt dat op 1 januari 2004 van de Zwolse inwoners
15% allochtoon was. De hoogste concentratie allochtonen in een wijk was
21,6% (zie tabel 1).
Yasmine, Sanne, Elvira en Youssef vergelijken deze cijfers met de gegevens
over allochtonen in de vier grote steden in Nederland (in de tabel aangegeven
met A en B).
Welke leerling heeft gelijk?
A Yasmine zegt: “A moet lager zijn dan 15% en B moet lager zijn dan 21,6%.”
B Sanne zegt: “A moet hoger zijn dan 15% en B moet lager zijn dan 21,6%.”
C Elvira zegt: ”A moet lager zijn dan 15% en B moet hoger zijn dan 21,6%.”
D Youssef zegt: “A moet hoger zijn dan 15% en B moet hoger zijn dan 21,6%.”
foto’s 1 en 2
Huisjesmelkerij een steeds groter probleem
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
tekst 1 Huisjesmelkerij een steeds groter probleem Huisjesmelkerij is een groot probleem in de vier grote steden van ons land. In Den Haag gaat het vooral om huisbazen die illegalen en tijdelijke arbeidskrachten uit…

tekst 1 Huisjesmelkerij een steeds groter probleem Huisjesmelkerij is een groot probleem in de vier grote steden van ons land. In Den Haag gaat het vooral om huisbazen die illegalen en tijdelijke arbeidskrachten uit Oost-Europa op grote schaal in oude panden onder brengen. Op foto 1 is te zien dat een woning is gesloten in verband met de brandveiligheid. Op foto 2 is de woonkamer van een aantal illegalen te zien.

22p
De foto’s 1 en 2 zijn genomen van een woonhuis in Den Haag dat gesloten werd
omdat een huisjesmelker er te veel huurders had ondergebracht.
Huisjesmelkerij leidt tot verpaupering van huizen en hele buurten.
Noem twee redenen waarom de huurders van deze huizen niet of nauwelijks
zullen protesteren tegen de mensonwaardige omstandigheden waarin ze
moeten wonen.
31p
De titel bij de foto’s 1 en 2 wijst erop dat het probleem van de huisjesmelkerij
zich uitbreidt.
Leg uit hoe dit probleem zich verder kan uitbreiden.
tekst 2 De veranderde Nederlandse samenleving De Nederlandse samenleving ziet er niet meer zo uit als vijftig jaar geleden. Onder invloed van verschillende maatschappelijke ontwikkelingen, zoals dekolonisatie en…

tekst 2 De veranderde Nederlandse samenleving De Nederlandse samenleving ziet er niet meer zo uit als vijftig jaar geleden. Onder invloed van verschillende maatschappelijke ontwikkelingen, zoals dekolonisatie en grootschalige migratie, is onze samenleving veranderd. Allochtonen hebben een belangrijke plek in onze samenleving ingenomen.

42p
De migrantengroepen worden allochtonen genoemd. Deze hebben een aantal
kenmerken.
Mogelijke kenmerken zijn:
1 Allochtonen nemen in het algemeen vaker een zwakkere sociaal-
economische positie in.
2 In Nederland wonende Duitsers behoren tot de groep niet-westerse
allochtonen.
3 Allochtonen komen vooral uit Afrikaanse landen.
4 Allochtonen zijn personen die in een ander land zijn geboren en hier wonen
en de kinderen van deze personen.
Twee van deze kenmerken horen bij het begrip allochtonen.
Noteer de cijfers van deze twee kenmerken op het antwoordblad.
51p
Eén van de gevolgen van de in tekst 2 genoemde dekolonisatie was de komst
van een groep migranten in Nederland rond 1951. Deze groep werd in het begin
in aparte barakkenkampen opgevangen.
Wat was het herkomstland van deze groep migranten?
61p
Volgens tekst 2 is de samenstelling van de Nederlandse bevolking de laatste
vijftig jaar veranderd.
Zo zijn bijvoorbeeld scholen steeds vaker gemengd als gevolg van de
multiculturele samenleving.
Intussen zijn er echter naast witte scholen ook duidelijk zwarte scholen
ontstaan.
Het naast elkaar bestaan van witte en zwarte scholen is een voorbeeld van
A segregatie.
B inburgering.
C integratie.
D discriminatie.
grafieken 1, 2, 3 en 4
Migratie van een aantal migrantengroepen naar Nederland 1965 - 2002
grafiek 1
migratie van ...... naar Nederland, 1965 - 2002 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 1965 1968 1971 1974 1977 1980 1983 1986 1989 1992 1995 1998 2001
migratie van ...... naar Nederland, 1965 - 2002 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 1965 1968 1971 1974 1977 1980 1983 1986 1989 1992 1995 1998 2001
grafiek 3
migratie van ...... naar Nederland, 1965 - 2002 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 1965 1968 1971 1974 1977 1980 1983 1986 1989 1992 1995 1998 2001
migratie van ...... naar Nederland, 1965 - 2002 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 1965 1968 1971 1974 1977 1980 1983 1986 1989 1992 1995 1998 2001
71p
Voorbeelden van de grootschalige migratie, zoals in tekst 2 genoemd, worden
afgebeeld in de grafieken 1, 2, 3 en 4.
Deze grafieken tonen in willekeurige volgorde de ontwikkeling van de migratie
naar Nederland van Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen en Arubanen.
Welke grafiek stelt de migratie voor van Surinamers naar Nederland?
A grafiek 1
B grafiek 2
C grafiek 3
D grafiek 4
tekst 3 Drie basisscholen in de Bijlmer gaan samenwerken De islamitische basisschool As Soeffah in de Bijlmer (Amsterdam) gaat samen met de openbare basissschool De Bijlmerhorst en de levensbeschouwelijke basisschool…

tekst 3 Drie basisscholen in de Bijlmer gaan samenwerken De islamitische basisschool As Soeffah in de Bijlmer (Amsterdam) gaat samen met de openbare basissschool De Bijlmerhorst en de levensbeschouwelijke basisschool de Polsstok. Vanaf oktober 2006 zullen de drie basisscholen gehuisvest zijn in één gebouw. Het is voor het eerst in Nederland dat een islamitische basisschool samenwerkt met andere basisscholen. Het overgrote deel van de leerlingen van de drie basisscholen komt uit een … 1 … milieu. In de buurt is er voor deze kinderen weinig aan … 2 …. Met de samenwerking wordt voor adjunct-directeur Blijleven van De Polsstok een droom werkelijkheid: “Iedereen heeft de mond vol van … 3 …, tegelijkertijd zijn velen bang voor islamitische basisscholen. Deze samenwerking moet alle barrières wegnemen.”

81p
Naast bijvoorbeeld openbare, katholieke en protestants-christelijke basisscholen
komen er tegenwoordig ook vaker islamitische basisscholen voor.
Dat er echter niet altijd sprake hoeft te zijn van duidelijk gescheiden
basisscholen op grond van levensbeschouwing, blijkt onder andere uit tekst 3.
De tekst is echter niet volledig.
Wat moet worden ingevuld bij respectievelijk 1, 2 en 3?
  1 2 3 A kansarm voorzieningen integratie B kansarm inburgering integratie C kansrijk inburgering segregatie D kansrijk voorzieningen segregatie
tabel 2
Leeftijdsopbouw van bevolkingsgroepen naar herkomstlanden in
procenten, 1 januari 2005
  r aa j 91 m //t 0 r aa j 46 m //t 02 r e duo f o r aa j 56 e d l e dd d i ji m tf e ee g l P 38,3 58,9 2,8 27,4 Marokkanen 42,2 54,9 2,9 26,0 Q 31,6 63,9 4,5 31,7 Antillianen en Arubanen 36,4 61,2 2,4 28,2 Afghanen 44,0 54,0 2,0 25,6 Iraniërs 29,2 68,5 2,3 31,1 R 46,8 52,3 0,9 22,6 overig niet-wes

  r aa j 91 m //t 0 r aa j 46 m //t 02 r e duo f o r aa j 56 e d l e dd d i ji m tf e ee g l P 38,3 58,9 2,8 27,4 Marokkanen 42,2 54,9 2,9 26,0 Q 31,6 63,9 4,5 31,7 Antillianen en Arubanen 36,4 61,2 2,4 28,2 Afghanen 44,0 54,0 2,0 25,6 Iraniërs 29,2 68,5 2,3 31,1 R 46,8 52,3 0,9 22,6 overig niet-westers 37,4 60,7 1,9 27,1 totaal niet-westers 37,4 59,8 2,8 27,9 autochtonen 23,5 61,1 15,4 40,1 totaal 24,5 61,5 14,0 39,0

92p
Tabel 2 heeft betrekking op de leeftijdsopbouw naar herkomstland per 1 januari
2005. In de tabel zijn drie herkomstlanden vervangen door letters.
Neem de letters P, Q en R over op het antwoordblad en schrijf er de juiste
bevolkingsgroep achter. Kies daarbij uit Surinamers, Turken en Somaliërs.
101p
Wat is de invloed van al die migranten op de gemiddelde leeftijd voor de totale
bevolking van Nederland?
De gemiddelde leeftijd is
A hoger geworden.
B lager geworden.
C gelijk gebleven.
tabel 3
Enkele cijfers over ontwikkelingen in aantallen migranten naar
herkomstland en autochtonen, 1996 - 2005
herkomstland aantal personen per 1 januari 1996 aantal personen per 1 januari 2005 toename in procenten tussen 1996 - 2005 Afghanistan 4.900 37.000 653 Angola 2.600 11.600 347 Brazilië 6.600 12.300 87 China 25.500 43.900 87 Egypte 11.600 18.500 60 Ethiopië 8.000 10.300 29 Filippijnen 7.800 13.000 68

herkomstland aantal personen per 1 januari 1996 aantal personen per 1 januari 2005 toename in procenten tussen 1996 - 2005 Afghanistan 4.900 37.000 653 Angola 2.600 11.600 347 Brazilië 6.600 12.300 87 China 25.500 43.900 87 Egypte 11.600 18.500 60 Ethiopië 8.000 10.300 29 Filippijnen 7.800 13.000 68 Ghana 12.500 19.100 53 Hongkong 17.200 18.100 6 Irak 11.100 43.700 288 Iran 16.500 28.700 74 Kaapverdië 16.700 20.000 20 Marokko 215.100 315.800 40 Ned. Antillen + Aruba 96.800 130.500 50 Pakistan 14.100 17.900 27 Somalië 20.000 21.700 8 Suriname 280.600 329.400 17 Thailand 5.600 12.400 122 Turkije 271.500 358.800 32 Vietnam 14.900 18.000 39         niet-westers totaal 1.171.100 1.699.000 45 westers totaal (zonder autochtonen) 1.327.600 1.423.700 7 autochtonen 12.995.200 13.182.800 1

111p
Uit tabel 3 blijkt dat de aantallen migranten in ons land, uitgesplitst naar
herkomstland, allemaal in aantal zijn toegenomen.
De grootste toename in procenten sinds 1 januari 1996 zien we bij
A de economische vluchtelingen.
B de groepen uit de vroegere Nederlandse koloniën.
C de groepen uit landen van buitenlandse werknemers.
D de politieke vluchtelingen.
121p
Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 3.
1 In de periode 1980 - 1990 kwamen er alleen maar mensen uit westerse
herkomstlanden naar Nederland.
2 Het belangrijkste motief om in de periode 1996 - 2005 naar Nederland te
komen, was de gezinshereniging.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze
uitspraak juist is of onjuist.
figuur 1
Kans om te mogen blijven, ingedeeld naar land van herkomst en
migratiemotief, 2004
gezinsvorming gezinshereniging land van herkomst land van herkomst VS/Canada VS/Canada (1) EU15 (1) EU15 Iran rest Afrika (3) Joegoslavie (2) Nieuw EU (2) Nieuw EU rest Europa rest Afrika China rest Europa (3)…

gezinsvorming gezinshereniging land van herkomst land van herkomst VS/Canada VS/Canada (1) EU15 (1) EU15 Iran rest Afrika (3) Joegoslavie (2) Nieuw EU (2) Nieuw EU rest Europa rest Afrika China rest Europa (3) Joegoslavie China Suriname Suriname Iran Turkije Turkije Marokko Marokko gemiddeld gemiddeld 0 20 40 60 80 100 0 20 40 60 80 100 % % arbeid studie land van herkomst land van herkomst VS/Canada (1) EU15 (2) Nieuw EU (1) EU15 VS/Canada (2) Nieuw EU Iran rest Afrika rest Afrika China Turkije rest Europa rest Europa (3) Joegoslavie Turkije China (3) Joegoslavie Suriname Marokko Marokko gemiddeld gemiddeld 0 20 40 60 80 100 0 20 40 60 80 100 % % overige migratiemotieven land van herkomst VS/Canada (1) EU15 (2) Nieuw EU rest Afrika Turkije Suriname Marokko rest Europa (3) Joegoslavie gemiddeld 0 20 40 60 80 100 %

1)
Dit zijn de eerste 15-EU-landen.
2)
Nieuw EU: dit zijn alleen de 10 nieuwe lidstaten die in 2005 zijn toegetreden.
3)
Bedoeld zijn de landen die voorheen de federatie Joegoslavië vormden.
131p
Uit figuur 1 blijkt dat de kans dat een immigrant voorgoed in Nederland mag
blijven, sterk verschilt per migratiemotief.
Bij welke groep is de kans om te mogen blijven gemiddeld het kleinst als je kijkt
naar het migratiemotief?
A bij de arbeidsmigranten
B bij de gezinsherenigers
C bij de studenten
D bij huwelijksmigranten
142p
Hieronder staan twee uitspraken over figuur 1.
1 De kans dat migranten die vanwege gezinshereniging naar Nederland
komen om in Nederland te mogen blijven is gemiddeld meer dan 70%.
2 De kans dat de Marokkaanse immigranten zich hier blijvend mogen vestigen
is bij alle diagrammen het hoogst.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze
uitspraak juist is of onjuist.
diagram 1
Het onderwijsniveau van de bevolking van 15 - 64 jaar bij verschillende
bevolkingsgroepen, 2000 - 2002
100 % 80 60 40 20 0 1 2 Marokkanen 3 overig niet- westers allochtonen Legenda: Basisonderwijs, VMBO HAVO, VWO, MBO HBO, WO
151p
Bovenstaand diagram geeft een overzicht van het onderwijsniveau van de
bevolking van 15 - 64 jaar bij verschillende bevolkingsgroepen in de
periode 2000 - 2002.
In het diagram zijn de namen van drie bevolkingsgroepen weggelaten.
Welke bevolkingsgroep moet er op de plaatsen 1, 2 en 3 worden ingevuld?
  1 2 3 A autochtonen Surinamers en Antillianen Turken B autochtonen Turken Surinamers en Antillianen C Surinamers en Antillianen Turken autochtonen D Surinamers en Antillianen autochtonen Turken E Turken Surinamers en Antillianen autochtonen F Turken autochtonen Surinamers en Antillianen
161p
Veel asielzoekers doen een aanvraag in meer dan één land (dubbele
asielaanvraag).
Asielzoekers doen dit omdat ze denken zo hun kans op een verblijfsvergunning
te vergroten.
In verband met het streven van de EU naar één Europees asielbeleid gaat deze
redenering echter niet op.
Welke maatregel heeft de EU gemaakt voor een dubbele asielaanvraag?
A Wie een dubbele asielaanvraag indient, gaat terug naar het land van
herkomst.
B Wie een dubbele asielaanvraag indient, gaat terug naar het land waar het
eerst om asiel is gevraagd.
C Wie een dubbele asielaanvraag indient, krijgt in géén van de betreffende
landen meer asiel.
D Wie een dubbele asielaanvraag indient, verliest het asielrecht.
foto 3
kaart 2
Katrina zet New Orleans
Ondergelopen delen van New Orleans
N Lake Pontchartrain Lakeview JJeeffffeerrssoonn LLoowweerr NNiinntthh WWaarrdd FFrreenncchh QQuuaarrtteerr Algiers SStt.. BBeerrnnaarrdd PPaarriisshh Mississippi GGrreettnnaa OOrrlleeaannss PPaarriisshh New Orleans…

N Lake Pontchartrain Lakeview JJeeffffeerrssoonn LLoowweerr NNiinntthh WWaarrdd FFrreenncchh QQuuaarrtteerr Algiers SStt.. BBeerrnnaarrdd PPaarriisshh Mississippi GGrreettnnaa OOrrlleeaannss PPaarriisshh New Orleans Legenda: 0 2,5 5 km dijken dijkdoorbraak Ligging kaartfragment ondergelopen gedeelten van de stad hoofdweg VS New orleans 0 1000 2000 km

tekst 4 Katrina zet New Orleans onder water Eind augustus 2005 zette orkaan Katrina de straten van New Orleans compleet onder water. Blanke randgemeenten sloten soms letterlijk hun deuren voor de vluchtelingen uit de…

tekst 4 Katrina zet New Orleans onder water Eind augustus 2005 zette orkaan Katrina de straten van New Orleans compleet onder water. Blanke randgemeenten sloten soms letterlijk hun deuren voor de vluchtelingen uit de zwarte stad. Van de inwoners van New Orleans bestond 67% uit Afro-Amerikanen. Discriminatie en racisme kwamen hiermee boven drijven.

tabel 4
Enkele sociaal-economische kenmerken van vier stadsdelen van
New Orleans, 2000
  Lakeview Lower Ninth Ward French Quarter St. Bernard Parish bevolking (%): - zwart - blank 0,7 94,0 98,3 0,5 4,3 89,7 7,6 84,3 wonen (%): - eigendom - huren 69,5 30,5 59 41 75,4 24,6 74,6 25,4 armoede (%): - onder de armoedegrens - boven de armoedegrens 4,9 95,1 36,4 63,6 10,8 89,2 13,1 86,9
171p
Na de ramp in New Orleans, zoals genoemd in tekst 4, werd door de commissie
‘Bring New Orleans Back’, het volgende bepaald: “Als duidelijk is dat bewoners
niet in staat zijn hun huis, straat of wijk op te bouwen en tot leven te wekken,
dan zullen hun huizen worden gesloopt en zal het terrein tot moeras worden
omgevormd.”
Welk van de stadsdelen uit tabel 4 loopt het grootste risico om tot moeras te
worden omgevormd (zie ook kaart 2)?
A French Quarter
B Lakeview
C Lower Ninth Ward
D St. Bernard Parish
182p
Velen moesten zich na de ramp in New Orleans in andere steden vestigen en
zijn daar gebleven. Een half jaar na de ramp was pas eenvijfde van de
oorspronkelijke 500.000 Afro-Amerikanen teruggekomen.
Door veel blanken, maar ook een aantal Afro-Amerikanen, wordt dit als een
‘zegen’ gezien voor New Orleans.
Noem eerst een reden waarom veel blanken dit als een ‘zegen’ zien.
Noem vervolgens een reden waarom een aantal Afro-Amerikanen dit
eveneens als een ‘zegen’ zien.
tekst 5 Hoe meer vluchtelingen, hoe hoger de hekken Terwijl Fort Europa de buitengrenzen sluit, gaan steeds meer arme Afrikanen op zoek naar een beter bestaan. Ze doen een wanhopige poging door de laatste gaten in de…

tekst 5 Hoe meer vluchtelingen, hoe hoger de hekken Terwijl Fort Europa de buitengrenzen sluit, gaan steeds meer arme Afrikanen op zoek naar een beter bestaan. Ze doen een wanhopige poging door de laatste gaten in de Europese verdedigingslinie te glippen. Europa reageert met nog meer en nog hogere hekken.

kaart 3
Illegale immigratie van Noord-Afrika naar Europa (2004)
figuur bij de opgave
191p
Tekst 5 verwijst naar een dieptepunt in de strijd van de Europese Unie tegen
vluchtelingen uit Afrika in oktober 2004.
Nachten achtereen bestormden honderden Afrikanen de hekken rondom de
enclavesteden Ceuta en Melilla (Spaans grondgebied in Marokko).
De Europese Unie probeert deze vluchtelingen hoe dan ook te weren, met het
argument dat het asielrecht niet geldt voor de meeste van deze vluchtelingen.
Noem de reden waarom het asielrecht niet geldt voor de meeste van deze
vluchtelingen.
202p
Geef met behulp van kaart 3 twee redenen waarom van de EU-landen met name
Spanje en Italië zo populair zijn bij de Afrikaanse vluchtelingen.
tekst 6 Nederlandse ministers willen Afrikanen in Afrika houden Twee Nederlandse ministers bezochten in januari 2006 een vluchtelingenkamp in Kakuma in Kenia. De gevluchte Afrikanen kregen van de ministers te horen…

tekst 6 Nederlandse ministers willen Afrikanen in Afrika houden Twee Nederlandse ministers bezochten in januari 2006 een vluchtelingenkamp in Kakuma in Kenia. De gevluchte Afrikanen kregen van de ministers te horen dat ze beter naar hun eigen land kunnen terugkeren. De Somaliërs, Ethiopiërs en vooral Sudanezen in Kakuma hoorden hen met stijgende verbazing aan. (…) Door te wijzen op de risico’s tijdens de vlucht hopen de bewindslieden duidelijk te maken dat Europa niet eenvoudig te bereiken is. (…)

kaart 4
Deel van Afrika
Legenda: conflictgebieden S U D A N E ligging kaartfragment E T H I O P I E I L A Kakuma M O S K E N I A 0 1200 2400 km 0 150 300 km
211p
Ook Nederland probeert Afrikaanse vluchtelingen te weren.
Dit bleek onder andere bij het bezoek van twee Nederlandse ministers aan een
vluchtelingenkamp in Kenia in januari 2006 (zie tekst 6).
Het vluchtelingenkamp in Kenia is een voorbeeld van
A opvang van vluchtelingen in het eigen land.
B opvang van vluchtelingen in de regio.
C opvang van vluchtelingen die allemaal naar Europa willen.
D opvang van vluchtelingen die allemaal terug moeten naar hun eigen land.
221p
Uit tekst 6 blijkt dat de vluchtelingen in Kakuma met stijgende verbazing
luisteren naar de boodschap van de Nederlandse ministers.
Verklaar deze stijgende verbazing van de vluchtelingen in Kakuma.
231p
In tekst 6 wordt gezegd dat de Nederlandse ministers de vluchtelingen duidelijk
proberen te maken dat Europa niet eenvoudig te bereiken is.
Geef aan de hand van kaart 3 een voorbeeld waaruit blijkt dat vluchtelingen
onderweg veel risico lopen.

opgave 2Leefbaarheid en zorg in stedelijke en landelijke gebieden

foto’s 4, 5, 6 en 7
Soorten woningen
foto 4
foto 5
foto 6
foto 5
foto 6
foto 7
foto 6
foto 7
Jolanda en Petra maken een posterpresentatie over het wonen in een grote
stad. Zij gebruiken hierbij de foto’s 4, 5, 6 en 7. Jolanda maakt bij elke foto een
beschrijving van de afgebeelde wijk. Hieronder staan twee van deze
beschrijvingen.
Beschrijving 1
De eerste bewoners van deze wijk aan de rand van de stad waren erg blij met
hun nieuwe woning. De woningen zijn redelijk groot en dat betekende voor veel
mensen een belangrijke vooruitgang. De aanwezigheid van centrale verwarming
en goed sanitair waren andere pluspunten. Dat de woningdichtheid erg hoog
genoemd mag worden, namen de bewoners op de koop toe. De huren waren
tenslotte niet al te hoog. Inmiddels heeft de wijk echter veel minder
aantrekkingskracht. Nieuwe bewoners zijn nu veelal mensen met een laag
gemiddeld inkomen.
Beschrijving 2
De wijk is ruim opgezet met veel groen en brede trottoirs. De woningen zijn over
het algemeen groot. Het is een plezierige woonwijk, zeker voor gezinnen met
kinderen. Die gezinnen moeten dan wel over een behoorlijk inkomen
beschikken. De wijk bestaat bijna alleen uit koopwoningen, die behoorlijk duur
zijn.
241p
Welke foto hoort bij beschrijving 1?
A foto 4
B foto 5
C foto 6
D foto 7
251p
Welke foto hoort bij beschrijving 2?
A foto 4
B foto 5
C foto 6
D foto 7
261p
Petra heeft uitgezocht omstreeks welk jaar de wijken gebouwd zijn.
Wat is de juiste bouwperiode van de wijk op foto 5?
A omstreeks het jaar 1910
B omstreeks het jaar 1940
C omstreeks het jaar 1970
D omstreeks het jaar 2000
kaart 5
Regionale centra in Nederland
Legenda: primair regionaal centrum secundair regionaal centrum GGrroonniinnggeenn tertiair regionaal centrum grenzen van verzorgingsgebieden WWiinnsscchhootteenn primair AAsssseenn secundair SScchhaaggeenn tertiair…

Legenda: primair regionaal centrum secundair regionaal centrum GGrroonniinnggeenn tertiair regionaal centrum grenzen van verzorgingsgebieden WWiinnsscchhootteenn primair AAsssseenn secundair SScchhaaggeenn tertiair AAllkkmmaaaarr ZZaaaannddaamm HHaaaarrlleemm 0 25 50 km

271p
Kaart 5 laat de verschillende verzorgingsgebieden in twee delen van Nederland
zien.
Welk soort centrum heeft de voorzieningen met de hoogste drempelwaarde?
A primair regionaal centrum
B secundair regionaal centrum
C tertiair regionaal centrum
281p
Welke voorziening zul je zeer waarschijnlijk niet in Schagen (zie kaart 5)
aantreffen?
A juwelier
B kapper
C bakker
D pianowinkel
291p
Groningen en Alkmaar zijn beide een primair regionaal centrum.
Het verzorgingsgebied van Alkmaar is kleiner dan het verzorgingsgebied van
Groningen.
Geef hiervoor een reden.
tekst 7 Een nieuw hospice Een hospice is bestemd voor mensen die zich in de laatste levensfase bevinden en niet lang meer te leven hebben. Een aantal jaren is intensief gewerkt aan de voorbereiding en totstandkoming…

tekst 7 Een nieuw hospice Een hospice is bestemd voor mensen die zich in de laatste levensfase bevinden en niet lang meer te leven hebben. Een aantal jaren is intensief gewerkt aan de voorbereiding en totstandkoming van een hospice in West-Zeeuws-Vlaanderen, locatie Oostburg. De meeste mensen sterven het liefst in een vertrouwde omgeving. Dit is niet altijd mogelijk. Een hospice benadert de thuissituatie dan het beste. Dit hospice wordt voor een deel door vrijwilligers gerund.

kaart 6
Zeeuws-Vlaanderen
Breskens W E S Groede TERSCHELDE Klooster- Schoondijke zande Oostburg Biervliet Sluis Terneuzen Zeeuws- IJzendijke Hoek Zaamslag Nieuw-Namen VlaanderenHulst Aardenburg Philippine Clinge Sluiskil Axel Heikant Sint…

Breskens W E S Groede TERSCHELDE Klooster- Schoondijke zande Oostburg Biervliet Sluis Terneuzen Zeeuws- IJzendijke Hoek Zaamslag Nieuw-Namen VlaanderenHulst Aardenburg Philippine Clinge Sluiskil Axel Heikant Sint Jansteen Westdorpe Sas van Gent 0 5 10 km

301p
Geef met behulp van kaart 6 een reden waarom het nieuwe hospice in Oostburg
is gebouwd en bijvoorbeeld niet in Sluis.
311p
De zorg die geleverd wordt door deze vrijwilligers is een voorbeeld van
A mantelzorg.
B eerstelijnsgezondheidszorg.
C tweedelijnsgezondheidszorg.
D preventieve gezondheidszorg.
tabel 5
Enkele gegevens van vier Rotterdamse deelgemeenten en
Rotterdam als geheel
e t nee m eg l eed 5002 n i s r eno w n i 5002 n i negn i no w poo k % 5002 n i neno t h c o ll a % 0002 n i s ne m o k n i ega l % l eed ) gn s l i k a ( l o v eb nedne s k peo eo r eb zk r e ed 4002 w na % v n i neno s r ep e m a zk r e w l a t naa 4002 1 72.139 17,2 71,1 66 19,5 14.042 2 30.313 2

e t nee m eg l eed 5002 n i s r eno w n i 5002 n i negn i no w poo k % 5002 n i neno t h c o ll a % 0002 n i s ne m o k n i ega l % l eed ) gn s l i k a ( l o v eb nedne s k peo eo r eb zk r e ed 4002 w na % v n i neno s r ep e m a zk r e w l a t naa 4002 1 72.139 17,2 71,1 66 19,5 14.042 2 30.313 21,4 51,1 51 11,7 89.991 3 41.494 45,9 26,5 44 8,6 14.933 4 16.152 36,7 31,6 54 12,5 6.340               Rotterdam 596.597 25,9 53,0 64,0 14,2 306.215

kaart 7
Rotterdam, deelgemeenten
4 3 N ieuwe Maas 1 2 0 2,5 5 km
321p
In de tabel staan enkele gegevens van vier Rotterdamse deelgemeenten.
De namen van de deelgemeenten zijn vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4.
Een van deze deelgemeenten is het stadscentrum.
Uit welk gegeven in tabel 5 blijkt dat deelgemeente 2 (op kaart 7) het centrum
is?
A het aantal inwoners in 2005
B het% koopwoningen in 2005
C het% allochtonen in 2005
D het aantal werkzame personen in 2004
331p
Elke deelgemeente van Rotterdam heeft een veiligheidsindex. Dat is een
rapportcijfer tussen 1 en 10. Bij het samenstellen van dat cijfer wordt er naar
objectieve gegevens (bijvoorbeeld van politie en justitie) en naar subjectieve
gegevens (bijvoorbeeld de meningen van de bewoners) gekeken. Het cijfer geeft
weer hoe veilig de deelgemeente is.
Van één van de in de tabel genoemde deelgemeenten is het hoogste
veiligheidscijfer een 8,3.
Welke deelgemeente (zie tabel 5) zal die score behaald hebben?
A 1
B 2
C 3
D 4
diagram 2
Minder cafés
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Drenthe
Gelderland
Overijssel
Friesland
Utrecht
Groningen
Flevoland
-25 -20 -15 -10 -5 0 5
ontwikkeling aantal cafes, 1994-2004 (%)
341p
Nederland had in 1994 ongeveer 14.000 cafés. In 2004 waren daar nog maar
11.500 van over. Het zijn vooral de traditionele dorpskroegen die het moeilijk
hebben en vaak moeten sluiten.
Leg uit waarom vooral dorpskroegen in de problemen komen.
351p
Volgens diagram 2 groeide in Flevoland het aantal cafés tussen 1994 en 2004
met 5%.
Wat is de reden hiervoor?
kaarten 8, 9 en 10
Sportbeoefening in Nederland
kaart 8
kaart 9
Een sport
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
kaart 10
Een sport
figuur bij de opgave
Overal in Nederland wordt er gesport. De kaarten 8, 9 en 10 gaan over
sportbeoefening door huishoudens in de gemeenten van ons land. Toch zijn er
regionale verschillen in sportbeoefening te herkennen. De kaarten tonen het
percentage huishoudens waarin aan een bepaalde sport gedaan wordt. In
willekeurige volgorde zijn dat zwemmen, squashen en schaatsen.
361p
Welke van de bovenstaande kaarten gaat over schaatsen?
A kaart 8
B kaart 9
C kaart 10
371p
Welke van de bovenstaande kaarten gaat over squashen?
A kaart 8
B kaart 9
C kaart 10
tabel 6
Een aantal algemene gegevens van de bevolking in enkele Europese
landen
landen   algemeen       bevolking         oppervlak / inwoners     bevolkingsontwikkeling     Eurostat BNP- index bevolkings- dichtheid stads- bevolking bevolkings- groei geboorte- cijfer sterfte- cijfer zuigelingen- sterfte kraam- vrouwen- sterfte   jaar 2005 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000

landen   algemeen       bevolking         oppervlak / inwoners     bevolkingsontwikkeling     Eurostat BNP- index bevolkings- dichtheid stads- bevolking bevolkings- groei geboorte- cijfer sterfte- cijfer zuigelingen- sterfte kraam- vrouwen- sterfte   jaar 2005 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000 jaar 2000 1990-1998     inwoners per km 2 % van totale bevolking % per jaar per 1000 inwoners per 1000 inwoners in 1e jaar per 1000 inwoners per 100.000 geboorten Albanië 34,2 121 39 0,3 19 7 41 28 Bosnië- Herzegovina 46,6 75 43 3,1 13 8 25 10 Estland 55,1 32 74 -0,6 8 14 13 50 Hongarije 68,2 109 67 -0,3 9 13 9 15 IJsland 127,7 3 92 0,6 15 7 4 0 Luxemburg 231,3 169 91 1,3 12 9 5 0 Moldavië 22,8 131 55 0,0 13 13 43 42 Nederland 123,3 383 89 0,6 12 9 4 7 Polen 54,5 120 66 0,0 10 10 10 11 Zwitserland 178,4 176 63 0,3 10 9 5 5

kaart 11
Europa
Legenda: 1 IJsland 1 2 Estland 3 Polen 4 Nederland 5 Luxemburg 6 Zwitserland 7 Hongarije 2 8 Moldavie 9 10 Albanie 4 3 5 6 7 8 9 10 0 400 800 km
381p
Een netwerk van goede, laagdrempelige eerstelijnszorg is voor een bevolking
vaak van levensbelang. Een voorbeeld van zo’n laagdrempelige eerstelijnszorg
is een consultatiebureau. In de tabel met algemene gegevens en gegevens over
de bevolking is af te lezen hoe het gesteld is met de gezondheidszorg binnen
een aantal landen in Europa.
In welk land binnen Europa zal deze vorm van eerstelijnszorg het minst
ontwikkeld zijn (zie tabel 6)?
A Albanië
B Estland
C IJsland
D Luxemburg
E Moldavië
F Bosnië-Hercegovina
391p
In een VMBO-klas discussiëren de leerlingen over het netwerk van
consultatiebureaus. De leerlingen trekken als conclusie dat er vier factoren zijn
die het aantal consultatiebureaus beïnvloeden.
Deze factoren zijn: bevolkingsdichtheid, geboortecijfer, hoogte BNP en
bevolkingsgroei.
Welke factor heeft de meeste invloed op een kwalitatief goed werkend netwerk
van consultatiebureaus?
A bevolkingsdichtheid
B bevolkingsgroei
C geboortecijfer
D hoogte BNP
401p
De mens heeft als eerste nodig: drinken en eten en dan beschutting.
Beschutting krijg je door kleding en behuizing. Mensen zijn werkelijk arm als aan
deze behoeften niet kan worden voldaan.
In sommige landen in de Derde Wereld is de armoede zo groot dat er honger
heerst. Er zijn twee soorten honger namelijk kwalitatieve honger en
kwantitatieve honger.
Welke vorm van honger komt het meeste voor in de derde wereld en
waarom juist deze?
412p
Mensen kunnen vele jaren aan honger lijden, maar komen te overlijden bij een
hongersnood. Een hongersnood ontstaat meestal plotseling.
Noem eerst een natuurlijke en daarna een menselijke oorzaak voor het
ontstaan van een hongersnood.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
kaart 12
Amerika
Mexico 0 2000 4000 km
422p
In Mexico zet Unicef, het kinderfonds van de Verenigde Naties, zich in voor
beter onderwijs aan Mayakinderen. Door de grote bevolkingsspreiding - en
daarmee de lange afstanden - slapen de kinderen doordeweeks in het
schoolgebouw en gaan ze alleen in het weekend en in de vakanties terug naar
hun ouders.
De kinderen ontvangen professionele zorg.
Hieronder staan vier voorbeelden van de zorg die de kinderen in Mexico
ontvangen.
Geef aan bij welke twee voorbeelden het gaat om professionele zorg.
1 Een neef verzorgt zijn zieke nicht.
2 De arts onderzoekt de kinderen op longziekten.
3 De verpleegkundige toetst de kinderen op malaria.
4 Eén van de moeders komt bij toerbeurt naar school om de was van de
kinderen te doen.
432p
In Nederland wordt regelmatig onderzoek gedaan om de zorgbehoefte vast te
stellen.
Noem twee redenen waarom men de zorgbehoefte wil meten.
441p
In Marokko zal dit type onderzoek waarschijnlijk niet gehouden worden.
Geef hiervoor een reden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.